หจก. เป็นหนี้ ตามหุ้นส่วนผู้จัดการหรือหุ้นส่วนคนอื่นได้ไหม

หจก. เป็นหนี้ เจ้าหนี้เรียกกับหุ้นส่วนได้แค่ไหน

หจก. เป็นหนี้ เจ้าหนี้ต้องแยกหนี้ของห้างออกจากขอบเขตความรับผิดของหุ้นส่วนแต่ละคนก่อน ไม่ใช่ส่งหนังสือให้ทุกคนในทะเบียนแล้วถือว่าต้องจ่ายเท่ากันทั้งหมด เพราะห้างหุ้นส่วนจำกัดมีหุ้นส่วนสองประเภทที่กฎหมายกำหนดความรับผิดต่างกัน

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1077 หุ้นส่วนจำพวกจำกัดความรับผิดรับผิดภายใต้กรอบเงินลงหุ้น ส่วนหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดร่วมรับผิดในหนี้ของห้างโดยไม่จำกัดจำนวน การระบุว่าใครอยู่ประเภทใดควรดูรายการจดทะเบียนและประวัติการเปลี่ยนแปลงในช่วงที่เกิดหนี้ ไม่อาศัยเพียงชื่อที่คู่ค้าพิมพ์บนใบเสนอราคา

หุ้นส่วนผู้จัดการของห้างหุ้นส่วนจำกัดต้องเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดตามมาตรา 1087 เมื่อตรวจได้ว่าหนี้นั้นผูกพันห้างและห้างผิดนัด การเรียกร้องต่อหุ้นส่วนที่รับผิดต้องพิจารณามาตรา 1070 ประกอบมาตรา 1080 ไม่ใช่ใช้หลักของผู้ถือหุ้นบริษัทจำกัดแทนกัน ส่วนกรณีมีข้อโต้แย้งว่าห้างมีทรัพย์พอและบังคับได้ไม่ยาก ยังต้องดูเงื่อนไขตามมาตรา 1071 ด้วย

สำหรับหุ้นส่วนจำกัดความรับผิด มาตรา 1095 วางข้อจำกัดในการฟ้องขณะที่ห้างยังไม่เลิก และกำหนดกรอบความรับผิดบางประเภทเมื่อห้างเลิกแล้ว นอกจากนี้ ถ้าเข้าไปจัดการงานของห้าง อาจเกิดผลตามมาตรา 1088 แต่การให้ความเห็นหรือออกเสียงตามที่กฎหมายยกเว้นไม่ควรถูกเหมารวมว่าเป็นการจัดการทุกกรณี

จุดเริ่มที่เหมาะสมจึงเป็นการยืนยันตัวลูกหนี้ ยอดหนี้ และสถานะหุ้นส่วน แล้วจึงทำหนังสือถึงห้างและผู้ที่มีฐานความรับผิดจริง การให้ทนายตรวจในขั้นนี้ช่วยลดปัญหาทวงผิดคนและใช้ถ้อยคำเกินข้อเท็จจริง ดูขอบเขตการเตรียมเอกสารได้ที่ บริการร่างและส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถาม

เมื่อใดหุ้นส่วนจำกัดอาจมีความรับผิดต่างออกไป

คำว่า “จำกัด” ไม่ใช่คำตอบเดียวสำหรับทุกข้อเท็จจริง ต้องตรวจว่าบุคคลนั้นได้เข้าจัดการงานของห้างหรือมีนิติกรรมส่วนตัวแยกจากการลงหุ้นหรือไม่ ตัวอย่างเช่น สัญญาค้ำประกันที่ลงชื่อเป็นส่วนตัวต้องตรวจรูปแบบและขอบเขตตามกฎหมายค้ำประกัน ไม่ได้หมดผลเพียงเพราะผู้ค้ำเป็นหุ้นส่วนจำกัด

กรณีเข้าไปจัดการตามมาตรา 1088 ต้องดูพฤติการณ์จริง เช่น อำนาจตัดสินใจและการกระทำแทนกิจการ การปรากฏชื่อในกลุ่มไลน์ ส่งต่อใบแจ้งหนี้ หรือให้คำแนะนำอย่างเดียวอาจยังไม่พอจะสรุป ต้องเก็บบทสนทนาทั้งชุดและเอกสารที่แสดงบทบาท แทนการเลือกเฉพาะข้อความที่ดูเป็นประโยชน์กับฝ่ายตน

เมื่อห้างเลิกแล้ว มาตรา 1095 กล่าวถึงเงินลงหุ้นที่ยังค้างส่ง เงินลงหุ้นที่ถอนออก และเงินปันผลหรือดอกเบี้ยที่ได้รับโดยทุจริตและฝ่าฝืนมาตรา 1084 กรอบนี้ไม่ใช่การเปลี่ยนหุ้นส่วนจำกัดทุกคนให้รับผิดหนี้ทั้งหมด และจำนวนที่จดทะเบียนลงหุ้นก็ไม่ใช่ยอดที่เรียกได้ซ้ำอีกครั้งเสมอไป

ถ้าธุรกิจที่ใช้ชื่อ “หจก.” ยังไม่ได้จดทะเบียน ต้องตรวจผลตามมาตรา 1079 แยกต่างหาก ส่วนการเปลี่ยนผู้จัดการหรือออกจากห้างภายหลังเกิดหนี้ต้องพิจารณาวันเกิดหนี้ วันจดทะเบียน และบทเฉพาะเกี่ยวกับความรับผิด ไม่สรุปจากหนังสือรับรองฉบับปัจจุบันเพียงใบเดียว

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ตรวจฐานะก่อนเพิ่มชื่อในโนติส

จุดที่ต้องอ่านให้ครบ: สัญญาอาจใช้ชื่อทางการค้าคล้ายกับชื่อห้าง แต่ผู้ลงนามอาจทำในนามตนเองหรือแทนนิติบุคคลอื่น ต้องเทียบเลขทะเบียน ที่อยู่ ใบกำกับภาษี และบัญชีรับเงิน การมีตราห้างบนเอกสารเป็นหลักฐานส่วนหนึ่ง แต่ยังต้องดูอำนาจลงนามและลักษณะธุรกรรมร่วมกัน

ข้อที่เจ้าหนี้มักพลาด: การส่งหนังสือ “เรียน หุ้นส่วนทุกคน” โดยเรียกให้รับผิดร่วมกันเต็มยอดทั้งที่ยังไม่ตรวจประเภท อาจทำให้คู่กรณีตั้งข้อโต้แย้งได้ตั้งแต่ต้น หนังสือควรแยกผู้รับในฐานะตัวแทนห้างออกจากผู้ที่ถูกเรียกร้องเป็นการส่วนตัว พร้อมระบุข้อเท็จจริงรองรับฐานความรับผิดของแต่ละราย

สิ่งที่ควรทำก่อนเลือกทางฟ้อง: ทำตารางบุคคลต่อเอกสาร ระบุชื่อ ประเภทหุ้นส่วน ช่วงเวลาที่เกี่ยวข้อง ลายมือชื่อ และฐานที่คาดว่าใช้เรียกได้ หากยังขาดหลักฐานว่าหุ้นส่วนจำกัดเข้าจัดการ ให้ลงว่าเป็นข้อสงสัยที่ต้องตรวจเพิ่ม ไม่เขียนเป็นข้อยุติและไม่ขยายวงทวงไปถึงครอบครัวของหุ้นส่วน

มองสองฝั่ง: เจ้าหนี้ห้างกับหุ้นส่วนที่ถูกทวง

ทั้งสองฝ่ายควรสื่อสารผ่านช่องทางที่ตรวจสอบได้ หากหุ้นส่วนคนหนึ่งเจรจาแทนห้าง ควรระบุฐานะให้ชัดในบันทึกทุกครั้ง การรับเอกสารเพื่อส่งต่อไม่ควรถูกเขียนให้กลายเป็นการยอมรับหนี้ส่วนตัว และการจ่ายบางส่วนต้องลงบัญชีลดหนี้ก้อนเดียวกันอย่างถูกต้อง

อายุความหนี้ห้างและวันเปลี่ยนหุ้นส่วนต้องดูคู่กัน

อายุความเริ่มจากสิทธิเรียกร้องแต่ละประเภทและวันใช้สิทธิได้ ไม่ได้กำหนดจากคำว่า หจก. เพียงอย่างเดียว หนี้ค่าสินค้า ค่าบริการ เงินกู้ หรือสิทธิตามคำพิพากษาอาจใช้กฎต่างกัน การมีหุ้นส่วนหลายคนจึงไม่ได้ทำให้เจ้าหนี้มีเวลารอโดยไม่จำกัด

ทำเส้นเวลาจากวันทำสัญญา วันส่งมอบ วันครบกำหนดชำระ วันจ่ายบางส่วน และวันเปลี่ยนแปลงทางทะเบียน ถ้าอ้างว่าบุคคลเคยเป็นหุ้นส่วนแล้วออกไป ต้องตรวจบทที่ใช้กับความรับผิดของผู้นั้นโดยเฉพาะ ไม่ใช้คำตอบเดียวกับผู้ที่ยังมีชื่ออยู่ในวันที่ส่งหนังสือ

การส่งโนติสฝ่ายเดียวไม่ใช่เหตุให้อายุความสะดุดหยุดลงโดยอัตโนมัติ และผลของการรับสภาพหนี้หรือการดำเนินคดีต่อบุคคลหนึ่งอาจต้องตรวจแยกจากอีกคน หากใกล้ครบกำหนดควรประเมินการใช้สิทธิให้ทันก่อนรอคำตอบ อ่านเพิ่มเติมเรื่อง โนติสกับอายุความหนี้

หนี้ก้อนเดียว เรียกหลายคนแล้วรับเงินซ้ำได้ไหม

การมีผู้ร่วมรับผิดหลายคนไม่ได้เปิดทางให้ได้รับชำระเกินหนี้จริง สมมติเป็นค่าสินค้าที่ตรวจแล้วว่าค้าง 360,000 บาท หุ้นส่วนที่มีฐานรับผิดชำระแทนห้าง 100,000 บาท ต้องบันทึกลดยอดคงเหลือตามหลักตัดชำระที่ใช้กับกรณี และแจ้งยอดที่อ้างต่อผู้เกี่ยวข้องให้สอดคล้องกัน ตัวอย่างนี้สมมติว่าไม่มีดอกเบี้ยหรือค่าใช้จ่ายที่ต้องจัดสรรก่อน

ยอดคงเหลือในตัวอย่างจึงเป็น 260,000 บาท ไม่ใช่เรียกห้างอีก 360,000 บาทแล้วเรียกหุ้นส่วนเพิ่มเต็มจำนวน การสงวนสิทธิต่อผู้รับผิดรายอื่นทำได้ภายใต้กฎหมาย แต่ต้องแยกจากการรับเงินซ้ำและตรวจผลของข้อตกลงปลดหนี้หรือประนีประนอมให้ดี

เมื่อตกลงผ่อน ให้ระบุว่าใครลงนามในฐานะใด ชำระหนี้รายการไหน และจะออกหลักฐานรับชำระอย่างไร อย่าคัดลอกถ้อยคำให้หุ้นส่วนรับผิดส่วนตัวเพิ่มโดยที่คู่กรณีไม่เข้าใจ และอย่าใช้คำว่า “ทุนจดทะเบียน” เป็นหลักประกันว่าห้างยังมีเงินสดเท่านั้นอยู่ในบัญชี

เอกสารทวงหนี้ หจก. ที่ควรจัดก่อนส่งหนังสือ

• หนังสือรับรองและรายการจดทะเบียนที่แสดงประเภทหุ้นส่วนกับอำนาจจัดการ
• ประวัติเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวกับช่วงเกิดหนี้ รวมถึงการเลิกและผู้ชำระบัญชีถ้ามี
• สัญญา ใบสั่งซื้อ ใบส่งของ และหลักฐานรับมอบหรือรับรองงาน
• ใบแจ้งหนี้ รายการเงินเข้า ใบลดหนี้ และตารางคำนวณยอดคงเหลือ
• ข้อความเจรจาทั้งชุดที่ช่วยระบุตัวผู้มีอำนาจและบทบาทของหุ้นส่วน
• สัญญาค้ำประกันหรือเอกสารส่วนตัวอื่น หากจะอ้างเป็นฐานแยก
• ที่อยู่ห้างและผู้รับที่ตรวจสอบได้ พร้อมหลักฐานการส่งครั้งก่อน

เริ่มตรวจข้อมูลกิจการจาก DBD DataWarehouse+ และขอเอกสารรับรองผ่าน บริการเอกสารของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เมื่อต้องใช้ประกอบคดี ข้อมูลสรุปบนหน้าค้นหาช่วยคัดกรองได้ แต่ควรใช้เอกสารตรงช่วงเวลาเมื่อประเด็นอำนาจหรือประเภทหุ้นส่วนเป็นข้อพิพาท

หลักฐานการส่งหนังสือต้องเก็บคู่กับฉบับที่ส่งจริงและสิ่งแนบ ไม่เก็บเพียงเลขพัสดุ เพราะการพิสูจน์ว่าจัดส่งอะไร ถึงใคร และในฐานะใดอาจสำคัญพอ ๆ กับวันนำจ่าย ดูรายละเอียด การเลือกผู้รับหนังสือทวงหนี้นิติบุคคล

ห้างเลิกและการค้ำประกันต้องแยกจากความเป็นหุ้นส่วน

เรื่องแรกคือการชำระบัญชี หากห้างเลิกแล้ว ต้องตรวจผู้ชำระบัญชีและการจัดการทรัพย์ ไม่ใช้เพียงที่อยู่ร้านเดิม หนังสือควรแจ้งสิทธิพร้อมเอกสารแก่บุคคลที่มีหน้าที่ และตรวจว่ามีประเด็นล้มละลายเข้ามาเปลี่ยนช่องทางใช้สิทธิหรือไม่ หลักการแยกสถานะธุรกิจกับการชำระบัญชีอ่านประกอบได้จาก บริษัทปิดกิจการกับการทวงหนี้ โดยต้องเลือกตัวบทของห้างให้ตรงด้วย

เรื่องที่สองคือค้ำประกัน หุ้นส่วนอาจมีความรับผิดตามสัญญาค้ำประกันแยกจากฐานหุ้นส่วน แต่กฎหมายค้ำประกันมีเงื่อนไขและกำหนดบอกกล่าวเฉพาะ ไม่ควรใช้หนังสือฉบับเดียวกันแบบไม่แยกฐาน เริ่มตรวจได้ที่ กำหนดบอกกล่าวผู้ค้ำประกันเมื่อลูกหนี้ผิดนัด

การตีความอำนาจหุ้นส่วนและเอกสารค้ำประกันอยู่ในขอบเขต กฎหมายธุรกิจและสัญญา ที่ต้องอ่านร่วมกับทะเบียนห้าง ไม่ใช้เพียงตำแหน่งในนามบัตรตัดสินความรับผิด

ทางไปต่อ: ส่งโนติสให้ตรงห้างและผู้รับผิดจริง

1. ยืนยันตัวห้างและประเภทหุ้นส่วนในช่วงเกิดหนี้จากทะเบียน
2. ตรวจคู่สัญญา อำนาจลงนาม ยอดค้าง และอายุความแยกแต่ละฐาน
3. ทำรายชื่อผู้รับหนังสือ โดยแยกตัวแทนห้างกับผู้ถูกเรียกร้องส่วนตัว
4. ร่างเหตุแห่งหนี้ กำหนดชำระ และช่องทางตอบ พร้อมสิ่งแนบที่จำเป็น
5. เก็บหลักฐานส่งและประเมินคำตอบ ก่อนเลือกผ่อนชำระหรือดำเนินคดี

สัญญาณที่ควรตรวจเร่งด่วน: ห้างเปลี่ยนผู้จัดการใกล้วันผิดนัด มีข่าวเลิกหรือโอนกิจการ และอายุความเหลือน้อย หากถูกขอให้ลงนามปลดผู้รับผิดบางรายแลกกับเงินงวดแรก ควรอ่านผลทางกฎหมายก่อนรับเงื่อนไข

หากต้องการให้สำนักงานช่วยจัดฐานผู้รับและร่างหนังสือ ส่งสัญญา หนังสือรับรองห้าง และตารางยอดค้างผ่าน ช่องทางติดต่อยอดทิพย์ธรรม เพื่อประเมินขอบเขตงานโนติสและค่าใช้จ่ายจากเอกสารจริง การออกหนังสือช่วยกำหนดข้อเรียกร้องให้ชัด แต่ผลการชำระขึ้นกับข้อเท็จจริงและการตอบของคู่กรณี

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ