ทนายความและที่ปรึกษา
กฎหมายธุรกิจ

เจ้าของธุรกิจและองค์กรต้องบริหารความเสี่ยงทางกฎหมายอยู่เสมอ — สัญญาที่ไม่รัดกุมอาจกลายเป็นข้อพิพาทราคาแพง และการไม่ปฏิบัติตามกฎหมายอาจสร้างปัญหาในภายหลัง เราเข้าใจว่าท่านต้องการที่ปรึกษาที่ไว้ใจได้และเข้าใจธุรกิจ จึงดูแลตั้งแต่การร่างสัญญา การวางโครงสร้าง ไปจนถึงข้อพิพาททางการค้า เพื่อให้ท่านโฟกัสกับการเติบโตได้อย่างเต็มที่

กฎหมายธุรกิจส่วนใหญ่อาศัย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) โดยเฉพาะ บรรพ 3 ว่าด้วยเอกเทศสัญญา และ ลักษณะ 22 ว่าด้วยหุ้นส่วนและบริษัท ประกอบกับกฎหมายเฉพาะอีกหลายฉบับ การเข้าใจหลักพื้นฐานเหล่านี้ช่วยให้ท่านวางโครงสร้างองค์กรและทำสัญญาได้รัดกุมตั้งแต่ต้น — แต่ผลในทางกฎหมายย่อมขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสารเป็นรายกรณี

1. เลือกรูปแบบธุรกิจ: บุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วน หรือบริษัทจำกัด

รูปแบบการประกอบธุรกิจกำหนด “ความรับผิด” ของท่านเป็นอันดับแรก ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1012 สัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทคือการที่บุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไปตกลงเข้ากันเพื่อทำกิจการร่วมกัน ด้วยประสงค์จะแบ่งปันกำไร จุดต่างสำคัญที่สุดคือเจ้าของจะ “รับผิดในหนี้ของกิจการมากแค่ไหน”

โดยสรุป หากต้องการ “จำกัดความเสี่ยงส่วนตัว” บริษัทจำกัดมักตอบโจทย์กว่า เพราะแยกทรัพย์สินของเจ้าของออกจากกิจการ ส่วนกิจการขนาดใหญ่ที่ระดมทุนจากประชาชนจะใช้รูปบริษัทมหาชนจำกัดตาม พ.ร.บ.บริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 การเลือกให้เหมาะกับขนาด ภาษี และแผนเติบโต ควรปรึกษาทนายและนักบัญชีควบคู่กัน

2. จัดตั้งบริษัทจำกัด ขั้นตอนและจุดที่ต้องรู้

ปัจจุบันการตั้งบริษัทจำกัดทำได้ง่ายขึ้น โดย พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 23) พ.ศ. 2565 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2566 ได้ลดจำนวน “ผู้เริ่มก่อการ” จากเดิม 3 คน เหลือเพียง 2 คน (ป.พ.พ. มาตรา 1097) เอื้อต่อธุรกิจขนาดเล็กและสตาร์ทอัพมากขึ้น

ขั้นตอนโดยสรุปคือ จองชื่อนิติบุคคล → จดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ → จัดให้มีการจองหุ้นและประชุมตั้งบริษัท → จดทะเบียนจัดตั้งบริษัทต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ซึ่งปัจจุบันสามารถยื่นจดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิและตั้งบริษัทในคราวเดียวกันได้ จุดที่ต้องระวังคือ หากไม่ได้จดทะเบียนตั้งบริษัทภายใน 3 ปีนับแต่วันจดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ หนังสือบริคณห์สนธินั้นจะสิ้นผล (ป.พ.พ. มาตรา 1099) นอกจากนี้กฎหมายใหม่ยังเปิดให้ประชุมกรรมการผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้ (ป.พ.พ. มาตรา 1162/1) ทั้งนี้เมื่อรายได้ของกิจการเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี โดยทั่วไปต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากรด้วย

3. สัญญาธุรกิจที่รัดกุมต้องมีอะไร

สัญญาเกิดขึ้นเมื่อคำเสนอและคำสนองถูกต้องตรงกัน (ป.พ.พ. มาตรา 354 เป็นต้นไป) สัญญาที่ดีจึงควรระบุให้ชัดอย่างน้อยในเรื่อง คู่สัญญาและอำนาจลงนาม · ขอบเขตงานหรือสินค้า · ราคาและเงื่อนไขการชำระเงิน · ระยะเวลาและการส่งมอบ · การรับประกันและความรับผิด · ผลของการผิดสัญญาและเบี้ยปรับ · เหตุและวิธีบอกเลิกสัญญา · และข้อกำหนดเรื่องกฎหมายที่ใช้บังคับและการระงับข้อพิพาท

ข้อควรรู้คือ นิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี ตกเป็นโมฆะ (ป.พ.พ. มาตรา 150) ส่วนเบี้ยปรับที่กำหนดไว้สูงเกินส่วน ศาลมีอำนาจลดลงเป็นจำนวนพอสมควรได้ (ป.พ.พ. มาตรา 383) และหากเป็นสัญญาสำเร็จรูปหรือสัญญาที่คู่สัญญาฝ่ายหนึ่งได้เปรียบเกินควร อาจถูกควบคุมโดย พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 การให้ทนายตรวจหรือร่างสัญญาก่อนลงนามจึงช่วยกันข้อพิพาทที่ตามมาได้มาก หากเกิดการผิดสัญญาขึ้นแล้ว ดูเพิ่มที่ ทนายความคดีแพ่ง

4. ข้อพิพาททางการค้า ระงับได้กี่ทาง

เมื่อเกิดข้อพิพาทกับคู่ค้า โดยทั่วไปมีทางเลือกหลายระดับ ตั้งแต่การ เจรจาและไกล่เกลี่ย ซึ่งเร็วและรักษาความสัมพันธ์ทางธุรกิจไว้ได้ · อนุญาโตตุลาการ ตาม พ.ร.บ.อนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ที่คู่สัญญานิยมตกลงไว้ล่วงหน้าในสัญญา โดยคำชี้ขาดมีผลผูกพันและขอให้ศาลบังคับตามได้ เหมาะกับสัญญามูลค่าสูงหรือการค้าระหว่างประเทศที่ต้องการความลับและความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน · และการ ฟ้องคดีต่อศาล เช่น ศาลแพ่ง หรือศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศในคดีการค้าระหว่างประเทศ การออกแบบ “ข้อสัญญาระงับข้อพิพาท” ให้เหมาะกับธุรกิจตั้งแต่ตอนร่างสัญญา จะช่วยประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายมหาศาลเมื่อเกิดปัญหาจริง

เนื้อหาข้างต้นเป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาเฉพาะกรณี ผลในทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และกฎหมายที่บังคับใช้ ณ ขณะนั้นเป็นรายกรณี แนะนำให้ปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ