สัญญาก่อนสมรสกับชาวต่างชาติ ต้องตรวจอะไรสองประเทศ

สัญญาก่อนสมรสกับชาวต่างชาติไม่จบเพียงการแปลภาษาไทยเป็นอังกฤษ คู่ที่ใช้ชีวิตหรือมีทรัพย์มากกว่าหนึ่งประเทศต้องรู้ว่าจะจดทะเบียนที่ไหน และต้องการนำสัญญาไปใช้อ้างสิทธิที่ใด ข้อมูลนี้เปลี่ยนทั้งวิธีเตรียมเอกสารและขอบเขตงานทนาย

สัญญาก่อนสมรสกับชาวต่างชาติ ต้องตรวจอะไรให้ครบสองประเทศ

เริ่มจากแยกกฎหมายที่ใช้กับแบบการสมรส กฎหมายที่ใช้กับความสัมพันธ์เรื่องทรัพย์ และขั้นตอนการยอมรับเอกสารในประเทศปลายทางออกจากกัน สำหรับสัญญาก่อนสมรสตามกฎหมายไทย มาตรา 1465 ถึง 1466 กำหนดขอบเขตและแบบไว้

ส่วนการใช้ในต่างประเทศต้องตรวจตามกฎหมายของประเทศนั้นเพิ่มเติม ไม่อาจรับรองจากความสมบูรณ์ในไทยเพียงอย่างเดียว

คำว่า “สองประเทศ” ในทางปฏิบัติอาจมากกว่าสองแห่ง เช่น คู่หนึ่งถือคนละสัญชาติ อาศัยในประเทศที่สาม และมีบ้านอยู่ไทย การตรวจเฉพาะสัญชาติในหนังสือเดินทางอาจยังไม่พอ ควรแจ้งถิ่นที่อยู่ สถานที่จดทะเบียน และประเทศที่มีทรัพย์หรือคาดว่าจะดำเนินคดีด้วย

• สถานะก่อนสมรสของทั้งสองฝ่าย รวมถึงการสมรสและหย่าเดิมที่มีผลอยู่
• จะจดทะเบียนตามกฎหมายไทย หรือแบบกฎหมายต่างประเทศ และหน่วยงานใดรับดำเนินการ
• ทรัพย์และหนี้อยู่ประเทศใด ใครเป็นเจ้าของ และใช้เงินสกุลใด
• ทั้งสองฝ่ายอ่านภาษาใดได้จริง และต้องมีคำแปลหรือล่ามหรือไม่
• ร่างมาจากทนายประเทศใด มีข้อเลือกกฎหมายหรือข้อศาลใดที่ต้องตรวจ
• ต้องใช้ที่ปรึกษาในประเทศปลายทางตรวจผลของสัญญาหรือการโอนทรัพย์เพิ่มเติมหรือไม่

ตัวอย่างสมมติ คนไทยกับคู่ต่างชาติตั้งใจจดทะเบียนที่สำนักงานเขตในไทย โดยมีห้องชุดในไทยและเงินลงทุนต่างประเทศ ร่างภาษาอังกฤษกำหนดให้ใช้กฎหมายต่างประเทศกับทรัพย์ทั้งหมด

หากจะทำเป็นสัญญาก่อนสมรสตามกฎหมายไทย ต้องตรวจข้อกำหนดนี้กับมาตรา 1465 และประสานการตรวจฝั่งต่างประเทศ ไม่ใช่แปลแล้วนำแนบท้ายทะเบียนทันที

การจัดชุดข้อมูลเดียวให้ผู้ตรวจแต่ละประเทศช่วยลดความขัดกันของร่าง ควรกำหนดว่าใครตรวจข้อกฎหมายไทย ใครให้ความเห็นประเทศปลายทาง และใครเทียบฉบับภาษา การรับรองคำแปลหรือเอกสารราชการเป็นงานอีกส่วนหนึ่ง ไม่ใช่ความเห็นยืนยันว่าข้อสัญญาทุกข้อใช้บังคับได้

กรณีใดต้องเปลี่ยนวิธีเตรียมสัญญาหรือเอกสาร

จดทะเบียนต่างประเทศไปแล้ว

ต้องตรวจผลของการสมรสเดิมก่อน ไม่ควรเข้าใจว่าการนำเอกสารมาบันทึกในไทยเป็นโอกาสเริ่มทำสัญญาก่อนสมรสใหม่เสมอไป มาตรา 1459 รับรองทางเลือกเรื่องแบบการสมรสในต่างประเทศที่มีคนไทยเกี่ยวข้อง จึงต้องดูว่าการสมรสสมบูรณ์เกิดขึ้นเมื่อใดและภายใต้กฎหมายใด

คำแนะนำการจดทะเบียนสมรสของสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเอเธนส์ อธิบายว่าคนไทยที่จดทะเบียนตามกฎหมายกรีซ มอลตา หรือเซอร์เบียแล้ว ไม่ต้องจดสมรสตามกฎหมายไทยซ้ำ และสามารถนำเอกสารตามขั้นตอนมาบันทึกฐานะแห่งครอบครัวได้

ดังนั้นควรให้ตรวจทะเบียนเดิมก่อนนัดทำสัญญาใหม่ ไม่ถือว่าวันบันทึกฐานะเป็นวันเริ่มสมรสใหม่โดยอัตโนมัติ

ร่างต่างประเทศมีข้อเลือกกฎหมายหรือเงื่อนไขสละสิทธิ

มาตรา 1465 ของไทยกำหนดผลเป็นโมฆะของข้อความในสัญญาก่อนสมรสที่ขัดความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี หรือระบุให้ใช้กฎหมายประเทศอื่นบังคับเรื่องทรัพย์สิน ขณะเดียวกันเรื่องกฎหมายขัดกันและการยอมรับในต่างประเทศต้องวิเคราะห์แยกตามข้อเท็จจริง ไม่ควรสรุปว่ากฎหมายไทยลบผลของเอกสารทั่วโลก

ข้อสละค่าเลี้ยงดู สิทธิของบุตร หรือการโอนทรัพย์เมื่อเกิดเหตุในอนาคตอาจมีข้อจำกัดเฉพาะ แม้ร่างต้นฉบับจะใช้ได้กับคู่สัญญาในประเทศที่จัดทำ ก็ไม่ได้หมายความว่าใช้ได้เหมือนกันเมื่อนำเข้าระบบกฎหมายไทย ต้องตรวจวัตถุประสงค์และผลแต่ละข้อ

ทรัพย์อยู่ต่างประเทศ หรือเป็นที่ดินในไทย

สัญญาระหว่างคู่สมรสไม่ทดแทนการจดทะเบียนสิทธิในทรัพย์ และไม่ทำให้ข้ามข้อจำกัดการถือครองที่ดินของคนต่างด้าวได้ การตกลงว่าใครรับประโยชน์ในทรัพย์จึงต้องตรวจแยกจากสิทธิที่จะถือกรรมสิทธิ์จริง ห้ามจัดโครงสร้างถือแทนเพื่อหลบข้อจำกัดโดยอาศัยสัญญาก่อนสมรส

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: สองภาษาต้องให้ผลตรงกันด้วย

คนมักเข้าใจว่า แปลเป็นอังกฤษแล้ว คู่ต่างชาติย่อมได้รับความคุ้มครองเท่ากันทุกประเทศ

กฎหมายมองว่า ภาษาช่วยให้เข้าใจข้อความ แต่ผลบังคับยังขึ้นกับกฎหมายและแบบที่เกี่ยวข้อง

จุดเสี่ยงจริง ต้องเทียบคำเรื่องกรรมสิทธิ์ สินสมรส การจัดการ และข้อสละสิทธิเป็นรายข้อ คำที่ดูใกล้กันอาจมีความหมายเฉพาะในแต่ละระบบกฎหมาย

คนมักเข้าใจว่า รับรองลายมือชื่อแล้ว ไม่ต้องตรวจขั้นตอนทะเบียนอีก

กฎหมายมองว่า การรับรองลายมือชื่อไม่แทนแบบตามมาตรา 1466 และไม่รับรองผลของสัญญาในต่างประเทศ

จุดเสี่ยงจริง ให้แยกรายการงานตรวจเนื้อหา งานแปล งานรับรอง และงานทะเบียน ผู้ว่าจ้างจะได้รู้ว่าเอกสารยังขาดขั้นตอนใดก่อนนำไปใช้

มองสองฝั่ง: คู่สัญญาที่อ่านไทยกับคู่สัญญาที่ใช้ภาษาอื่น

ทั้งสองฝ่ายควรเห็นข้อมูลชุดเดียวกันและทราบว่าฉบับใดใช้ยื่นหน่วยงานใด หากผลประโยชน์ขัดกัน ควรมีโอกาสรับคำปรึกษาอิสระ การมีล่ามอยู่ด้วยไม่ได้หมายความว่าล่ามทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษากฎหมายให้ฝ่ายใด

ควรเริ่มก่อนวันจดทะเบียนนานเท่าไร

ไม่มีระยะเวลาเดียวที่ตอบได้กับทุกประเทศ ควรเริ่มจากตรวจวันนัดและระยะใช้ได้ของเอกสารตามหน่วยงานที่จะรับ เช่น หนังสือรับรองสถานภาพ เอกสารหย่าเดิม คำแปล และการรับรองเอกสาร อย่านำระยะเวลาของสถานทูตแห่งหนึ่งไปใช้กับทุกสำนักทะเบียน

สำหรับสัญญาก่อนสมรสตามกฎหมายไทย จุดที่ต้องทำให้ครบคือพร้อมจดทะเบียนสมรสตามมาตรา 1466 หากร่างยังไม่ผ่านการตรวจ ไม่ควรแก้ปัญหาด้วยการจดทะเบียนไปก่อนแล้วค่อยแนบย้อนหลัง เมื่อสมรสแล้ว การเปลี่ยนแปลงหรือเพิกถอนสัญญาก่อนสมรสอยู่ภายใต้มาตรา 1467

หากมีแผนย้ายประเทศหลังสมรส ควรนำสัญญาที่ทำไว้ให้ผู้เชี่ยวชาญประเทศนั้นตรวจผลก่อนดำเนินธุรกรรมสำคัญ การย้ายประเทศไม่ได้ทำให้สัญญาเดิมหายไปเอง แต่ก็ไม่ได้รับประกันว่าจะมีผลเท่าเดิมในทุกประเด็น

ค่าใช้จ่ายและมูลค่าทรัพย์หลายสกุลเงินต้องระบุอย่างไร

แยกงบสำหรับร่างและตรวจข้อกฎหมายไทย การตรวจประเทศอื่น การแปล และการรับรองเอกสารออกจากกัน รวมถึงค่าใช้จ่ายการเดินทางหรือการจดสิทธิในทรัพย์ หากมี

ผู้ว่าจ้างควรทราบว่าใครรับผิดชอบงานส่วนใดก่อนเริ่ม ไม่สรุปว่าค่าร่างฉบับสองภาษารวมการรับรองหรือทนายต่างประเทศแล้ว

ตัวอย่างสมมติ บัญชีเงินฝากต่างประเทศมียอด 20,000 หน่วยเงิน และใช้สมมติฐานอัตรา 38 บาทต่อหน่วยเพื่อวางแผน จะได้ 760,000 บาท ตัวเลขนี้ไม่ใช่อัตราแลกเปลี่ยนปัจจุบันหรือข้อยุติมูลค่าทรัพย์ ร่างควรระบุว่าจะใช้ยอดสกุลเดิมหรือแปลงด้วยอัตราจากแหล่งใด ณ วันใด

การระบุเงินชดเชยเป็นสกุลใดต้องคิดถึงค่าธรรมเนียมโอน ผู้รับผิดชอบส่วนต่างอัตรา และหลักฐานการรับเงินด้วย ส่วนภาษีที่เกี่ยวกับการโอนหรือรับทรัพย์ต้องตรวจตามประเทศและลักษณะรายการ ไม่ควรเขียนว่าเป็นเงินระหว่างคู่สมรสจึงไม่มีภาษีทุกกรณี

เอกสารอะไรควรส่งให้ตรวจ ก่อนสั่งแปลทั้งชุด

• หนังสือเดินทาง สัญชาติ และข้อมูลถิ่นที่อยู่ที่เกี่ยวกับการตรวจขอบเขตกฎหมาย
• ข้อมูลการสมรสเดิม ทะเบียนหย่าหรือคำพิพากษาที่เกี่ยวข้อง ถ้ามี
• วันและหน่วยงานที่ตั้งใจจดทะเบียน พร้อมรายการเอกสารที่หน่วยงานแจ้ง
• ร่างสัญญาทุกภาษาและภาคผนวก โดยระบุผู้จัดทำและวันที่ของแต่ละรุ่น
• บัญชีทรัพย์และหนี้แยกตามประเทศ พร้อมหลักฐานกรรมสิทธิ์
• ข้อกำหนดหรือความเห็นจากทนายต่างประเทศที่มีอยู่แล้ว

ตรวจว่าต้องใช้ต้นฉบับ สำเนารับรอง คำแปล หรือการรับรองประเภทใดก่อนเสียค่าใช้จ่าย เอกสารภาษาอังกฤษอาจยังไม่ใช่ภาษาที่หน่วยงานปลายทางรับ และขั้นตอนรับรองต่างกันได้ตามประเทศกับชนิดเอกสาร ต้องยืนยันกับผู้รับเอกสารจริง

เก็บชื่อและการสะกดให้สอดคล้องกันทุกฉบับ หากมีการเปลี่ยนชื่อหรือใช้หลายชื่อ ควรแนบหลักฐานเชื่อมตัวบุคคล ไม่แก้ชื่อในสำเนาเอกสารราชการเอง และไม่ส่งเลขหนังสือเดินทางหรือข้อมูลการเงินเต็มชุดผ่านช่องทางสาธารณะ

เรื่องที่ดิน มรดก และเอกสารครอบครัวต้องแยกตรวจอย่างไร

เมื่อมีบ้านหรือที่ดินในไทย ต้องตรวจข้อจำกัดการถือครองและแบบโอนสิทธิแยกจากการแบ่งสิทธิระหว่างคู่สมรส งานนี้อาจต้องใช้ บริการตรวจสิทธิในที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ ประกอบ ไม่ควรทำเอกสารถือแทนเพื่อให้ผลทางทรัพย์ดูตรงกับร่างสัญญา

หากมีทรัพย์หรือทายาทต่างประเทศ การวางแผนเมื่อเสียชีวิตอาจต้องมีพินัยกรรมและการตรวจหลายประเทศร่วมกัน ดู บริการกฎหมายมรดกและพินัยกรรม เพื่อแยกเรื่องผู้รับมรดกออกจากการจัดการทรัพย์ระหว่างสมรส

เมื่อเตรียมร่างสำหรับการสมรสครั้งใหม่ ควรอ่าน แบบและข้อจำกัดของสัญญาก่อนสมรสตามกฎหมายไทย และ หลักสินส่วนตัวกับสินสมรส ประกอบ เพื่อไม่ให้นำทรัพย์หรือภาระที่ยังมีข้อผูกพันมาเขียนในสัญญาฉบับใหม่โดยไม่เปิดเผย

ทางไปต่อ: จัดข้อมูลให้ทนายตรวจไทยและประเทศปลายทางร่วมกันได้

1. ระบุสัญชาติ ที่อยู่ สถานที่จดทะเบียน และประเทศที่มีทรัพย์
2. ตรวจสถานะการสมรสเดิมก่อนกำหนดวันทำสัญญา
3. รวบรวมร่างทุกภาษาและทำบัญชีข้อที่ยังเข้าใจไม่ตรงกัน
4. กำหนดขอบเขตการตรวจไทยและประเทศที่เกี่ยวข้อง รวมถึงผู้แปลและผู้รับรอง
5. ยืนยันเอกสารกับหน่วยงานทะเบียน แล้วตรวจฉบับสุดท้ายก่อนลงชื่อ

• เคยจดทะเบียนต่างประเทศแล้วแต่จะมาแนบสัญญาในไทย
• ร่างมีข้อเลือกกฎหมายต่างประเทศหรือสละสิทธิอย่างกว้าง
• มีที่ดิน หุ้น หรือผู้รับมรดกในหลายประเทศ
• ฝ่ายใดอ่านฉบับที่จะลงชื่อไม่เข้าใจ หรือถูกเร่งให้ลงนาม

หากกำลังเตรียมสมรสกับชาวต่างชาติ ส่งข้อมูลประเทศที่เกี่ยวข้อง วันจดทะเบียน และร่างทุกภาษาที่มี เพื่อให้ทนายประเมินส่วนที่ต้องตรวจตามกฎหมายไทยและส่วนที่ต้องตรวจเพิ่มเติมในต่างประเทศ ดู บริการกฎหมายครอบครัวและตรวจสัญญา แล้ว ติดต่อสำนักงานยอดทิพย์ธรรมเพื่อกำหนดขอบเขตงาน ก่อนนัดลงชื่อ

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ