ประเมินเบื้องต้นว่าเรื่องของท่าน “ยังไม่ขาดอายุความ / ใกล้ครบ / อาจขาดแล้ว” ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กรอกเพียงไม่กี่ขั้นตอน
อายุความคืออะไร นับอย่างไร
อายุความคือระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดให้ต้องใช้สิทธิเรียกร้องหรือฟ้องคดี หากปล่อยจนพ้นกำหนด สิทธิเรียกร้องจะ “ขาดอายุความ” และฝ่ายตรงข้ามยกขึ้นต่อสู้ให้ศาลยกฟ้องได้ โดยทั่วไปเริ่มนับตั้งแต่วันที่อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้ (ป.พ.พ. มาตรา 193/12) และไม่นับวันแรกรวมเข้าด้วย เริ่มนับวันรุ่งขึ้น (มาตรา 193/3)
อายุความที่พบบ่อย และเลขมาตรา
| ประเภทเรื่อง | อายุความ | มาตรา |
| ทั่วไป เช่น กู้ยืมเงิน ผิดสัญญาทั่วไป | 10 ปี | ม.193/30 |
| ดอกเบี้ย/ค่าเช่า/เงินเดือน–บำนาญ/ค่าอุปการะ ที่ค้างชำระ และเงินผ่อนเป็นงวด | 5 ปี | ม.193/33 |
| ค่าสินค้า ค่าจ้างทำของ ค่าบริการของผู้ประกอบการค้า/วิชาชีพ | 2 ปี | ม.193/34 |
| ละเมิด (นับแต่รู้การละเมิดและรู้ตัวผู้ต้องรับผิด) หรือ 10 ปีนับแต่วันทำละเมิด แล้วแต่ระยะใดถึงก่อน | 1 ปี | ม.448 |
| คดีมรดก (นับแต่ทายาทรู้/ควรรู้ถึงการตาย) เพดานสูงสุด 10 ปีนับแต่เจ้ามรดกตาย | 1 ปี | ม.1754 |
| ลาภมิควรได้ (นับแต่รู้ว่ามีสิทธิเรียกคืน) หรือ 10 ปีนับแต่สิทธิเกิด | 1 ปี | ม.419 |
ข้อควรระวัง: อายุความตั๋วเงิน/เช็ค (ม.1001–1002) สั้นและซับซ้อน และหลายเรื่องมีข้อยกเว้นเฉพาะ ตัวเลขข้างต้นเป็นหลักทั่วไป การนับจริงต้องดูข้อเท็จจริงและเอกสารเป็นรายกรณี
ครอบครองปรปักษ์ กี่ปีจึงได้กรรมสิทธิ์
การได้กรรมสิทธิ์โดยครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 ต้องครอบครองทรัพย์ของผู้อื่นโดย สงบ เปิดเผย และด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ติดต่อกัน เป็นเวลา
- อสังหาริมทรัพย์ (ที่ดินมีโฉนด) 10 ปี
- สังหาริมทรัพย์ 5 ปี
ใช้ได้กับที่ดิน มีโฉนด (มีกรรมสิทธิ์) เท่านั้น หากเป็นที่ดินมือเปล่า/สิทธิครอบครอง (น.ส.3, น.ส.3ก, ส.ป.ก.) จะเป็นเรื่อง “แย่งการครอบครอง” ซึ่งเจ้าของเดิมต้องฟ้องเอาคืนภายใน 1 ปี (มาตรา 1375) การอยู่โดยเช่า ขออนุญาต หรืออาศัยสิทธิ ไม่นับเป็นปรปักษ์ ทั้งนี้การโอนการครอบครองนับรวมเวลาของผู้โอนได้ (มาตรา 1385)
หลักการนับเวลาตามกฎหมายที่เครื่องมือนี้ใช้
ไม่นับวันแรก เริ่มนับวันรุ่งขึ้น (ม.193/3) · ระยะเวลาเป็นเดือน/ปีคิดตามปีปฏิทิน (ม.193/5) · หากวันสุดท้ายเป็นวันหยุดราชการให้เลื่อนเป็นวันทำการถัดไป (ม.193/8) · รองรับปีอธิกสุรทิน (29 ก.พ.)
คำถามที่พบบ่อย
อายุความหนี้กู้ยืมเงินกี่ปี
โดยทั่วไป 10 ปี ตามมาตรา 193/30 นับแต่วันที่อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้ เช่น วันครบกำหนดชำระ หากไม่มีกำหนดชำระอาจนับแต่วันที่ทวงถาม ทั้งนี้ดอกเบี้ยที่ค้างมีอายุความ 5 ปี (ม.193/33)
อายุความละเมิด เรียกค่าเสียหายกี่ปี
1 ปีนับแต่วันที่ผู้เสียหายรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ต้องรับผิด หรือ 10 ปีนับแต่วันทำละเมิด แล้วแต่ระยะใดถึงก่อน (ม.448) หากการละเมิดเป็นความผิดอาญาที่มีอายุความยาวกว่า ให้ใช้อายุความอาญา
อายุความคดีมรดกกี่ปี
ห้ามฟ้องคดีมรดกเมื่อพ้น 1 ปีนับแต่ทายาทรู้หรือควรรู้ถึงการตายของเจ้ามรดก และห้ามฟ้องเกิน 10 ปีนับแต่เจ้ามรดกตาย (เพดานสูงสุด) ตามมาตรา 1754
ครอบครองปรปักษ์ ที่ดินแบบไหนได้ ใช้เวลากี่ปี
ที่ดินมีโฉนดเท่านั้น ครอบครองโดยสงบ เปิดเผย เจตนาเป็นเจ้าของ ติดต่อกัน 10 ปี (สังหาริมทรัพย์ 5 ปี) ตามมาตรา 1382 ที่ดิน น.ส.3/มือเปล่าใช้ปรปักษ์ไม่ได้ เป็นเรื่องแย่งการครอบครองซึ่งต้องฟ้องคืนใน 1 ปี (ม.1375)
อายุความ สะดุดหยุดลง คืออะไร
คือเหตุที่ทำให้อายุความที่เดินอยู่หยุดและเริ่มนับใหม่ เช่น ลูกหนี้รับสภาพหนี้เป็นหนังสือหรือชำระบางส่วน หรือเจ้าหนี้ฟ้องคดี เมื่อเหตุสิ้นสุด อายุความเริ่มนับใหม่ทั้งหมด เครื่องมือนี้ให้ท่านระบุเหตุการณ์เหล่านี้เพื่อประเมินได้แม่นขึ้น
ถ้าขาดอายุความแล้ว ยังทำอะไรได้บ้าง
การขาดอายุความไม่ได้ทำให้หนี้สูญ แต่ทำให้ฝ่ายตรงข้ามยกขึ้นต่อสู้ให้ศาลยกฟ้องได้ บางกรณียังมีช่องทาง เช่น มีเหตุสะดุดหยุดที่ยังไม่ได้พิจารณา การรับสภาพหนี้ภายหลัง หรือประเด็นข้อกฎหมายอื่น ควรให้ทนายตรวจก่อนสรุปว่าหมดสิทธิ
ผลจากเครื่องมือนี้ใช้อ้างอิงในศาลได้ไหม
ไม่ได้ เครื่องมือนี้เป็นการประเมินเบื้องต้นเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำปรึกษาหรือความเห็นทางกฎหมาย และไม่ก่อความสัมพันธ์ทนายความ–ลูกความ ผลจริงขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และดุลพินิจศาล ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทุกครั้ง
ปรึกษาทนายเรื่องอายุความทำอย่างไร
โทร 081-327-8551 แอดไลน์ @995iqtpa หรือทักผ่านหน้าติดต่อของสำนักงาน ทีมทนายจะช่วยตรวจกำหนดเวลาและวางแนวทางให้ทันก่อนหมดสิทธิ
กังวลว่าเรื่องจะขาดอายุความ? ให้ทนายยอดทิพย์ธรรมช่วยตรวจ
อย่าปล่อยให้พ้นกำหนดจนเสียสิทธิ ทีมทนายของเราช่วยตรวจอายุความ วางแผนการฟ้อง และดำเนินการให้ทันเวลา ทั้งคดีหนี้ ละเมิด มรดก และที่ดิน