หนังสือบอกกล่าวทวงถาม ใช้ให้ผิดนัดหรือเลิกสัญญาอย่างไร

หนังสือบอกกล่าวทวงถามไม่ได้มีผลเหมือนกันทุกฉบับ บางเรื่องใช้เตือนให้ลูกหนี้ชำระหนี้ที่ถึงกำหนด บางเรื่องใช้กำหนดเวลาให้แก้ไขการผิดสัญญาก่อนใช้สิทธิบอกเลิก จึงต้องเลือกผลที่ต้องการก่อนร่างข้อความและกำหนดวัน

ฝ่ายบัญชีหรือเจ้าของกิจการที่ต้องส่งหนังสือต่อจากการติดตามวางบิล อ่านขอบเขต บริการรับออกหนังสือทวงถามหนี้ ควบคู่กับการจัดเอกสาร เพื่อให้ผู้ร่างเห็นทั้งยอดค้างและเงื่อนไขที่ทำให้เรียกร้องได้

หนังสือบอกกล่าวทวงถามมีผลตามมาตรา 204 และ 387 ต่างกันอย่างไร

มาตรา 204 วรรคแรกใช้กับหนี้ที่ถึงกำหนดแล้ว เมื่อเจ้าหนี้เตือนให้ชำระและลูกหนี้ยังไม่ชำระ จึงพิจารณาผลเรื่องผิดนัด ส่วนวรรคสองมีกฎสำหรับหนี้ที่กำหนดเวลาไว้ตามวันแห่งปฏิทิน ซึ่งอาจผิดนัดโดยไม่ต้องเตือนอีก ต้องอ่านร่วมกับเหตุที่ทำให้ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดและข้อตกลงที่มีจริง

มาตรา 387 เป็นเรื่องสิทธิเลิกสัญญาเมื่ออีกฝ่ายไม่ชำระหนี้ โดยเปิดทางให้กำหนดระยะเวลาพอสมควรและบอกกล่าวให้ปฏิบัติ หากพ้นเวลายังไม่ทำจึงใช้สิทธิเลิกได้ตามเงื่อนไข กฎหมายยังมีกรณีที่ไม่ต้องให้เวลาเพิ่ม เช่น ประเด็นเวลาที่เป็นสาระสำคัญตามมาตรา 388 จึงต้องแยกจากหลักทั่วไป

ตัวอย่างสมมติ ร้านค้าส่งสินค้าแล้ว ผู้ซื้อค้างราคา 84,000 บาทที่ครบกำหนดชัดเจน เป้าหมายแรกอาจเป็นเรียกเงินค้าง แต่หากคู่กรณีเป็นผู้รับเหมาที่รับเงินแล้วไม่เริ่มงาน เป้าหมายอาจเป็นให้เริ่มหรือแก้ไขก่อนเลิกสัญญา การใช้แบบหนังสือทวงค่าสินค้าไปแทนคำบอกกล่าวให้ทำงานจึงไม่ตอบปัญหาเดียวกัน

กรณีใดใช้คำทวงทั่วไปไม่ได้ ต้องตรวจเงื่อนไขเพิ่มเติม

ถ้าเงินกู้ไม่ได้กำหนดวันคืน ต้องพิจารณามาตรา 652 เรื่องการบอกกล่าวให้คืนในเวลาอันสมควร ข้อความที่ประกาศว่าผิดนัดมาตั้งแต่วันโอนเงินอาจไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริง อ่านเรื่อง เงินยืมที่ไม่ได้กำหนดวันคืน ก่อนระบุวันเริ่มเรียกดอกเบี้ย

ถ้าเป็นสัญญาต่างตอบแทน ให้ตรวจว่าฝ่ายเจ้าหนี้ได้ทำหน้าที่ของตนพร้อมแล้วหรือยัง ผู้ซื้อที่ยังไม่ได้รับของ หรือผู้ว่าจ้างที่พบงานไม่ตรงสัญญา อาจมีประเด็นยกข้อต่อสู้หรือระงับการชำระตามเงื่อนไขกฎหมาย ไม่ควรมองใบแจ้งหนี้เป็นหลักฐานเด็ดขาดว่าผู้รับผิดนัด

ถ้าเป็นเช่าที่อยู่อาศัยควบคุมสัญญา จำนอง ค้ำประกัน หรือเช่าซื้อที่มีกฎหมายเฉพาะ ต้องตรวจผู้รับ วิธีส่ง และระยะเวลาก่อน หนังสือที่ระบุ 7 วันเหมือนกันทุกเรื่องอาจสั้นกว่าที่กฎหมายให้ได้

ถ้ามีการแก้ข้อตกลงหรือยอมเลื่อนวันชำระ ต้องอ่านเอกสารใหม่ร่วมกับฉบับเดิม การอ้างกำหนดเก่าโดยไม่เปิดเผยข้อความยอมเลื่อนจะทำให้ผู้รับโต้แย้งได้ แม้ใบแจ้งหนี้ยังพิมพ์วันเดิมอยู่ก็ตาม

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ส่งหนังสือแล้วไม่ได้แปลว่ามีสิทธิเลิกทันที

คนมักเข้าใจว่า เพียงใส่คำว่าโนติสหรือให้เวลา 15 วัน ก็สามารถเลิกสัญญา ริบเงิน และเรียกค่าเสียหายทุกกรณีได้

กฎหมายมองว่า ต้องมีการไม่ปฏิบัติที่เป็นฐานใช้สิทธิ เนื้อหาต้องแจ้งหน้าที่ที่ต้องแก้ และเวลาต้องเหมาะกับเรื่องหรือครบขั้นต่ำตามกฎหมายเฉพาะ ส่วนผลหลังเลิกต้องตรวจต่างหาก

จุดเสี่ยงจริง เจ้าหนี้บอกเลิกเร็วเกินไปแล้วกลายเป็นฝ่ายไม่รับการชำระหรือหยุดปฏิบัติเอง การเลือกสิทธิจึงควรทำก่อนส่ง ไม่ใช่ค่อยเติมเหตุผลหลังคู่กรณีโต้แย้ง

ในงาน ตรวจและร่างคำบอกกล่าวก่อนใช้สิทธิทางศาล ควรส่งทั้งข้อสัญญาที่อ้างว่าผิดและข้อความเจรจาภายหลัง เพื่อให้ตรวจว่าข้อเรียกร้องยังตรงกับความสัมพันธ์ปัจจุบัน

มองสองฝั่ง: เจ้าหนี้ต้องแจ้งชัด ลูกหนี้ต้องตอบตรงเรื่อง

ถ้าผู้รับทำบางส่วนแล้ว ควรระบุสิ่งที่ทำและสิ่งที่ยังเหลือ การคุยด้วยรายการเดียวกันช่วยลดข้อพิพาทเรื่องคำกว้าง เช่น งานไม่เสร็จหรือยังไม่จ่าย โดยไม่ตัดสิทธิที่แต่ละฝ่ายมี

กำหนดเวลาเริ่มจากวันไหน และต้องรอคำตอบนานเท่าใด

แยกวันถึงกำหนดเดิม วันหนังสือไปถึง และวันสิ้นเวลาที่ให้แก้ให้ชัด มาตรา 169 เกี่ยวกับการแสดงเจตนาต่อคนที่ไม่ได้อยู่ต่อหน้า แต่การคำนวณผลเรื่องผิดนัดหรือการเลิกสัญญาต้องอ่านฐานกฎหมายที่ใช้ด้วย ไม่ควรใช้เลขติดตามที่แสดงว่ารับฝากแทนหลักฐานวันถึง

ถ้าหนังสือกำหนดเวลานับจากการรับ ต้องมีหลักฐานที่จะระบุจุดเริ่มนั้นได้ ถ้ากำหนดวันที่ตายตัว ให้ตรวจว่าเมื่อหนังสือถึงยังเหลือเวลาเหมาะสมหรือไม่ ความล่าช้าทางไปรษณีย์อาจทำให้กำหนดที่ตั้งไว้ไม่ตอบเงื่อนไข

การรอคำตอบไม่ทำให้อายุความหยุดโดยอัตโนมัติ ฝ่ายงานควรมีปฏิทินแยกสองชุด คือกำหนดติดตามหนังสือกับกำหนดใช้สิทธิทางกฎหมาย เรื่องใกล้ครบอายุความต้องประเมินกระบวนการที่รักษาสิทธิได้จริง ไม่ส่งฉบับใหม่เพื่อหวังยืดเวลาเอง

ยอดเรียกร้องต้องแยกอย่างไรเมื่อยังต้องการให้สัญญาเดินต่อ

เริ่มจากยอดที่ถึงกำหนด หักสิ่งที่รับแล้ว และแยกรายการที่ยังมีเงื่อนไข เช่น เงินประกันผลงานหรือยอดงวดที่ยังไม่ตรวจรับ หากเลือกให้คู่สัญญาปฏิบัติต่อ ต้องระวังไม่เรียกเงินคืนทั้งสัญญาพร้อมยืนยันให้ส่งมอบงานทั้งหมดโดยไม่มีฐานรองรับ

ตัวอย่างสมมติ ราคางาน 120,000 บาท จ่ายล่วงหน้า 40,000 บาท และมีงวด 30,000 บาทที่ผูกกับการตรวจรับ หากงานงวดนั้นยังมีข้อโต้แย้ง หนังสือควรแสดงหลักฐานตรวจรับและเหตุที่เห็นว่าเรียกได้ แทนการเขียนรวมว่ายังค้าง 80,000 บาททั้งหมดทันที

ดอกเบี้ย เบี้ยปรับ และค่าเสียหายต้องใช้ฐานของตน หากเลิกสัญญาแล้ว ผลคืนเงินหรือชดใช้ต้องตรวจตามมาตรา 391 และบทที่เกี่ยวข้อง การตั้งยอดสูงไว้ต่อรองไม่ได้ทำให้รายการที่ไม่มีสิทธิกลายเป็นสิทธิที่ศาลบังคับให้

แฟ้มก่อนร่างหนังสือควรมีอะไรบ้าง

• สัญญาฉบับลงนามและเอกสารแก้ไขทั้งหมด
• หลักฐานที่ทำให้หน้าที่ถึงกำหนด เช่น ใบส่งของ ใบตรวจรับ หรือวันส่งมอบที่ตกลง
• ตารางรับจ่ายพร้อมแยกยอดที่ยอมรับกับยอดที่ยังพิพาท
• ข้อความเตือนเดิม การขอเลื่อนเวลา และคำตอบของอีกฝ่าย
• ชื่อ ที่อยู่ และอำนาจของผู้ที่จะรับหนังสือหรือผู้แทนบริษัท
• ภาพความชำรุด รายการงานค้าง หรือเอกสารที่ระบุว่าต้องแก้อะไร

ทำตารางเหตุการณ์เรียงวัน แล้วเชื่อมแต่ละแถวเข้ากับเอกสารต้นทาง ไม่แก้วันที่ในเอกสารเพื่อให้เข้ากับข้อเรียกร้อง หากเอกสารขาด ให้บอกจุดที่ยังพิสูจน์ไม่ได้กับผู้ร่างโดยตรง

ถ้าจุดหมายคือเลิกสัญญาเพราะผิดเงื่อนไข อ่าน หนังสือให้แก้ไขการผิดสัญญาก่อนบอกเลิก เพื่อแยกข้อความเตือนออกจากการใช้สิทธิขั้นถัดไป

หนังสือบริษัทเกี่ยวกับอำนาจลงนามและข้อมูลส่วนบุคคลอย่างไร

คนติดตามหนี้ทางบัญชีอาจไม่ได้มีอำนาจบอกเลิกสัญญาแทนบริษัท ต้องตรวจผู้มีอำนาจตามเอกสารนิติบุคคลและการมอบอำนาจ หากต้องแก้เงื่อนไขชำระหรือทำสัญญาใหม่ ควรเชื่อมการตรวจหนังสือกับ งานสัญญาและกฎหมายธุรกิจ เพื่อไม่ให้เอกสารสองชุดขัดกัน

การส่งสำเนาถึงผู้เกี่ยวข้องควรมีเหตุจำเป็น การแนบข้อมูลผู้ค้ำ พนักงาน หรือสำเนาบัตรทั้งหมดให้คนที่ไม่ได้รับผิดชอบอาจเกินขอบเขต ควรกำหนดผู้รับและช่องทางเก็บเอกสาร พร้อมตรวจหลัก การใช้ข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อดำเนินสิทธิเรียกร้อง

ทางไปต่อ: เลือกผลของคำบอกกล่าวก่อนกดส่ง

1. เขียนเป้าหมายหนึ่งบรรทัดว่าต้องการให้จ่าย แก้ไข ส่งมอบ หรือเลิกสัญญา
2. ตรวจสิทธิและหน้าที่ของตนก่อนกล่าวว่าอีกฝ่ายผิด
3. เลือกผู้รับ ระยะเวลา และวิธีส่งตามสัญญาและกฎหมาย
4. ตรวจยอดและแนบเอกสารเฉพาะที่สนับสนุนข้อเรียกร้อง
5. เก็บหลักฐานส่งแล้วกำหนดวันติดตาม พร้อมตรวจอายุความแยกต่างหาก

กรณีที่อีกฝ่ายปฏิเสธการส่งมอบ มีหลายฉบับแก้สัญญา ต้องการริบเงินหรือเลิกทันที หรือมีอายุความใกล้ครบ ควรให้ทนายตรวจผลก่อนส่ง เตรียมสัญญา ตารางเหตุการณ์ ยอดรับจ่าย และร่างที่มี แล้ว ส่งข้อมูลให้ยอดทิพย์ธรรมประเมินงาน ผ่าน บริการร่างหนังสือบอกกล่าวทวงถามและดำเนินคดี โดยตกลงขอบเขตให้ชัดว่ารวมขั้นตอนใดบ้าง

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ