เพื่อนยืมเงินไม่คืน ทำอย่างไรได้บ้าง ทวงแบบไหนได้เงินและไม่ผิดกฎหมาย

คุณให้เพื่อนสนิทยืมเงินไปตอนเขาเดือดร้อน ผ่านมาหลายเดือนเพื่อนเริ่มอ่านแล้วไม่ตอบ บางวันก็บอกว่าสิ้นเดือนจะโอนให้ แต่ก็ไม่เคยโอนจริง ยิ่งทวงความสัมพันธ์ยิ่งแย่ลง บทความนี้เรียงขั้นตอนที่ได้ผลจริงตามกฎหมาย และชี้จุดที่เจ้าหนี้หลายคนพลาดจนกลายเป็นฝ่ายเสียเปรียบเอง

เพื่อนยืมเงินไม่คืน เป็นเรื่องแพ่งหรือเรื่องอาญา

โดยทั่วไปการยืมเงินแล้วไม่คืนเป็นหนี้ทางแพ่ง เพื่อนผิดสัญญาที่จะคืนเงิน แต่การไม่คืนเพียงอย่างเดียวยังไม่ใช่ความผิดอาญา ตำรวจจึงมักแนะนำให้ไปฟ้องศาลแพ่ง ข้อยกเว้นคือกรณีที่ผู้ยืมหลอกลวงด้วยข้อความเท็จตั้งแต่ก่อนได้เงิน หรือจ่ายคืนด้วยเช็คแล้วเช็คถูกปฏิเสธ ซึ่งต้องดูรายละเอียดในยืมเงินไม่คืน แจ้งความได้ไหม

เมื่อเป็นเรื่องแพ่ง เป้าหมายจึงไม่ใช่การทำให้เพื่อนกลัว แต่คือการสร้างหลักฐานให้ศาลบังคับได้ และเปิดทางให้เพื่อนเลือกจ่ายก่อนถึงศาล

ขั้นที่ 1 เก็บหลักฐานการยืมไว้ก่อนทวงหนักขึ้น

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 กำหนดว่าการกู้ยืมเงินเกิน 2,000 บาท ถ้าไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือที่ผู้ยืมลงลายมือชื่อ จะฟ้องร้องบังคับคดีไม่ได้ หลายคนให้เพื่อนยืมโดยไม่มีสัญญา จึงต้องรวบรวมสิ่งที่มีอยู่ก่อนที่เพื่อนจะลบหรือบล็อก

• ข้อความแชทที่เพื่อนพิมพ์ยอมรับว่ายืม ระบุยอด หรือขอเลื่อนวันคืน แคปหน้าจอให้เห็นชื่อบัญชีและวันที่ และส่งออกประวัติแชททั้งห้องเก็บไว้
• สลิปโอนเงินทุกครั้ง พร้อมเลขบัญชีปลายทางที่ตรงกับเพื่อน
• ข้อความหรืออีเมลที่เพื่อนบอกเหตุผลการยืม และกำหนดคืน
• รายการที่เพื่อนเคยโอนคืนบางส่วน เพราะต้องนำมาหักยอด

สลิปโอนอย่างเดียวพิสูจน์ได้ว่าเงินออกจากบัญชีคุณ แต่ยังไม่ชัดว่าเป็นการให้ยืม ข้อความที่เพื่อนยอมรับหนี้จึงสำคัญกว่าที่คิด รายละเอียดว่าแชทและสลิปใช้ได้แค่ไหนอยู่ในยืมเงินไม่มีสัญญา ฟ้องได้ไหม

ขั้นที่ 2 ขอให้เพื่อนยอมรับหนี้เป็นหนังสือ

ถ้าเพื่อนยังคุยด้วยและยอมรับว่าเป็นหนี้ จังหวะนี้มีค่าที่สุด ให้ทำหนังสือรับสภาพหนี้ที่ระบุชื่อทั้งสองฝ่าย ยอดเงินต้น ที่มาของหนี้ กำหนดชำระหรือแผนผ่อน และให้เพื่อนลงลายมือชื่อ หนังสือนี้ช่วยได้สองทาง คือเป็นหลักฐานการกู้ยืมตามมาตรา 653 และทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามมาตรา 193/14

ตัวอย่างสมมติ เพื่อนยืมเงิน 40,000 บาทผ่านการโอนสามครั้ง มีแต่แชทกระจัดกระจาย เมื่อเพื่อนขอผ่อนเดือนละ 5,000 บาท ผู้ให้ยืมควรเรียงยอดทั้งหมดในหนังสือฉบับเดียว ระบุว่าเป็นเงินยืม ระบุงวด และระบุผลถ้าผิดนัดงวดใดงวดหนึ่ง แทนการตอบตกลงสั้น ๆ ในแชท

ข้อควรระวังคือห้ามบังคับให้เซ็นด้วยการขู่ และอย่าใส่ยอดดอกเบี้ยที่ไม่ได้ตกลงกันจริง เพราะทำให้เอกสารทั้งฉบับถูกโต้แย้งได้ ถ้าจะผ่อน ดูแนวทางเพิ่มในลูกหนี้ขอผ่อนหลังรับโนติส

ขั้นที่ 3 ส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถาม (โนติส)

ถ้าเพื่อนเงียบหรือไม่ยอมรับ ขั้นต่อไปคือหนังสือบอกกล่าวทวงถาม ถ้าตกลงวันคืนกันไว้ เมื่อเลยกำหนดเพื่อนผิดนัดทันทีตามมาตรา 204 แต่ถ้าไม่เคยกำหนดวันคืน มาตรา 652 ให้ผู้ให้ยืมบอกกล่าวให้คืนภายในเวลาอันสมควรก่อน โนติสจึงเป็นทั้งหลักฐานการทวง และจุดเริ่มนับวันผิดนัดในหลายกรณี

โนติสที่ดีต้องแยกเงินต้นกับดอกเบี้ย กำหนดวันชำระให้ชัด ใช้ถ้อยคำสุภาพ และส่งแบบมีหลักฐานการรับ เช่น EMS ตอบรับ ดูวิธีเขียนเองได้ที่หนังสือทวงถาม (โนติส) เขียนอย่างไรให้ถูกต้อง ถ้ายอดสูงหรือเพื่อนเริ่มโต้แย้ง การให้ทนายตรวจหลักฐานและออกหนังสือทวงถามในนามสำนักงานจะช่วยให้ยอดและถ้อยคำไม่มีช่องโต้แย้งตอนขึ้นศาล

ขั้นที่ 4 เจรจาผ่อน หรือฟ้องคดี

หลายเรื่องจบที่ขั้นโนติส เพราะเพื่อนเห็นว่าเรื่องเข้าสู่กระบวนการทางกฎหมายแล้ว ถ้ายังไม่จ่าย การฟ้องเงินกู้ที่ทุนทรัพย์ไม่เกิน 300,000 บาทเป็นคดีมโนสาเร่ ซึ่งพิจารณากระชับกว่าคดีสามัญ ศาลมักนัดไกล่เกลี่ยก่อน และหลายคดีจบด้วยการทำสัญญาประนีประนอมยอมความในศาล

ถ้าชนะคดีแล้วเพื่อนยังไม่จ่าย เจ้าหนี้ขอบังคับคดีได้ภายใน 10 ปีนับแต่วันมีคำพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 274 ซึ่งรวมถึงการสืบทรัพย์ ยึดทรัพย์ และอายัดเงินบางส่วน ลำดับขั้นละเอียดอยู่ในฟ้องเรียกเงินกู้คืน มีขั้นตอนอะไรบ้าง

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ทวงแรงไม่ได้แปลว่าได้เงินเร็ว

คนมักเข้าใจว่า ยิ่งทวงถี่และแรง เพื่อนยิ่งต้องรีบจ่าย หรือการบอกคนอื่นให้รู้ว่าเพื่อนเบี้ยวหนี้จะกดดันให้ได้เงินคืน

กฎหมายมองว่า สิทธิเรียกเงินคืนของคุณไม่ได้แข็งขึ้นเพราะการกดดัน แต่แข็งขึ้นเพราะหลักฐานการยืม ยอดที่ถูกต้อง และการบอกกล่าวที่ตรวจสอบได้

จุดเสี่ยงจริง คือข้อความทวงที่ใช้อารมณ์มักไปอยู่ในศาลด้วย และอาจทำให้คุณกลายเป็นฝ่ายถูกกล่าวหา ข้อความที่สุภาพแต่ชัดเจน พร้อมยอดและกำหนดวัน มีน้ำหนักกว่ามาก

สิ่งที่ห้ามทำ แม้เพื่อนจะผิดจริง

• โพสต์ประจานในโซเชียลหรือกลุ่มเพื่อน เสี่ยงเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 และถ้าโพสต์ทางสื่อออนไลน์เป็นการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาตามมาตรา 328 ซึ่งโทษหนักกว่า
• ข่มขู่ว่าจะทำร้าย หรือจะไปหาที่ทำงานและครอบครัวเพื่อให้อับอาย
• เข้าไปเอาทรัพย์สินของเพื่อนมาเองเพื่อหักหนี้ โดยเพื่อนไม่ยินยอม
• ทวงจากญาติหรือแฟนของเพื่อนที่ไม่ได้ร่วมเป็นหนี้

ทั้งหมดนี้ไม่ช่วยให้ได้เงินเร็วขึ้น และอาจทำให้คุณถูกฟ้องกลับ ขณะที่สิทธิเรียกเงินคืนของคุณยังอยู่ครบ ถ้ารอให้เป็นไปตามขั้นตอน

สรุป

เพื่อนยืมเงินไม่คืน ให้เริ่มจากเก็บหลักฐาน ขอให้ยอมรับหนี้เป็นหนังสือถ้าทำได้ ส่งโนติสอย่างถูกวิธี แล้วจึงตัดสินใจระหว่างเจรจาผ่อนกับฟ้องคดี อย่าปล่อยไว้นานจนหลักฐานหายหรือใกล้ครบอายุความ ตรวจกำหนดเวลาได้ด้วยเครื่องมือคำนวณระยะเวลากฎหมาย

ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ตรวจประกอบบทความ ณ ตุลาคม 2569

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 หลักฐานการกู้ยืมเงินเกิน 2,000 บาท
• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 204 และ 652 การผิดนัด และการบอกกล่าวให้คืนเงินที่ไม่ได้กำหนดเวลา
• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14 และ 193/30 เหตุอายุความสะดุดหยุดลง และอายุความ 10 ปี
• ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 และ 328 หมิ่นประมาท และหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา
• ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 189 และ 274 คดีมโนสาเร่ และระยะเวลาบังคับคดี

คำถามที่พบบ่อย

เพื่อนยืมเงินไม่คืน แจ้งความได้ไหม

โดยทั่วไปไม่ได้ เพราะเป็นหนี้ทางแพ่ง เว้นแต่ผู้ยืมหลอกลวงด้วยข้อความเท็จตั้งแต่ก่อนได้เงิน หรือจ่ายคืนด้วยเช็คแล้วเช็คถูกปฏิเสธ ซึ่งอาจเป็นคดีอาญาได้ ทางที่ได้เงินคืนในกรณีทั่วไปคือส่งโนติสและฟ้องคดีแพ่ง

เพื่อนยืมไปหลายปีแล้ว ยังทวงได้ไหม

เงินต้นมีอายุความ 10 ปีนับแต่วันที่เรียกให้คืนได้ ส่วนดอกเบี้ยค้างชำระมีอายุความ 5 ปี ถ้าเพื่อนเคยโอนคืนบางส่วนหรือเซ็นรับสภาพหนี้ อายุความอาจสะดุดหยุดลงและเริ่มนับใหม่ ควรให้ทนายตรวจวันที่จากหลักฐานจริง

เพื่อนบอกว่าไม่มีเงินจ่าย ฟ้องไปจะได้อะไร

คำพิพากษาทำให้คุณขอบังคับคดีได้ภายใน 10 ปี ถ้าวันหนึ่งเพื่อนมีทรัพย์สินหรือรายได้ ก็สืบทรัพย์และยึดหรืออายัดได้ตามกฎหมาย หลายเรื่องตกลงผ่อนกันได้ระหว่างไกล่เกลี่ยในศาล

ทวงทาง LINE ทุกวันได้ไหม

ทวงได้ด้วยถ้อยคำสุภาพ แต่การทวงถี่จนเป็นการรบกวนหรือใช้คำข่มขู่ เสี่ยงกลายเป็นข้อกล่าวหาย้อนกลับ การส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถามอย่างเป็นทางการครั้งเดียวมีน้ำหนักทางกฎหมายมากกว่า

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ