กฎหมายทวงหนี้ เจ้าหนี้รายย่อยต้องรู้กติกาอะไรบ้าง

กฎหมายทวงหนี้ใช้กับเจ้าหนี้รายย่อยเมื่อใด

คำว่าเจ้าหนี้รายย่อยไม่ได้เป็นข้อยกเว้นตามกฎหมายในตัวเอง พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 พิจารณาลักษณะผู้ทวง แหล่งที่มาของหนี้ และสถานะลูกหนี้ ไม่ได้ดูเพียงจำนวนเงินหรือการจดบริษัท เจ้าหนี้ที่ให้สินเชื่อเป็นทางการค้าปกติ หรือมีสิทธิรับชำระหนี้จากการค้าปกติหรือเป็นปกติธุระ อาจอยู่ในนิยาม รวมถึงผู้รับมอบอำนาจตามที่บัญญัติไว้

ลูกหนี้ตามกฎหมายฉบับนี้เป็นบุคคลธรรมดาและรวมผู้ค้ำประกันที่เป็นบุคคลธรรมดา ส่วนหนี้ที่ทวงจะชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ไม่ใช่เหตุให้หลุดจากความคุ้มครองตามนิยามโดยอัตโนมัติ อย่างไรก็ดี การคุ้มครองวิธีทวงไม่ได้ทำให้หนี้ที่กฎหมายไม่รับรองกลายเป็นหนี้ที่ฟ้องเรียกได้ ต้องตรวจสิทธิเรียกเงินอีกชั้นหนึ่ง

ตัวอย่างสมมติ: ก. ให้คนในตลาดกู้เงินหมุนเวียนเป็นกิจวัตร แม้ทำคนเดียวและวงเงินต่อรายไม่มาก ก็ต้องตรวจว่าเป็นการให้สินเชื่อเป็นทางการค้าปกติหรือไม่ ต่างจาก ข. ที่ให้เพื่อนสนิทยืมฉุกเฉินครั้งเดียวโดยไม่ได้ทำเป็นอาชีพหรือปกติธุระ กรณีหลังอาจไม่อยู่ในขอบเขตเดียวกัน แต่ยังต้องระวังกฎหมายเรื่องการข่มขู่ หมิ่นประมาท และละเมิด

การตรวจจึงเริ่มจากเล่าความสัมพันธ์และรูปแบบการให้เงิน ไม่ใช่บอกเพียงว่าเป็นเจ้าหนี้ส่วนตัว หากจะเปลี่ยนจากการโทรตามเป็นหนังสือ สามารถเตรียมสัญญาและบันทึกการติดต่อเพื่อประเมินกับบริการออกหนังสือบอกกล่าวทวงถาม โดยต้องตรวจทั้งฐานหนี้และกติกาที่ใช้กับผู้ทวงรายนั้น

ข้อยกเว้น: ติดต่อญาติหรือที่ทำงานไม่ใช่สิทธิทั่วไป

มาตรา 8 ห้ามทวงจากบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ลูกหนี้ เว้นแต่บุคคลที่ลูกหนี้ระบุไว้เพื่อการนั้น การติดต่อคนอื่นเพื่อสอบถามหรือยืนยันที่อยู่ทำได้ภายใต้เงื่อนไข ต้องบอกชื่อและจุดประสงค์ตามจริง ไม่แอบอ้าง และโดยหลักไม่แจ้งความเป็นหนี้ ข้อยกเว้นกรณีคู่สมรส บุพการี หรือผู้สืบสันดานสอบถามเหตุแห่งการติดต่อให้ชี้แจงได้เท่าที่จำเป็นและเหมาะสม ไม่ใช่อนุญาตให้บอกยอดหนี้แก่ญาติทุกคนเอง

สถานที่ทำงานอาจเป็นสถานที่ติดต่อได้เมื่อเข้าเงื่อนไขมาตรา 9 แต่ไม่ทำให้สามารถประกาศหนี้ต่อเพื่อนร่วมงานหรือขอให้หัวหน้าลงโทษลูกหนี้ได้ ขอบเขตการไปตามตัวกับการเปิดเผยหนี้เป็นคนละเรื่อง หากลูกหนี้ระบุสถานที่ติดต่อไว้ ต้องพิจารณาสถานที่นั้นก่อนตามกฎหมาย ไม่เลือกสถานที่ที่ทำให้เจ้าตัวอับอายที่สุด

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ตรวจสถานะก่อนใช้กฎ

คนมักเข้าใจว่า: กฎหมายทวงหนี้ใช้เฉพาะธนาคารและบริษัททวงหนี้ จึงไม่เกี่ยวกับร้านเล็กหรือคนให้กู้ส่วนตัว

กฎหมายมองว่า: นิยามครอบคลุมการค้าปกติหรือปกติธุระตามเงื่อนไขด้วย ส่วนการให้เพื่อนยืมครั้งคราวต้องพิจารณาข้อเท็จจริง ไม่ใช่เหมารวมว่าใช้หรือไม่ใช้กับทุกคนที่ไม่ได้จดบริษัท

จุดเสี่ยงจริง: เจ้าหนี้อาจคิดว่าตนอยู่นอกกฎหมายแล้วใช้วิธีทวงที่สร้างความเสียหาย หรือคิดว่าจ้างคนอื่นแล้วตนไม่ต้องตรวจวิธีทำงาน ควรกำหนดขอบเขตการติดต่อให้ชัด เก็บข้อมูลว่าใครติดต่อลูกหนี้เมื่อใด และหยุดพฤติกรรมที่มีข้อโต้แย้งก่อนลุกลาม

มองสองฝั่ง: สิทธิทวงกับสิทธิได้รับการปฏิบัติที่เหมาะสม

เวลาและจำนวนครั้ง: ติดต่อให้ทราบการทวงไม่เกินวันละครั้ง

เมื่ออยู่ในบังคับกฎหมาย การติดต่อโดยบุคคล โทรศัพท์ หรือสื่ออิเล็กทรอนิกส์ในวันจันทร์ถึงวันศุกร์อยู่ในช่วง 08.00–20.00 น. และวันหยุดราชการ 08.00–18.00 น. ต้องอ่านเงื่อนไขข้อยกเว้นตามประกาศที่เกี่ยวข้องหากจะอ้างช่วงเวลาอื่น ไม่ใช่กำหนดช่วงใหม่เองเพราะผู้ทวงสะดวก

ประกาศคณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2562 กำหนดการติดต่อให้ลูกหนี้หรือบุคคลที่ระบุไว้ได้ทราบการทวงถามหนี้ไม่เกินหนึ่งครั้งต่อหนึ่งวัน การใช้หลายช่องทางไม่ได้ทำให้ได้สิทธิเพิ่มช่องทางละหนึ่งครั้ง ควรนับการติดต่อร่วมกันและประสานงานกับผู้รับมอบหมาย ไม่โทรตามอีกทั้งที่มีการทวงที่ผู้รับทราบแล้ว

กรณีโทรไม่รับหรือข้อความยังไม่อ่านต้องดูข้อเท็จจริงว่ามีการรับทราบการทวงหรือไม่ แต่ไม่ควรตีความว่ากดโทรซ้ำได้ไม่จำกัด การรบกวนหรือข่มขู่อาจผิดข้อห้ามอื่นได้อยู่ดี หากมีการส่งหนังสือและติดต่อหลายรูปแบบในวันเดียว ควรวางแผนบันทึกการรับทราบให้ชัดก่อนติดตามเพิ่ม

เงิน: หนี้เดิมกับค่าติดตามต้องมีฐานแยกกัน

อย่ารวมค่าทวง ค่าเดินทาง และค่าปรับที่ตั้งขึ้นภายหลังเข้ากับเงินต้นโดยไม่ตรวจ กฎหมายห้ามเรียกค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายเกินอัตราที่กำหนด และธุรกิจบางประเภทมีเกณฑ์เฉพาะ การที่เจ้าหนี้จ่ายค่าจ้างทนายไปแล้วไม่ได้แปลว่าลูกหนี้ต้องรับภาระทั้งหมดทันที

ผู้รับมอบหมายที่ขอรับเงินต้องแสดงหลักฐานอำนาจรับชำระตามมาตรา 10 และออกหลักฐานการชำระให้ผู้จ่าย เจ้าหนี้ควรมีขั้นตอนอัปเดตยอดทันทีหลังรับเงิน เพื่อลดการทวงยอดเดิมซ้ำ การประเมินงานทวงถามเป็นหนังสือโดยทนายควรแยกค่าบริการของผู้ว่าจ้างออกจากยอดที่มีสิทธิเรียกจากคู่กรณีตั้งแต่ต้น

หลักฐาน: เจ้าหนี้รายย่อยควรมีสมุดบันทึกการติดต่อ

จัดตารางวัน เวลา ช่องทาง ผู้ติดต่อ ผู้รับ และสาระที่สื่อสาร พร้อมผลว่ามีการรับทราบหรือยัง เก็บเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นต่อการติดตามหนี้และจำกัดผู้เข้าถึง หากมอบหมายผู้ช่วยหรือสำนักงานภายนอก ควรมีจุดรวมข้อมูลเพื่อไม่ให้ต่างคนต่างทวงโดยไม่รู้กัน

• เอกสารแสดงที่มาหนี้ ยอดคงเหลือ และวิธีคำนวณ
• ที่อยู่หรือบุคคลที่ลูกหนี้แจ้งสำหรับการติดต่อ
• หลักฐานอำนาจทวงและอำนาจรับเงินตามขอบเขตที่ให้ไว้
• หนังสือฉบับที่ส่งจริง ซอง และหลักฐานการนำจ่าย
• ข้อความโต้แย้ง ข้อเสนอผ่อน และหลักฐานรับชำระล่าสุด

เมื่อมีข้อร้องเรียน ให้รักษาหลักฐานทั้งหมด ไม่แก้ไขบันทึกย้อนหลังเพื่อลบการติดต่อที่เกิดแล้ว บทความเจ้าหนี้ทวงหนี้แบบไหนผิดกฎหมายอธิบายมุมสิทธิของผู้ถูกทวง ส่วนการมอบอำนาจส่งโนติสช่วยตรวจขอบเขตของผู้ดำเนินการแทน

กฎหมายข้างเคียง: หนังสือทนายไม่ใช่ข้อยกเว้นจากทุกข้อห้าม

มาตรา 11 ห้ามการข่มขู่ ดูหมิ่น และเปิดเผยหนี้ต่อบุคคลไม่เกี่ยวข้องในลักษณะที่กำหนด รวมถึงกฎเรื่องเอกสารและซองจดหมาย กฎหมายมีข้อยกเว้นเฉพาะเรื่องข้อความหรือชื่อบนซองตามมาตรา 11 (5) สำหรับหนังสือทวงเพื่อใช้สิทธิฟ้องศาล แต่ไม่ได้ยกเว้นข้อห้ามข่มขู่หรือเปิดเผยหนี้ทุกกรณี จึงยังควรเลือกซองปิดและส่งตรงผู้เกี่ยวข้อง

มาตรา 12 ห้ามการแสดงข้อความเป็นเท็จหรือทำให้เข้าใจผิดเกี่ยวกับศาล เจ้าหน้าที่ ทนาย หรือการดำเนินคดีและยึดอายัด อย่าใช้ตราหรือรูปแบบให้คนเข้าใจว่าหนังสือเอกชนเป็นคำสั่งรัฐ อ่านเพิ่มเติมการเขียนหนังสือให้หนักแน่นโดยไม่ข่มขู่ และแยกการแจ้งสิทธิจริงออกจากการอ้างว่ามีผลบังคับเกิดขึ้นแล้ว

ทางไปต่อ: วางระบบทวงก่อนเริ่มติดตามรอบใหม่

1. ตรวจลักษณะเจ้าหนี้ ลูกหนี้ และหนี้ว่าอยู่ในขอบเขตกฎหมายใด
2. คำนวณยอดและยืนยันผู้รับที่เกี่ยวข้องโดยตรง
3. กำหนดผู้รับผิดชอบการติดต่อหนึ่งจุดและใช้บันทึกร่วมกัน
4. ตรวจถ้อยคำ เวลา จำนวนครั้ง และอำนาจรับชำระก่อนลงมือ
5. เมื่อไม่คืบหน้า ให้ประเมินหนังสือ การเจรจา หรือคดีแทนการเพิ่มความถี่

หากไม่แน่ใจว่าการให้กู้ของตนเป็นปกติธุระหรือเคยถูกคัดค้านวิธีทวง ควรตรวจข้อเท็จจริงก่อนส่งข้อความรอบใหม่ สำนักงานกฎหมายยอดทิพย์ธรรมให้บริการร่างและส่งหนังสือทวงถามพร้อมประเมินสิทธิเรียกหนี้ ติดต่อผ่านช่องทางสำนักงานพร้อมเอกสารหนี้และประวัติการติดตาม เพื่อกำหนดวิธีที่เหมาะกับกรณีของคุณ

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ