พินัยกรรมหลายฉบับ ฉบับไหนมีผล? ฉบับเก่ากับฉบับใหม่ขัดกันทำอย่างไร

มีพินัยกรรมหลายฉบับ ต้องใช้ฉบับล่าสุดเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอไป วันที่ใหม่กว่าเป็นเพียงจุดเริ่มตรวจสอบ ยังต้องดูว่าฉบับใหม่สมบูรณ์ตามแบบหรือไม่ มีข้อความเพิกถอนฉบับเดิมทั้งหมดหรือเฉพาะบางส่วน และข้อกำหนดของแต่ละฉบับขัดกันจริงเพียงใด หากฉบับใหม่พูดถึงที่ดินหนึ่งแปลง ส่วนฉบับเดิมยกเงินฝากให้อีกคน ข้อกำหนดทั้งสองอาจอยู่ร่วมกันได้

คำว่า “ให้ยกเลิกพินัยกรรมเดิมทั้งหมด” มีผลอย่างไร?

ข้อความเพิกถอนชัดเจนช่วยลดปัญหาการตีความ หากฉบับใหม่ทำถูกต้องและผู้ทำมีความสามารถ ข้อความดังกล่าวอาจทำให้ฉบับเดิมสิ้นผลทั้งหมด แต่ยังต้องตรวจว่าการเพิกถอนทำในรูปแบบที่กฎหมายรับรองหรือไม่ การพูดกับญาติว่าไม่เอาฉบับเก่าแล้ว หรือเขียนโน้ตที่ไม่ครบแบบ อาจไม่เพียงพอ

ถ้าฉบับใหม่ไม่ได้เขียนว่าเพิกถอนฉบับเก่า จะเกิดอะไรขึ้น?

ต้องเปรียบเทียบทีละข้อ ส่วนที่ขัดกันให้พิจารณาเจตนาครั้งหลัง ส่วนที่ไม่ขัดอาจยังใช้ได้ ตัวอย่างเช่น

การอ่านเพียงประโยคเดียวอาจผิดเจตนา ต้องพิจารณาคำนิยามทรัพย์ ชื่อผู้รับ เงื่อนไข และข้อความส่วนที่เหลือทั้งหมด

ถ้าพินัยกรรมฉบับใหม่เป็นโมฆะ ฉบับเก่ากลับมาใช้ได้ไหม?

มีโอกาสใช้ฉบับเก่าได้ หากฉบับใหม่เสียเพราะทำผิดแบบและการเพิกถอนเดิมไม่ได้เกิดขึ้นด้วยวิธีอื่นที่สมบูรณ์ เอกสารของกรมที่ดินยกตัวอย่างหลักว่า พินัยกรรมฉบับหลังที่เป็นโมฆะเพราะผิดแบบไม่ทำให้ฉบับก่อนถูกเพิกถอนโดยอัตโนมัติ อย่างไรก็ตาม หากผู้ทำได้ทำลายหรือเพิกถอนฉบับเดิมโดยวิธีที่กฎหมายรับรองแล้ว ผลอาจต่างออกไป

ฉีก ขีดฆ่า หรือเขียนแก้บนฉบับเดิม มีผลหรือไม่?

ต้องพิสูจน์ว่าใครเป็นผู้ทำและมีเจตนาเพิกถอนหรือแก้ไขจริง หากเอกสารถูกฉีกหลังผู้ทำเสียชีวิต หรือมีรอยแก้ที่ไม่ลงชื่อรับรองตามแบบ ย่อมเกิดข้อพิพาทได้ อย่าซ่อมเอกสารด้วยเทป ลบหมึก หรือเขียนคำอธิบายเพิ่ม ควรถ่ายภาพสภาพเดิม เก็บซองและสถานที่พบ แล้วส่งต้นฉบับให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจเมื่อจำเป็น

ทรัพย์ถูกขายหลังทำพินัยกรรม ข้อกำหนดเดิมยังมีผลไหม?

หากผู้ทำขายหรือโอนทรัพย์เฉพาะที่ระบุไว้ก่อนเสียชีวิต อาจไม่มีทรัพย์รายการนั้นเหลือให้ส่งมอบ ผู้รับตามพินัยกรรมไม่จำเป็นต้องได้ทรัพย์อื่นแทน เว้นแต่ถ้อยคำหรือข้อเท็จจริงชี้เป็นอย่างอื่น ต้องตรวจสัญญาโอน เงินที่ได้รับ และวัตถุประสงค์ของข้อกำหนดเดิม

ฉบับไหนถือว่า “ใหม่กว่า” หากวันที่ไม่ชัด?

วันที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของพินัยกรรมบางแบบ เพราะช่วยชี้ลำดับเจตนา หากวันที่หาย ขัดกัน หรือถูกเติมภายหลัง อาจกระทบทั้งความสมบูรณ์และการจัดลำดับ หลักฐานซองจดหมาย ไฟล์ต้นฉบับ พยาน ผู้พิมพ์ และเส้นทางการเก็บรักษาอาจช่วยได้ แต่ไม่ควรคาดเดาวันจากกระดาษหรือหมึกด้วยตาเปล่า

ควรตรวจอะไรเมื่อต่างฝ่ายถือคนละฉบับ?

1. รวบรวมต้นฉบับทุกฉบับ รวมเอกสารแก้ไขและหนังสือเพิกถอน
2. ทำตารางวันทำ รูปแบบ พยาน ผู้เขียน และสถานที่เก็บ
3. เทียบทรัพย์ทีละรายการ ไม่ใช่เทียบเฉพาะรายชื่อผู้รับ
4. ตรวจเหตุการณ์หลังทำ เช่น ขาย ให้ จำนอง หรือเปลี่ยนกรรมสิทธิ์
5. ตรวจความสามารถและเจตนาอิสระของผู้ทำในแต่ละวัน
6. อย่ารีบนำฉบับใดฉบับหนึ่งไปโอนทรัพย์ก่อนแจ้งผู้มีส่วนได้เสีย

หากตกลงกันไม่ได้ ต้องดำเนินคดีแบบใด?

ข้อโต้แย้งอาจเกิดในคดีตั้งผู้จัดการมรดก หรือพัฒนาเป็นคดีพิพาทเพื่อขอให้ศาลวินิจฉัยว่าฉบับใดและข้อใดมีผล หากมีการโอนทรัพย์แล้ว อาจต้องขอเพิกถอนหรือแก้ไขทะเบียนเพิ่มเติม การกำหนดคำขอควรครอบคลุมผลกับทรัพย์จริง มิฉะนั้นชนะเรื่องเอกสารแต่ยังจัดการทรัพย์ไม่ได้

อ่านเรื่อง เหตุที่พินัยกรรมใช้บังคับไม่ได้ และ การตรวจพินัยกรรมปลอม หากต้องการให้ตรวจหลายฉบับพร้อมบัญชีทรัพย์ ดู บริการคดีมรดกและพินัยกรรม ติดต่อ 081-327-8551, LINE @995iqtpa หรือ ส่งข้อมูลนัดหมาย

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป การตีความพินัยกรรมต้องอาศัยต้นฉบับและข้อเท็จจริงเฉพาะกรณี

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ