เช็คเด้ง ต้องส่งโนติสหรือแจ้งความ และนับกำหนดใดบ้าง

เช็คเด้งหลังนำเข้าบัญชีทำให้แผนรับเงินสะดุด และคำขอให้รอเช็คใบใหม่อาจยืดเรื่องไปอีกหลายเดือน บทความนี้ช่วยแยกงานทวงเงินออกจากการรักษาสิทธิ เพื่อเลือกขั้นตอนตามเอกสารที่มีจริง

เช็คเด้ง ส่งโนติสอย่างเดียวเพียงพอหรือไม่

เช็คเด้งสามารถใช้หนังสือทวงถามเพื่อเรียกให้ชำระและเก็บหลักฐานการแจ้งได้ แต่หนังสือไม่แทนการฟ้องภายในอายุความ และไม่ทำให้เกิดสิทธิอาญาที่เดิมไม่มี ต้องดูว่าใครเป็นผู้สั่งจ่าย ใครเป็นผู้ทรงเช็ค และเช็คถูกส่งมอบเพื่อชำระหนี้อะไร ก่อนเลือกว่าจะทวง เจรจา หรือดำเนินคดีประเภทใด

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 987 วางลักษณะของเช็คไว้เป็นตราสารสั่งธนาคารให้จ่ายเงินเมื่อทวงถาม ส่วนมาตรา 989 นำหลักตั๋วแลกเงินบางมาตรามาใช้กับเช็ค การมีชื่อบนเช็คจึงต้องอ่านประกอบบทบาทที่ลงนาม ไม่ใช่เห็นชื่อกรรมการบริษัทแล้วสรุปว่ากรรมการเป็นลูกหนี้ส่วนตัวทุกกรณี

1. ตรวจเช็คทั้งด้านหน้าและด้านหลัง รวมผู้รับเงิน การสลักหลัง รอยแก้ไข และวันที่ที่ระบุไว้
2. ขอเอกสารธนาคารที่ระบุเหตุปฏิเสธ วันที่นำเสนอ และวันที่คืนเช็ค อย่าใช้เพียงคำบอกเล่าจากพนักงานขาย
3. เชื่อมกับสัญญา ใบส่งของ หรือหลักฐานเงินกู้ เพื่อรู้จำนวนหนี้เดิมและจำนวนที่ได้รับชำระแล้ว
4. ทำเส้นเวลาสิทธิตามเช็ค มูลหนี้เดิม และประเด็นอาญาแยกกันก่อนให้เวลาลูกหนี้เพิ่มเติม

ตัวอย่างสมมติ ร้านขายวัสดุได้รับเช็ค 240,000 บาทเพื่อชำระของที่ส่งมอบแล้ว ธนาคารคืนเช็คและลูกค้าขอเวลาสองเดือน ร้านต้องเก็บใบส่งของไว้ด้วย เพราะการเรียกเงินตามเช็คกับการเรียกค่าสินค้ามีฐานสิทธิและอายุความที่ต้องตรวจแยกกัน หนังสืออาจให้ลูกค้าชำระโดยโอนเงินแทน แต่ไม่ควรคืนเช็คต้นฉบับก่อนเงินเข้าจริงโดยไม่มีหลักฐานข้อตกลง

หากเช็คมีการโอนหลายทอด ผู้ได้รับเช็คคนล่าสุดอาจไม่ได้เป็นคู่สัญญาซื้อขายเดิม ต้องตรวจสิทธิผู้ทรงและหลักฐานการโอนเพิ่ม ไม่หยิบสัญญาของคนอื่นมาใช้ราวกับเป็นเจ้าหนี้ตามสัญญานั้นเอง การเรียกเงินหนึ่งก้อนต้องหักเงินที่รับมาแล้วเสมอ แม้จะมีฐานฟ้องได้มากกว่าหนึ่งฐานก็ตาม

เช็คประกันและเช็คบริษัททำให้คำตอบเปลี่ยนอย่างไร

ถ้าเช็คส่งมอบไว้เป็นหลักประกันสำหรับหนี้ในอนาคต ผลทางอาญาต้องตรวจต่างจากเช็คที่ออกชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมาย การเขียนคำว่าเช็คประกันในแชตไม่ได้ยุติข้อพิพาททันที แต่เป็นข้อเท็จจริงที่ต้องอ่านกับวันที่และสัญญา อย่ากรอกเหตุทวงให้เปลี่ยนจากความจริงเพื่อให้ดูเป็นคดีอาญา

ถ้าเป็นเช็คบริษัท ผลคือควรตรวจผู้มีอำนาจลงนามและเงื่อนไขการผูกพันบริษัท รวมทั้งฐานที่อาจทำให้ผู้ลงนามรับผิดเป็นการส่วนตัว การทวงไปยังที่อยู่กรรมการโดยลำพังไม่ได้ทำให้กรรมการต้องจ่ายหนี้บริษัทแทน อ่านหลักผู้รับหนังสือในเรื่อง ส่งโนติสถึงบริษัทให้ถูกผู้รับ ประกอบ

ถ้ามีการแก้วันที่ จำนวนเงิน หรือลายมือชื่อโดยไม่ได้รับอำนาจ ผลคืออาจเกิดข้อโต้แย้งเรื่องความสมบูรณ์ของตราสารและการปลอมเอกสาร ต้องเก็บต้นฉบับตามสภาพ ห้ามเติมช่องว่างจากการคาดเดาว่าคู่กรณีคงยินยอม หากเช็คหายต้องดำเนินการเรื่องหลักฐานและสิทธิก่อนพยายามเรียกซ้ำจากผู้เกี่ยวข้องทุกคน

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: รอเช็คใหม่จนลืมใบเก่า

คนมักเข้าใจว่า เมื่อผู้สั่งจ่ายบอกว่าจะเปลี่ยนเช็ค หรือได้รับโนติสแล้ว อายุความเดิมคงเริ่มใหม่ทั้งหมด จึงเก็บเรื่องไว้จนพ้นวันที่เช็คฉบับแรกเป็นเวลานาน

กฎหมายมองว่า การสะดุดหยุดลงของอายุความต้องเข้าเหตุที่กฎหมายรับรองและพิจารณาว่าเกิดกับสิทธิและบุคคลใด มาตรา 1004 ยังแยกผลต่อคู่สัญญาแห่งตั๋วเงินแต่ละฝ่าย การพูดคุยกับคนหนึ่งจึงไม่ใช่คำรับรองว่าเวลาได้รับการรักษาไว้ต่อทุกคน

จุดเสี่ยงจริง คือยอมคืนเช็คเดิมหรือเซ็นว่ารับชำระครบเพื่อแลกเช็คใหม่ที่ยังไม่ได้เรียกเก็บ ต้องแยกการรับเครื่องมือชำระเงินออกจากการรับเงินจริง และระบุผลของข้อตกลงให้ชัดก่อนส่งเอกสารต้นฉบับออกจากมือ

มองสองฝั่ง: ผู้ทรงเช็คกับผู้สั่งจ่าย

ทั้งสองฝ่ายอาจเห็นตรงกันว่ามีหนี้ แต่ไม่ตรงกันว่าหนี้ถึงกำหนดหรือยอดคงเหลือเท่าไร ควรแยกข้อยอมรับออกจากข้อพิพาทเป็นรายการ เพื่อไม่ให้การเสนอผ่อนถูกตีความเกินสิ่งที่ตกลง

อายุความเช็คเริ่มเมื่อไร และ 30 วันหมายถึงอะไร

ต้องทำปฏิทินหลายชุด เพราะเวลายื่นเช็ค อายุความฟ้อง และกำหนดที่เกี่ยวกับคดีอาญามีหน้าที่ต่างกัน ไม่ใช้วันที่ได้รับโนติสเป็นจุดเริ่มนับทุกเรื่อง

ประเด็นอาญาต้องตรวจสถานะกฎหมายที่ใช้กับวันเกิดเหตุด้วย ข่าวการเสนอร่างยกเลิกกฎหมายเช็คไม่ใช่วันมีผลยกเลิก บทความนี้จึงไม่สรุปว่าเช็คคืนทุกใบต้องแจ้งความหรือว่าเช็คเด้งไม่มีความผิดแล้ว หากเข้าเงื่อนไขความผิดอันยอมความได้ ต้องตรวจอายุความร้องทุกข์ 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำตามมาตรา 96 แยกต่างหาก

ใช้ เครื่องมือช่วยคำนวณเวลา จัดวันเบื้องต้น แล้วให้ตรวจฐานสิทธิจากต้นฉบับก่อนตัดสินใจรอ ไม่ควรใช้กำหนดสุดท้ายจากเครื่องมือแทนความเห็นเรื่องวันเริ่มนับของคดีเฉพาะราย

ยอดทวงเช็คหักเงินที่โอนมาแล้วอย่างไร

ยอดทวงต้องสะท้อนเงินคงค้างจริง ไม่ใช่นำจำนวนหน้าเช็คมาบวกหนี้เดิมเป็นสองก้อนเพื่อเรียกซ้ำ การมีเอกสารสองชนิดรองรับเงินเดียวกันไม่ได้ทำให้เจ้าหนี้ได้เงินสองครั้ง

ตัวอย่างสมมติ เช็คค่าสินค้า 240,000 บาท ต่อมามีโอนชำระต้นเงินที่ยืนยันตรงกัน 40,000 บาท ยอดต้นเงินคงเหลือคือ 200,000 บาท หากตรวจแล้วใช้อัตราผิดนัดตามกฎหมาย 5% ต่อปีและคิดตัวอย่างเต็มหนึ่งปี ดอกเบี้ยเท่ากับ 10,000 บาท รวม 210,000 บาท ตัวอย่างนี้สมมติไม่มีข้อพิพาทการจัดสรรชำระหรือฐานดอกเบี้ยอื่น และอัตราไม่เปลี่ยนระหว่างช่วงนั้น

การเรียกจริงต้องระบุวันเริ่มผิดนัดและช่วงคำนวณให้ตรวจย้อนกลับได้ ค่าคืนเช็คหรือค่าเสียหายอื่นต้องมีฐานและหลักฐาน ไม่ตั้งค่าปรับรายวันเองเพียงเพราะธนาคารปฏิเสธ ส่วนค่าบริการดำเนินงานของสำนักงานต้องแยกจากเงินที่ลูกหนี้มีหน้าที่ชำระตามกฎหมาย

หลักฐานเช็คเด้งต้องเก็บอะไรนอกจากใบคืน

ควรเก็บต้นฉบับเช็คพร้อมเอกสารหนี้และการรับชำระ เพราะใบคืนเช็คบอกเหตุธนาคารไม่จ่าย แต่ไม่ได้พิสูจน์ข้อเท็จจริงทั้งหมดของสัญญาต้นทาง

• เช็คต้นฉบับ ภาพด้านหน้าและด้านหลังที่อ่านลายมือชื่อกับการสลักหลังได้
• ใบแจ้งเหตุคืนเช็ค หลักฐานนำฝาก และรายการบัญชีที่ยืนยันวันเรียกเก็บ
• สัญญา ใบสั่งซื้อ ใบส่งของ ใบรับงาน หรือหลักฐานเงินกู้ที่เกี่ยวข้อง
• ตารางชำระทุกครั้งพร้อมข้อยืนยันว่าเงินแต่ละก้อนตัดยอดรายการใด
• หนังสือรับรองบริษัทและอำนาจลงนามเมื่อมีนิติบุคคลเกี่ยวข้อง
• สำเนาโนติส หลักฐานส่ง หลักฐานผู้รับ และข้อความขอเปลี่ยนเช็คทุกครั้ง

ทำสำเนาเพื่อส่งตรวจโดยเก็บต้นฉบับในที่ปลอดภัย ไม่เขียนโน้ตลงบนเช็คหรือปิดทับรอยแก้ไข หากต้องส่งต้นฉบับให้ผู้รับผิดชอบดำเนินคดีควรมีรายการรับมอบที่ระบุหมายเลขเช็คและจำนวนเงินชัดเจน

เช็คโยงคดีอาญาและสัญญาซื้อขายอย่างไร

ด้านอาญา ต้องพิสูจน์ข้อเท็จจริงตามกฎหมายที่ใช้บังคับ รวมถึงหนี้ที่มีอยู่จริงและเหตุการออกเช็คเมื่ออ้างพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค อย่าใช้ข้อกล่าวหาเป็นเครื่องต่อรองโดยไม่ตรวจหลักฐาน สามารถให้ ทนายคดีอาญา ประเมินองค์ประกอบแยกจากยอดเรียกทางแพ่ง

ด้านสัญญา มาตรา 1005 ให้ตรวจความคงอยู่ของมูลหนี้เดิมเมื่อสิทธิตามตั๋วเงินสูญสิ้น โดยยังมีเงื่อนไขเรื่องความเสียหายและข้อตกลง ไม่ได้แปลว่าหนี้เดิมไม่มีอายุความ อ่านเรื่อง ทวงค่าสินค้าตามใบแจ้งหนี้ เพื่อจัดเอกสารต้นทางให้ครบกับเช็ค

ทางไปต่อ: รักษาเวลาแล้วค่อยเลือกวิธีเรียกเงิน

เริ่มจากวันที่ในเอกสารจริงและยอดคงค้างก่อนเขียนคำขู่หรือให้เวลาลูกหนี้เพิ่ม เพื่อให้ขั้นตอนทวงไม่ทำให้โอกาสดำเนินคดีลดลง

1. ถ่ายภาพเช็คและใบคืน พร้อมจดวันที่ทราบเหตุและผู้เกี่ยวข้อง
2. รวบรวมสัญญาต้นทางและหักเงินรับชำระทั้งหมดเป็นตาราง
3. ตรวจปฏิทินสิทธิก่อนกำหนดวันตอบในโนติส
4. เลือกทวงหรือเจรจาควบคู่กับการรักษาสิทธิที่จำเป็น
5. บันทึกผลการรับเงินและการคืนเช็คเป็นลายลักษณ์อักษร

ควรให้ทนายดูทันทีเมื่อพบเหตุเหล่านี้

• เช็คใกล้ครบหนึ่งปีตามวันที่หน้าเช็ค
• มีคนขอให้คืนหรือแก้เช็คก่อนชำระเงินจริง
• เช็คบริษัทมีข้อโต้แย้งอำนาจลงนามหรือหลายผู้สลักหลัง
• ได้รับหมายศาลหรือมีข้อกล่าวหาอาญาเกี่ยวกับเช็คแล้ว

สำนักงานยอดทิพย์ธรรมมี บริการตรวจเอกสารและส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถาม เพื่อกำหนดยอด ผู้รับ และข้อความให้ตรงกับสิทธิที่มีจริง นำเช็ค ใบคืน และเอกสารหนี้มา ติดต่อประเมินขั้นตอน ก่อนตัดสินใจให้เวลาชำระเพิ่ม

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ