ถูกตัดชื่อออกจากพินัยกรรม ยังมีสิทธิได้รับมรดกหรือฟ้องอะไรได้หรือไม่?

พ่อแม่ไม่ใส่ชื่อลูกในพินัยกรรม ทำได้หรือไม่?

โดยหลักทำได้ เจ้าของทรัพย์มีเสรีภาพกำหนดว่าจะยกทรัพย์ของตนให้ใคร กฎหมายไทยไม่มีหลัก “ส่วนบังคับ” ที่รับรองว่าลูกทุกคนต้องได้สัดส่วนขั้นต่ำจากพินัยกรรมเสมอ ดังนั้นความรู้สึกว่าแบ่งไม่เท่ากันหรือไม่เป็นธรรม ยังไม่ใช่เหตุให้ศาลแบ่งใหม่

อย่างไรก็ดี ต้องแยกคำว่า “ทรัพย์ของผู้ตาย” ออกจากทรัพย์ที่เป็นของคู่สมรสหรือคนอื่น ผู้ทำพินัยกรรมยกให้ได้เฉพาะส่วนของตน และพินัยกรรมจะควบคุมเฉพาะทรัพย์ที่อยู่ในกองมรดกเมื่อเสียชีวิต

ไม่มีชื่อแต่ยังเป็นทายาทโดยธรรม จะได้อะไรหรือไม่?

ต้องอ่านขอบเขตพินัยกรรม หากระบุเฉพาะบ้านหนึ่งหลัง แต่ไม่กล่าวถึงเงินฝาก รถ หุ้น หรือทรัพย์อื่น ทรัพย์ที่ไม่ได้ถูกจัดการไว้ย่อมแบ่งตามกฎหมายแก่ทายาทโดยธรรม แต่หากเขียนครอบคลุมทรัพย์ทั้งหมดและพินัยกรรมสมบูรณ์ ผู้ที่ไม่มีชื่ออาจไม่ได้ส่วนจากกองมรดกนั้น

คู่สมรสถูกตัดชื่อ ยังมีสิทธิในสินสมรสหรือไม่?

ยังต้องแยกสินสมรสก่อนเสมอ ส่วนที่เป็นของคู่สมรสไม่ใช่มรดกของผู้ตาย จึงไม่ถูกตัดออกด้วยพินัยกรรม หลังแบ่งสินสมรสแล้ว ส่วนของผู้ตายจึงนำไปตามพินัยกรรม คู่สมรสจะได้ส่วนมรดกเพิ่มหรือไม่ขึ้นอยู่กับข้อความพินัยกรรมและทรัพย์ที่ไม่ได้ระบุไว้

กรณีใดฟ้องโต้แย้งพินัยกรรมได้?

การฟ้องต้องมีเหตุทางกฎหมาย ไม่ใช่เพียงการแบ่งไม่เท่ากัน เหตุที่ควรตรวจ ได้แก่

• เอกสารทำผิดแบบ เช่น พยานไม่อยู่พร้อมกัน หรือลายมือชื่อไม่ครบ
• ผู้ทำขาดความสามารถหรือไม่เข้าใจผลในเวลาลงชื่อ
• ลายมือชื่อหรือเอกสารถูกปลอม แก้ไข หรือสับเปลี่ยน
• เกิดจากการข่มขู่ หลอกลวง หรือครอบงำจนไม่ใช่เจตนาอิสระ
• ผู้รับประโยชน์เป็นบุคคลที่กฎหมายห้ามรับในส่วนนั้น
• ทรัพย์ที่ยกไม่ใช่ของผู้ตาย หรือถูกโอนไปก่อนเสียชีวิตแล้ว

ผู้คัดค้านเป็นฝ่ายต้องนำข้อเท็จจริงและหลักฐานเข้าสู่คดี การตั้งข้อสงสัยว่าพี่น้องอีกคนอยู่ใกล้ชิดผู้ตายจึงยังไม่พอ ต้องเชื่อมให้เห็นว่าความใกล้ชิดนั้นกระทบความสมัครใจหรือความสมบูรณ์ของพินัยกรรมอย่างไร

ถ้าผู้ตายพูดว่า “จะให้ทุกคนเท่ากัน” แต่พินัยกรรมไม่ตรงกัน ทำอย่างไร?

คำพูดอาจใช้เป็นพยานแวดล้อม แต่โดยทั่วไปไม่แทนพินัยกรรมที่ทำถูกแบบ ต้องตรวจวันเวลา บุคคลที่ได้ยิน ความสอดคล้องกับการจัดการทรัพย์ และอาจมีพินัยกรรมฉบับอื่นหรือการให้ทรัพย์ระหว่างมีชีวิต คำพูดลอย ๆ หลายปีก่อนเสียชีวิตมักมีน้ำหนักจำกัดเมื่อเทียบกับเอกสารที่สมบูรณ์

ถูกตัดชื่อเพราะข้อกล่าวหาเท็จ ฟ้องได้ไหม?

ต้องดูว่าข้อกล่าวหานั้นเกิดจากการหลอกลวงที่มีผลโดยตรงต่อการทำพินัยกรรมหรือเป็นเพียงเหตุผลส่วนตัวของผู้ทำ กฎหมายไม่ได้บังคับให้ผู้ทำตัดสินใจอย่างที่ครอบครัวเห็นว่ายุติธรรม แต่หากมีคนสร้างหลักฐานเท็จ ปิดกั้นการติดต่อ หรือหลอกให้เข้าใจข้อเท็จจริงสำคัญผิด อาจเป็นฐานให้ตรวจเรื่องเจตนาที่บกพร่องได้

ควรตรวจเอกสารอะไรบ้างก่อนตัดสินใจฟ้อง?

1. ต้นฉบับพินัยกรรมและฉบับก่อนหน้าทั้งหมด
2. โฉนด สมุดบัญชี รายการหุ้น และเอกสารกรรมสิทธิ์ เพื่อแยกทรัพย์ในและนอกพินัยกรรม
3. ทะเบียนสมรสและหลักฐานที่มาของทรัพย์ เพื่อแยกสินสมรส
4. เวชระเบียนใกล้วันทำพินัยกรรม หากสงสัยเรื่องสติ
5. ตัวอย่างลายมือชื่อมาตรฐาน หากสงสัยการปลอม
6. ข้อความหรือพยานเกี่ยวกับการกีดกัน ข่มขู่ หรือให้ข้อมูลเท็จ

เจรจาได้หรือควรฟ้องทันที?

หากทรัพย์ยังไม่ถูกโอน การเปิดเผยบัญชีทรัพย์และต้นฉบับเอกสารอาจช่วยให้เจรจาได้ แต่ถ้ามีการเร่งขาย ถอนเงิน หรือปกปิดพินัยกรรม ควรรีบขอคำปรึกษาเรื่องการคุ้มครองชั่วคราว อายุความคดีมรดกแตกต่างตามสิทธิที่ฟ้อง การเจรจาไม่ได้หยุดอายุความทุกกรณี

อ่านต่อเรื่อง ฟ้องพินัยกรรมเป็นโมฆะ และ พินัยกรรมหลายฉบับ หากต้องการตรวจสิทธิจากบัญชีทรัพย์และเอกสารจริง ดู บริการคดีมรดกและพินัยกรรม ติดต่อ 081-327-8551, LINE @995iqtpa หรือ นัดปรึกษา

บทความนี้ให้ข้อมูลกฎหมายทั่วไป ไม่ใช่การประเมินผลคดีเฉพาะบุคคล

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ