ลูกบุญธรรม ลูกติด และลูกของคู่สมรส มีสิทธิรับมรดกต่างกันอย่างไร

ลูกบุญธรรมมีสิทธิรับมรดกเหมือนลูกแท้หรือไม่?

หากจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมถูกต้อง ลูกบุญธรรมมีฐานะเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้รับบุตรบุญธรรม และเป็นผู้สืบสันดานในลำดับทายาทโดยธรรม การอยู่เลี้ยงดูกันเฉย ๆ หรือเรียกว่า “ลูกบุญธรรม” โดยไม่จดทะเบียนยังไม่ทำให้เกิดสถานะนี้

เมื่อผู้รับบุตรบุญธรรมเสียชีวิตโดยไม่มีพินัยกรรม ลูกบุญธรรมจึงเข้ารับมรดกในชั้นเดียวกับบุตรคนอื่น การคำนวณส่วนต้องดูคู่สมรสและผู้สืบสันดานทั้งหมดด้วย

ลูกบุญธรรมยังรับมรดกพ่อแม่โดยกำเนิดได้ไหม?

โดยหลัก การรับบุตรบุญธรรมไม่ได้ทำให้สิทธิและหน้าที่ในครอบครัวโดยกำเนิดสิ้นไปทั้งหมด ลูกบุญธรรมจึงอาจยังมีสิทธิรับมรดกจากบิดามารดาโดยกำเนิด หากสถานะกับบิดาหรือมารดาครบตามกฎหมายอยู่แล้ว จุดนี้ต่างจากอำนาจปกครองซึ่งย้ายไปอยู่กับผู้รับบุตรบุญธรรม

กรณีบิดาโดยกำเนิดไม่ได้จดทะเบียนสมรสหรือรับรองบุตร ต้องตรวจฐานสิทธิเพิ่มเช่นเดียวกับลูกนอกสมรสทั่วไป ไม่ใช่อาศัยทะเบียนบุตรบุญธรรมมาแทนสถานะกับบิดาโดยกำเนิด

ลูกติดของสามีหรือภรรยาเป็นทายาทของพ่อแม่เลี้ยงไหม?

ไม่เป็นโดยอัตโนมัติ แม้อยู่ด้วยกันตั้งแต่เล็ก ใช้นามสกุลเดียวกัน หรือพ่อแม่เลี้ยงเป็นผู้ส่งเสีย หากไม่มีการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม ลูกติดยังเป็นทายาทของพ่อแม่โดยกำเนิด ไม่ใช่ทายาทของพ่อแม่เลี้ยง

หากต้องการให้ลูกติดได้รับทรัพย์จากพ่อแม่เลี้ยง ทางเลือกคือจดทะเบียนรับเป็นบุตรบุญธรรมเมื่อคุณสมบัติและความยินยอมครบ หรือทำพินัยกรรมยกทรัพย์ให้โดยตรง การเปลี่ยนนามสกุลหรือเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านไม่ทำให้เกิดสิทธิมรดก

คำว่า “ลูกของคู่สมรส” ต่างจากลูกติดอย่างไร?

ในทางสิทธิมรดกต้องถามว่าเป็นลูกของใครตามกฎหมาย ไม่ใช่ใช้คำเรียก หากเป็นบุตรของคู่สมรสจากความสัมพันธ์เดิม เด็กมีสิทธิจากพ่อหรือแม่โดยกำเนิดของตน แต่ไม่มีสิทธิจากคู่สมรสใหม่ เว้นแต่มีการรับบุตรบุญธรรมหรือพินัยกรรม การจดทะเบียนสมรสกับพ่อหรือแม่ของเด็กไม่ทำให้อีกฝ่ายกลายเป็นผู้ปกครองหรือบิดามารดาตามกฎหมายของเด็กทันที

รับบุตรบุญธรรมแต่หาเอกสารไม่พบ ทำอย่างไร?

ควรตรวจทะเบียนจากหน่วยงานที่รับจดทะเบียนและค้นเอกสารเปลี่ยนชื่อสกุล ทะเบียนบ้าน หรือคำสั่งที่เกี่ยวข้อง อย่าใช้รูปถ่ายครอบครัวหรือคำเรียกแทนหลักฐานการจดทะเบียน หากการรับเกิดในต่างประเทศ ต้องตรวจการรับรองและผลตามกฎหมายไทยเพิ่มเติม

พ่อแม่เลี้ยงเขียนชื่อให้ในพินัยกรรม ยังรับได้ไหม?

รับได้ ผู้รับพินัยกรรมไม่จำเป็นต้องเป็นทายาทโดยธรรม เอกสารต้องทำถูกแบบ ผู้ทำมีความสามารถ และระบุผู้รับชัดเจน หากใช้คำว่า “ลูกทั้งหมด” โดยไม่เอ่ยชื่อ อาจเกิดปัญหาว่ารวมลูกติดหรือลูกบุญธรรมหรือไม่ จึงควรใช้ชื่อ นามสกุล เลขประจำตัว และความสัมพันธ์ให้ครบ

ลูกบุญธรรมรับมรดกแทนที่ได้หรือไม่?

เมื่อมีสถานะเป็นผู้สืบสันดานตามกฎหมาย สิทธิรับมรดกแทนที่อาจเกิดได้ตามสายที่กฎหมายกำหนด เช่น ลูกบุญธรรมเสียชีวิตก่อนผู้รับบุตรบุญธรรมและมีผู้สืบสันดานของตน แต่ต้องตรวจลำดับเครือญาติและสถานะของแต่ละคน ไม่ควรสรุปจากผังครอบครัวที่ไม่มีเอกสารรองรับ

วางแผนอย่างไรให้ลูกทุกกลุ่มได้รับตามเจตนา?

1. ตรวจทะเบียนของเด็กทุกคนว่ามีสถานะกับใครบ้าง
2. ทำบัญชีทรัพย์และแยกทรัพย์ส่วนตัวกับสินสมรส
3. ระบุชื่อผู้รับพินัยกรรมเป็นรายบุคคลแทนคำเรียกกว้าง ๆ
4. กำหนดผู้จัดการมรดกและผู้ดูแลทรัพย์ของผู้เยาว์อย่างรอบคอบ
5. ทบทวนผู้รับผลประโยชน์ในประกันและกองทุนให้ตรงกับพินัยกรรม

อ่านเรื่อง สิทธิลูกนอกสมรส และ สิทธิเมื่อไม่มีชื่อในพินัยกรรม หากต้องการตรวจทะเบียนครอบครัวและวางแผนมรดก ดู บริการมรดกและพินัยกรรม ติดต่อ 081-327-8551, LINE @995iqtpa หรือ นัดปรึกษา

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป สถานะบุคคลต้องตรวจจากทะเบียนและเอกสารจริง

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ