ลูกหนี้ล้มละลาย เจ้าหนี้ยื่นขอรับชำระหนี้เมื่อไร

ลูกหนี้ล้มละลายเป็นข่าวที่เจ้าหนี้อาจเพิ่งรู้หลังส่งหนังสือทวงไปหลายครั้ง บทความนี้ช่วยแยกคำสั่งศาลกับข่าวทั่วไป และจัดสิ่งที่ต้องทำเพื่อขอรับชำระหนี้โดยไม่เสียเวลาไปกับขั้นตอนที่ใช้แทนกันไม่ได้

ลูกหนี้ล้มละลาย ยังส่งโนติสแล้วรอเงินได้ไหม

ต้องตรวจคำสั่งก่อน เพราะเมื่อศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดแล้ว การขอรับชำระหนี้ต้องดำเนินตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พุทธศักราช 2483 มาตรา 27 การส่งโนติสไปหาลูกหนี้ไม่แทนคำขอรับชำระหนี้ แม้เจ้าหนี้มีคำพิพากษาเรียกเงินหรือฟ้องแพ่งไว้แล้ว ก็ต้องตรวจขั้นตอนในคดีล้มละลายต่างหาก

คำว่าเจ๊ง ปิดร้าน ถูกฟ้องล้มละลาย พิทักษ์ทรัพย์ชั่วคราว พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด และพิพากษาล้มละลายมีผลไม่เหมือนกัน จุดที่ต้องเริ่มจัดคำขอไม่ได้รอให้ถึงคำพิพากษาล้มละลายเสมอไป หากดูเพียงข่าวว่าคดียังไม่จบแล้วรอต่อ อาจพ้นกำหนดขอรับชำระหนี้ไปก่อน

1. ตรวจชื่อและเลขประจำตัวของลูกหนี้ให้ตรง ไม่อาศัยชื่อบริษัทที่คล้ายกัน
2. อ่านประเภทคำสั่ง เลขคดี และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ผู้รับผิดชอบ
3. ค้นประกาศโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดและกำหนดยื่นที่ระบุ
4. แยกสถานะเจ้าหนี้สามัญ เจ้าหนี้มีประกัน และข้อยกเว้นเฉพาะ
5. จัดบัญชีหนี้และเอกสารเพื่อยื่นตามช่องทางที่หน่วยงานกำหนด

มาตรา 91 กำหนดโดยทั่วไปให้ยื่นคำขอต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ภายในสองเดือนนับแต่วันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด เจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์ในคดีล้มละลายเองก็ไม่ได้รับยกเว้นจากหน้าที่นี้เพียงเพราะเป็นคนเริ่มฟ้อง

ตัวอย่างสมมติ ผู้ขายมีลูกหนี้ค่าสินค้า 180,000 บาท ส่งโนติสแล้วให้เวลาชำระ 15 วัน ระหว่างนั้นพบประกาศที่เหลือเวลายื่นขอรับชำระหนี้เพียงหนึ่งสัปดาห์ ผู้ขายควรตรวจและจัดคำขอทันที ไม่รอให้ครบ 15 วันตามหนังสือ เพราะวันตอบโนติสไม่เลื่อนกำหนดตามประกาศ

โนติสเดิมยังมีประโยชน์เป็นหลักฐานลำดับการทวงและการคำนวณยอด แต่บทบาทเปลี่ยนจากหนังสือเรียกให้ลูกหนี้จ่ายตรงมาเป็นเอกสารประกอบการพิสูจน์หนี้ ต้องแนบกับหลักฐานต้นทาง ไม่ใช้หนังสือที่เจ้าหนี้เขียนเองเป็นหลักฐานยืนยันยอดเพียงชิ้นเดียว

มีจำนองหรือเป็นคดีฟื้นฟูกิจการ ใช้กฎเดียวกันไหม

ถ้ามีจำนอง จำนำ หรือฐานเจ้าหนี้มีประกัน ต้องตรวจสิทธิในหลักประกันและทางเลือกตามกฎหมายล้มละลายก่อนยื่นหรือสละสิทธิ ไม่ควรเลือกช่องเจ้าหนี้สามัญเพียงเพราะแบบฟอร์มกรอกง่ายกว่า มาตรา 95 วางสิทธิเหนือทรัพย์ที่เป็นหลักประกันก่อนถูกพิทักษ์ทรัพย์โดยไม่ต้องขอรับชำระหนี้ แต่ต้องยอมให้ตรวจทรัพย์ ส่วนการขอรับส่วนขาดหรือใช้ทางเลือกตามมาตรา 96 ต้องตรวจเงื่อนไขและเวลาให้ครบ

ถ้าเป็นคดีฟื้นฟูกิจการ ผลคือใช้ขั้นตอนและกำหนดของกระบวนการนั้น ไม่ยกสองเดือนของคดีล้มละลายไปใช้ทุกกรณี ต้องอ่านคำสั่งและประกาศที่ตรงคดี โดยเฉพาะผู้รับคำขอและวันเริ่มนับ อย่าสรุปจากคำว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ซึ่งอาจพบในเอกสารต่างกระบวนการ

ถ้าหนี้มีข้อพิพาท ยังไม่ถึงกำหนด หรือมีเงื่อนไข ต้องตรวจว่าขอรับได้ตามมาตรา 94 และบทเฉพาะหรือไม่ ไม่ตัดทิ้งเพียงเพราะยังไม่มีคำพิพากษา และไม่เติมยอดที่ยังไม่มีฐานเรียกร้อง หนี้ที่ฝ่าฝืนกฎหมายหรือมีข้อต่อสู้ที่ทำให้บังคับไม่ได้ต้องตรวจด้วย

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ชนะคดีก็ต้องยื่นให้ถูกทาง

คนมักเข้าใจว่า เมื่อมีคำพิพากษาแล้ว เจ้าพนักงานคงนำรายชื่อเข้าคดีล้มละลายให้อัตโนมัติ หรือส่งสำเนาคำพิพากษาทางข้อความให้ลูกหนี้ก็ถือว่าแจ้งหนี้ครบแล้ว

กฎหมายมองว่า การมีหลักฐานหนี้กับการยื่นคำขอในกระบวนการเป็นคนละขั้น มาตรา 27 และมาตรา 91 ใช้กับเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาด้วยภายใต้เงื่อนไขและกรณีพิเศษของกฎหมาย ไม่ควรสมมติว่าข้อมูลจะส่งต่อระหว่างคดีให้ครบเอง

จุดเสี่ยงจริง คือรู้สึกว่าเอกสารมีครบแล้วจึงเลื่อนการยื่นจนวันสุดท้าย ทั้งที่ต้องตรวจอำนาจผู้ลงชื่อ บัญชีดอกเบี้ย หรือไฟล์แนบก่อนระบบรับคำขอ ควรเก็บหลักฐานการยื่นสำเร็จและติดตามคำสั่งต่อ ไม่จบงานที่การบันทึกร่างในระบบ

มองสองฝั่ง: เจ้าหนี้ยื่นสิทธิ ลูกหนี้เปิดข้อมูล

ลูกหนี้อาจไม่มีอำนาจจัดการทรัพย์อย่างเดิมแล้ว คำตอบว่าให้ติดต่อเจ้าพนักงานจึงอาจเป็นการทำตามกระบวนการ เจ้าหนี้ควรใช้ช่องทางตรวจหนี้และคัดค้านตามสิทธิ แทนการกดดันให้โอนเงินนอกขั้นตอน

สองเดือนนับจากวันไหน และยื่นช้าขอแก้ได้หรือไม่

กำหนดทั่วไปนับจากวันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด ไม่ใช่วันที่เจ้าหนี้เปิดอ่านข่าวเอง ต้องตรวจหลักฐานประกาศและวันสิ้นสุดในคดีจริง ไม่ใช้เลขคดีหรือวันพิพากษาล้มละลายมาแทน

เจ้าหนี้ที่อยู่นอกราชอาณาจักรอาจได้รับการขยายจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้อีกไม่เกินสองเดือนตามมาตรา 91 แต่ไม่ใช่สิทธิเพิ่มเวลาอัตโนมัติ ส่วนกรณีพิเศษ เช่น สิทธิจากเหตุที่กฎหมายให้เริ่มนับภายหลัง ต้องตรวจมาตราที่เกี่ยวข้องกับเหตุจริง

ถ้าพลาดกำหนดแล้ว มาตรา 91/1 เปิดให้ยื่นคำร้องต่อศาลแสดงเหตุสุดวิสัยที่ทำให้ยื่นไม่ทันและเหตุผลอันสมควร ศาลต้องพิจารณา ไม่ใช่แค่บอกว่าไม่เคยเห็นประกาศแล้วได้สิทธิทันที หากอนุญาตต้องยื่นตามเวลาที่ศาลกำหนด และผลต่อการแบ่งทรัพย์ที่ดำเนินไปแล้วมีข้อจำกัด

เก็บหลักฐานวันยื่นและเหตุขัดข้องโดยละเอียด ใช้ เครื่องมือจัดวันสำคัญ ช่วยเตือน แล้วอ้างกำหนดจากประกาศหรือคำสั่งจริงเป็นหลัก ไม่ควรรอให้มีเอกสารครบสมบูรณ์ตามที่ตนคิดโดยไม่ติดต่อเจ้าหน้าที่เรื่องขั้นตอนก่อนวันสิ้นสุด

ขอรับชำระหนี้เสียเท่าไร และได้เงินเต็มยอดไหม

ค่าธรรมเนียมทั่วไปในการยื่นคำขอรับชำระหนี้คือ 200 บาท โดยหนี้ตามคำพิพากษาหรือยอดที่ขอรับไม่เกิน 50,000 บาทได้รับยกเว้นตามหลักที่กรมบังคับคดีอธิบาย ต้องแยกค่าธรรมเนียมนี้จากค่าคัดเอกสาร ค่าใช้จ่ายอื่น และค่าดำเนินงานของผู้รับจ้าง

การยื่นทันไม่ได้รับรองว่าจะได้ครบ เพราะต้องผ่านการตรวจหนี้และขึ้นกับทรัพย์ที่รวบรวมได้ ลำดับการยื่นเร็วกว่าไม่ได้ทำให้เจ้าหนี้สามัญรายนั้นมีสิทธิรับก่อนเจ้าหนี้อื่นที่อยู่ลำดับเดียวกัน ควรติดตามคำสั่งและการแบ่งทรัพย์ตามขั้นตอน

ตัวอย่างสมมติ หลังหักรายการที่กฎหมายให้หักและชำระลำดับก่อนแล้ว มีเงินสำหรับเจ้าหนี้กลุ่มเดียวกัน 1,000,000 บาท และยอดที่ได้รับอนุญาตรวม 5,000,000 บาท สัดส่วนสมมติคือ 20% เจ้าหนี้ที่ได้รับอนุญาต 180,000 บาทจึงมีส่วนตามตัวอย่าง 36,000 บาท ตัวเลขนี้ใช้เข้าใจวิธีเฉลี่ยเท่านั้น ไม่ใช่อัตราคืนเงินของคดีใด

ควรแยกต้นเงิน ดอกเบี้ย และค่าใช้จ่ายตามสิทธิ โดยตรวจวันตัดยอดสำหรับคำขอ ไม่คำนวณดอกเบี้ยต่อจนถึงวันคาดว่าจะได้เงินเอง หากมีการรับชำระหรือหลักประกัน ต้องแจ้งให้ครบเพื่อไม่เรียกซ้ำ

เอกสารขอรับชำระหนี้ต้องเตรียมชุดไหน

ให้เตรียมแบบคำขอพร้อมบัญชีรายละเอียดและเอกสารที่พิสูจน์หนี้จริง โดยตรวจแบบล่าสุดและข้อกำหนดของคดีจากกรมบังคับคดี

• ข้อมูลลูกหนี้ เลขคดี และประกาศพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดที่ตรงกัน
• เอกสารตัวตนเจ้าหนี้หรือหนังสือรับรองนิติบุคคลพร้อมอำนาจลงนาม
• หนังสือมอบอำนาจเมื่อให้ผู้อื่นยื่นแทนและเอกสารตามที่หน่วยงานกำหนด
• สัญญา หลักฐานเงินโอน ใบส่งสินค้า หรือคำพิพากษาที่เกี่ยวข้อง
• บัญชีต้นเงิน ดอกเบี้ย การชำระเดิม และคำอธิบายวิธีคำนวณ
• ข้อมูลหลักประกันหรือทรัพย์ลูกหนี้ที่อยู่ในความครอบครองของเจ้าหนี้
• สำเนาคำขอที่ยื่นและหลักฐานรับเรื่องหรือยืนยันจากระบบ

ไฟล์ควรอ่านเลข วันที่ และลายมือชื่อได้ครบ ไม่ส่งเฉพาะภาพแชตตัดตอนหรือรวมยอดจากตารางที่ไม่มีหลักฐานต้นทาง เอกสารขาดควรแจ้งและดำเนินการตามคำแนะนำของผู้รับผิดชอบ ไม่สร้างข้อความหรือแนบคำรับรองที่ไม่จริงเพื่อให้ยอดผ่าน

คดีล้มละลายกระทบสัญญาและการย้ายทรัพย์อย่างไร

ด้านสัญญา การประนอมหนี้หรือทำข้อตกลงหลังมีคำสั่งต้องตรวจอำนาจและผลผูกพัน ไม่ใช้แบบผ่อนหนี้ทั่วไปแทนกระบวนการเฉพาะ อ่าน ข้อตกลงระงับข้อพิพาทก่อนฟ้อง เพื่อเห็นองค์ประกอบเอกสาร และให้ตรวจว่ากรณีนี้ยังใช้ข้อตกลงเอกชนได้เพียงใด

ด้านทรัพย์สิน หากพบการโอนให้ญาติก่อนเข้าคดี ควรแจ้งข้อเท็จจริงกับผู้รับผิดชอบและตรวจอำนาจดำเนินการตามกฎหมายล้มละลาย ไม่ดำเนินทุกอย่างราวกับยังเป็นคดีทวงทั่วไป บทความ ลูกหนี้โอนทรัพย์หนีหนี้ ช่วยแยกหลักเพิกถอนทางแพ่ง แต่ขั้นตอนในคดีล้มละลายมีบทเฉพาะที่ต้องตรวจเพิ่ม

การตรวจผลของข้อตกลงและอำนาจนิติบุคคลเกี่ยวข้องกับ งานกฎหมายธุรกิจและสัญญา ส่วนการยื่นขอรับชำระหนี้ต้องวางแผนตามขั้นตอนของคดีล้มละลายเฉพาะเรื่อง

ทางไปต่อ: เปลี่ยนจากทวงตรงเป็นยื่นสิทธิให้ทัน

เมื่อพบคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด ให้ยืนยันข้อมูลคดีและกำหนดก่อน แล้วจัดเอกสารยื่นพร้อมติดตามผล ไม่หยุดที่ส่งหนังสือซ้ำไปยังที่อยู่ลูกหนี้

1. ตรวจประกาศทางการและวันสิ้นสุดยื่นที่เกี่ยวข้อง
2. จำแนกฐานเจ้าหนี้และหลักประกันก่อนกรอกคำขอ
3. ทำบัญชีหนี้และตรวจเอกสารกับยอดรับชำระ
4. ยื่นผ่านช่องทางที่กำหนดและเก็บหลักฐานการรับเรื่อง
5. ติดตามนัดตรวจหนี้ คำสั่ง และขั้นแบ่งทรัพย์ต่อไป

ควรให้ทนายตรวจทันทีหากพบว่า

• วันยื่นเหลือไม่มากหรืออาจพ้นกำหนดแล้ว
• มีคำพิพากษาเดิมแต่ไม่เคยยื่นในคดีล้มละลาย
• มีทรัพย์จำนองหรือสิทธิหักกลบที่ยังไม่ตรวจ
• มีคนขอให้ยกเลิกคำขอแลกการชำระนอกกระบวนการ

หากกำลังเริ่มทวงและไม่แน่ใจว่าลูกหนี้เข้าสู่กระบวนการใด นำข้อมูลคดีกับหลักฐานหนี้มา ติดต่อยอดทิพย์ธรรม เพื่อประเมินงานที่เหมาะสม โดย บริการหนังสือบอกกล่าวทวงถาม ต้องแยกจากงานยื่นขอรับชำระหนี้เมื่อมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดแล้ว

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ