ภรรยาไม่ได้จดทะเบียนสมรส มีสิทธิได้รับมรดกหรือไม่? อยู่กินกันมานานมีสิทธิแค่ไหน

ไม่ได้จดทะเบียนสมรส มีสิทธิรับมรดกในฐานะภรรยาหรือไม่?

ไม่มีสิทธิในฐานะคู่สมรสโดยธรรม การเป็นคู่สมรสตามกฎหมายเกิดจากการจดทะเบียน ไม่ใช่จำนวนปีที่อยู่ด้วยกัน งานแต่ง การใช้ชื่อเรียกสามีภรรยา หรือการมีลูก เมื่อฝ่ายหนึ่งเสียชีวิต ผู้ที่ไม่ได้จดทะเบียนจึงไม่อยู่ในฐานะคู่สมรสซึ่งมีสิทธิแบ่งมรดกร่วมกับทายาทชั้นอื่น

หลักนี้ใช้กับคู่รักทุกเพศ หากจดทะเบียนสมรสอย่างถูกต้องจึงมีสถานะคู่สมรส ส่วนผู้ที่ไม่ได้จดทะเบียนต้องหาฐานสิทธิอื่น ไม่ควรกรอกเอกสารราชการว่าเป็นคู่สมรสหากไม่มีทะเบียนรองรับ

อยู่ด้วยกัน 10 หรือ 20 ปี ทำให้มีสิทธิอัตโนมัติไหม?

ไม่ทำให้เป็นทายาทอัตโนมัติ ระยะเวลาอาจช่วยพิสูจน์ความสัมพันธ์หรือการร่วมลงทุน แต่ไม่แทนทะเบียนสมรส หากผู้ตายไม่มีพินัยกรรม ทรัพย์มรดกจะไปยังทายาทโดยธรรม เช่น ลูก บิดามารดา พี่น้อง หรือญาติตามลำดับ ส่วนคู่ชีวิตอาจต้องเรียกเฉพาะทรัพย์หรือเงินที่เป็นของตนออกมาก่อน

ทรัพย์ที่ช่วยกันซื้อ มีสิทธิแค่ไหน?

ต้องดูชื่อในเอกสารและที่มาของเงิน หากบ้านหรือที่ดินมีชื่อทั้งสองคน กรรมสิทธิ์ของผู้ที่ยังมีชีวิตไม่ใช่มรดก ส่วนของผู้ตายเท่านั้นที่เข้าสู่กองมรดก หากทรัพย์มีชื่อผู้ตายคนเดียว แต่คู่ชีวิตออกเงินซื้อ ผ่อนหนี้ หรือร่วมลงทุน อาจมีสิทธิเรียกตามข้อเท็จจริงเรื่องกรรมสิทธิ์ร่วม หุ้นส่วน หนี้ หรือการคืนเงิน แต่ไม่เรียกว่าแบ่งสินสมรส

มีลูกด้วยกัน คู่ชีวิตได้สิทธิผ่านลูกหรือไม่?

ลูกมีสิทธิของตนเองหากเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายหรือเข้าเงื่อนไขที่กฎหมายรับรอง แต่สิทธิของลูกไม่ทำให้แม่หรือพ่อที่ไม่ได้จดทะเบียนกลายเป็นทายาทแทน ผู้ปกครองอาจจัดการทรัพย์แทนบุตรผู้เยาว์ภายใต้ข้อจำกัดของกฎหมาย จึงต้องแยกบัญชีและผลประโยชน์ของเด็กออกจากทรัพย์ส่วนตัวของผู้ปกครอง

พินัยกรรมช่วยคุ้มครองคู่ชีวิตได้อย่างไร?

เจ้าของทรัพย์สามารถทำพินัยกรรมยกทรัพย์ให้คู่ชีวิตได้ แม้ผู้รับไม่ใช่ทายาทโดยธรรม เอกสารต้องทำถูกแบบ ระบุทรัพย์และผู้รับชัดเจน รวมถึงกำหนดผู้จัดการมรดกที่ไว้ใจได้ หากต้องการให้อยู่อาศัยในบ้านต่อ อาจต้องวางโครงสร้างสิทธิให้เหมาะ ไม่ใช่เขียนเพียงว่า “ให้อยู่ได้ตลอดไป” โดยไม่ระบุขอบเขต

ควรทบทวนพินัยกรรมเมื่อซื้อทรัพย์ใหม่ เลิกกัน หรือจดทะเบียนสมรสภายหลัง และควรเก็บต้นฉบับให้ค้นพบได้หลังเสียชีวิต

เงินประกันชีวิตหรือกองทุนได้หรือไม่?

หากกรมธรรม์หรือกองทุนอนุญาตและระบุคู่ชีวิตเป็นผู้รับผลประโยชน์ เงินอาจจ่ายตามสัญญาโดยไม่ต้องอาศัยฐานคู่สมรส แต่ต้องตรวจข้อบังคับของแต่ละผลิตภัณฑ์ หากไม่ได้ระบุชื่อหรือผู้รับเสียชีวิตก่อน เงินอาจกลับเข้าสู่กองมรดกตามเงื่อนไข

คู่ชีวิตมีสิทธิเป็นผู้จัดการมรดกไหม?

การไม่ได้เป็นทายาทไม่ตัดโอกาสเสมอไป หากพินัยกรรมตั้งไว้หรือมีเหตุและผู้มีส่วนได้เสียยินยอม ศาลอาจพิจารณาตามคุณสมบัติและความเหมาะสม แต่หากทายาทคัดค้าน ศาลจะดูความเกี่ยวข้อง ความขัดแย้ง และความสามารถจัดการกองมรดก ไม่ควรเข้าไปถอนเงินหรือโอนทรัพย์เองก่อนมีอำนาจ

เมื่อคู่ชีวิตเสียชีวิต ควรทำอะไรทันที?

1. รวบรวมพินัยกรรม กรมธรรม์ เอกสารบัญชี และสัญญาที่มีชื่อของตน
2. ทำรายการทรัพย์ว่าอะไรเป็นของตน ของผู้ตาย หรือถือร่วม
3. เก็บหลักฐานเงินที่ร่วมจ่ายก่อนบัญชีออนไลน์หรือข้อความสูญหาย
4. ติดต่อทายาทเพื่อรักษาทรัพย์และตกลงค่าใช้จ่ายจำเป็นอย่างโปร่งใส
5. หากมีการขับไล่หรือยึดเอกสาร ให้ขอคำปรึกษาก่อนลงนามสละสิทธิ

อ่านต่อเรื่อง อายุความคดีมรดก และ สิทธิเมื่อไม่มีชื่อในพินัยกรรม หากต้องการตรวจสิทธิในทรัพย์ร่วมและกองมรดก ดู บริการคดีมรดก ติดต่อ 081-327-8551, LINE @995iqtpa หรือ ส่งเอกสารนัดหมาย

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป สิทธิในทรัพย์ร่วมขึ้นอยู่กับเอกสารและที่มาของเงินแต่ละกรณี

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ