อายุความหนี้ 2 ปี 5 ปี 10 ปี ดูจากอะไร ก่อนส่งโนติส

อายุความหนี้ 2 ปี 5 ปี 10 ปี ต้องเลือกจากสิทธิเรียกร้อง

ให้ดูว่ากำลังเรียกเงินประเภทใด ก่อนดูว่าสัญญาตั้งชื่อว่าอะไร หลักทั่วไปตามมาตรา 193/30 คือ 10 ปีเมื่อกฎหมายไม่ได้กำหนดเฉพาะ แต่สิทธิหลายอย่างมีอายุความสั้นกว่านั้น จึงไม่ควรเริ่มจากความเชื่อว่าหนี้แพ่งทุกอย่างรอได้ 10 ปี หรือมีหนังสือรับสภาพหนี้แล้วทุกยอดจะกลายเป็น 10 ปีทันที

หนี้หนึ่งสัญญาอาจมีหลายกำหนด เช่น เงินต้นที่ตกลงคืนก้อนเดียวกับดอกเบี้ยค้างชำระ หรือเงินต้นที่ต้องผ่อนทุนคืนเป็นงวด การดูยอดรวมโดยไม่แยกส่วนอาจทำให้คิดกำหนดผิด ต้องอ่านข้อตกลงผ่อน การเร่งรัดหนี้ และการใช้สิทธิตามข้อสัญญาประกอบ ไม่สรุปจากคำว่าเงินต้นเพียงอย่างเดียว

ตัวอย่างสมมติ: ผู้ให้กู้มีสัญญาสองฉบับ ฉบับแรกคืนเงินต้นก้อนเดียวเมื่อครบกำหนดและมีดอกเบี้ยเป็นงวด ฉบับที่สองกำหนดผ่อนเงินต้นทุกเดือน แม้ยอดกู้เริ่มต้นเท่ากัน การวิเคราะห์อายุความเงินต้นอาจต่างกัน และในแต่ละฉบับยังต้องแยกวันถึงกำหนดของรายการที่เรียก ไม่ควรนำวันที่โอนเงินครั้งแรกมาบวก 10 ปีแล้วถือเป็นวันสุดท้ายของทุกยอด

ตารางนี้ใช้คัดกรองประเด็นก่อนนำเอกสารมาตรวจ ไม่ใช่คำรับรองกำหนดฟ้องรายคดี หากยังไม่ทราบว่าหนี้อยู่แถวใด ควรประเมินกับบริการตรวจหนี้และหนังสือบอกกล่าวทวงถามก่อนให้เวลาลูกหนี้เพิ่ม เพราะหนังสือที่เขียนดีไม่สามารถแก้ผลของการปล่อยกำหนดสิทธิผ่านไปได้เอง

ตารางอายุความพร้อมข้อยกเว้นที่ห้ามตัดออก

ตารางไม่รวมอายุความเฉพาะทุกกฎหมาย เช่น สิทธิเรื่องละเมิด ความชำรุดบกพร่อง หรือกองมรดก การเรียกค่าการค้าระหว่างธุรกิจก็ไม่ควรสรุปว่า 5 ปีทุกกรณี ต้องอ่านว่าเป็นกิจการและสิทธิชนิดใดจริง ส่วนคำพิพากษาถึงที่สุดมีหลักในมาตรา 193/32 และการบังคับคดียังต้องตรวจบทวิธีพิจารณาแยก ไม่ใช้ตารางนี้แทนกำหนดบังคับคดี

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: วันเริ่มนับสำคัญพอ ๆ กับจำนวนปี

คนมักเข้าใจว่า: หากจำตัวเลข 2 ปี 5 ปี หรือ 10 ปีได้ ก็รู้วันขาดอายุความแล้ว และเริ่มนับจากวันที่ส่งโนติสล่าสุดได้

กฎหมายมองว่า: มาตรา 193/12 เริ่มจากเวลาที่อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้ ส่วนสิทธิที่ต้องทวงถามก่อนมีหลักมาตรา 193/13 ซึ่งไม่เปิดให้เจ้าหนี้เลื่อนวันเริ่มนับได้ไม่สิ้นสุดด้วยการไม่ทวง ต้องอ่านเงื่อนไขเฉพาะของสิทธินั้นด้วย

จุดเสี่ยงจริง: เลือกจำนวนปีถูกแต่วันเริ่มผิด หรือเห็นเงินโอนบางครั้งแล้วสรุปว่าเป็นการรับสภาพหนี้ทั้งยอดโดยไม่ตรวจว่าจ่ายเพื่อหนี้ใด การทำลำดับเหตุการณ์พร้อมเอกสารจึงจำเป็นก่อนคำนวณวันสุดท้าย

มองสองฝั่ง: อายุความเป็นประเด็นสิทธิที่ต้องยกอย่างถูกต้อง

เวลา: อะไรทำให้อายุความสะดุดหยุดลง และอะไรไม่ใช่

มาตรา 193/14 กำหนดเหตุ เช่น ลูกหนี้รับสภาพหนี้ตามรูปแบบหรือพฤติการณ์ที่เข้าเงื่อนไข ชำระบางส่วน ชำระดอกเบี้ย ให้ประกัน ตลอดจนการฟ้องและการกระทำตามที่กฎหมายบัญญัติ เมื่อเกิดผลสะดุดหยุดลง การนับใหม่ต้องเป็นไปตามมาตรา 193/15 โดยดูว่าเหตุสิ้นสุดเมื่อใด ไม่ใช่บวกเวลาใหม่ตามใจผู้ส่งหนังสือ

การส่งโนติสฝ่ายเดียว การโทรทวง หรือการทำบัญชีค้างใหม่โดยเจ้าหนี้ ไม่ใช่เหตุสะดุดหยุดลงในตัวเอง คำตอบของลูกหนี้อาจมีนัย แต่ต้องอ่านว่ารับสภาพสิทธิใดจริงหรือเพียงขอเอกสารตรวจสอบ ห้ามแต่งข้อความให้เหมือนผู้รับยอมรับหนี้ทั้งที่ไม่ได้แสดงเจตนาเช่นนั้น

การฟ้องก็มีข้อควรระวัง เช่น ถอนฟ้อง ทิ้งฟ้อง หรือผลคดีบางอย่างมีบทมาตรา 193/17 กำหนดผลไว้ ไม่ใช่ยื่นคดีใดก็รักษาสิทธิได้เสมอ อ่านประกอบส่งโนติสช่วยเรื่องอายุความอย่างไร และให้ตรวจแผนดำเนินการเมื่อกำหนดใกล้ครบ

เงิน: แยกยอดที่ยังเรียกได้จากยอดที่มีปัญหาเรื่องเวลา

ทำตารางเงินต้น ดอกเบี้ย ค่างวด และวันที่ถึงกำหนดของแต่ละรายการ หากหลายใบแจ้งหนี้หรือหลายสัญญา อย่ารวมเป็นยอดเดียวโดยไม่เหลือที่มา รายการที่ขาดอายุความกับรายการที่ยังไม่ขาดอาจอยู่ในบัญชีลูกค้าคนเดียวกันได้ และการหักชำระต้องตรวจว่าตกลงหรือกฎหมายให้จัดสรรอย่างไร

หนี้ขาดอายุความไม่ได้หมายความว่าเงินที่สมัครใจชำระไปแล้วเรียกคืนได้เสมอ มาตรา 193/28 มีหลักเฉพาะ และการรับสภาพความรับผิดหลังขาดอายุความต้องพิจารณาต่างจากการรับสภาพก่อนครบกำหนด ไม่รับรองว่าหนังสือใหม่จะคืนสิทธิเดิมทุกส่วนหรือผูกผู้ค้ำประกันเดิมทั้งหมด การประเมินยอดและร่างโนติสควรทำหลังตรวจประเด็นนี้ ไม่ใช่ใช้ถ้อยคำหนักเพื่อกลบข้อจำกัด

หลักฐาน: แฟ้มตรวจอายุความต้องมีวันและเหตุประกอบ

• สัญญาและกำหนดชำระเดิม รวมข้อเร่งรัดหรือสิทธิเรียกเมื่อทวง
• เอกสารส่งมอบงานหรือสินค้าและเงื่อนไขเครดิต
• บัญชีงวดชำระและหลักฐานรับเงินพร้อมคำอธิบายว่าเป็นหนี้ใด
• หนังสือหรือข้อความรับสภาพหนี้ที่เก็บเนื้อหาเต็ม
• ข้อตกลงเลื่อนกำหนดหรือประนีประนอม พร้อมวันมีผล
• เอกสารคดีเดิมและผลคดีถ้าเคยฟ้อง ถอน หรือยื่นกระบวนการอื่น

หากเอกสารใช้วันที่ย้อนหลังหรือข้อมูลขัดกัน ต้องตรวจให้ได้ว่าเหตุการณ์เกิดจริงเมื่อใด ไม่เปลี่ยนวันที่เพื่อให้ดูว่ายังอยู่ในกำหนด ผู้ที่มีการชำระบางส่วนหลังส่งหนังสืออ่านรับเงินบางส่วนแล้วต้องทำอย่างไรประกอบ เพื่อรักษาข้อมูลยอดและเจตนาที่เกิดขึ้นจริง

กฎหมายข้างเคียง: หลักประกัน มรดก และข้อต่อสู้มีรายละเอียดแยก

มาตรา 193/27 กำหนดเรื่องสิทธิของผู้มีหลักประกันหรือสิทธิเหนือทรัพย์บางประเภทแม้สิทธิประธานขาดอายุความ พร้อมข้อจำกัดดอกเบี้ยย้อนหลัง จึงไม่ควรสรุปว่าหนี้ขาดแล้วหลักประกันใช้ไม่ได้ทุกกรณี ในทางกลับกันก็ไม่ควรสรุปว่ามีจำนองแล้วรอได้โดยไม่ต้องตรวจสิทธิและการบอกกล่าวบังคับจำนอง

หากลูกหนี้เสียชีวิต ต้องตรวจบทเรื่องกองมรดกและเวลาที่เจ้าหนี้รู้หรือควรรู้ด้วย ไม่ยึดตัวเลขจากสัญญากู้ล้วน ๆ ส่วนมาตรา 193/29 กำหนดว่าหากไม่ได้ยกอายุความเป็นข้อต่อสู้ ศาลจะอ้างเป็นเหตุยกฟ้องไม่ได้ ผู้ได้รับหมายศาลจึงไม่ควรเพิกเฉยเพียงเพราะคิดว่าหนี้เก่า ดูการเรียกหนี้เมื่อลูกหนี้เสียชีวิตก่อนส่งหนังสือถึงบุคคลที่ไม่ใช่ผู้รับผิด

ทางไปต่อ: ใช้ตารางคัดกรอง แล้วคำนวณจากเอกสารจริง

1. แยกสิทธิเรียกร้องทีละประเภทและทีละงวด
2. หาวันที่อาจบังคับสิทธิได้พร้อมฐานในสัญญาหรือกฎหมาย
3. ตรวจบทเฉพาะที่ทำให้ต่างจากหลักทั่วไป
4. เรียงเหตุชำระ รับสภาพ ฟ้อง หรือประนีประนอมพร้อมเอกสาร
5. กำหนดแผนรักษาสิทธิก่อนส่งหนังสือหรือให้เวลาตอบเพิ่ม

สำนักงานกฎหมายยอดทิพย์ธรรมให้บริการตรวจข้อเรียกร้องและออกหนังสือบอกกล่าวทวงถาม หากวันครบกำหนดไม่ชัด ให้นำสัญญา รายการชำระ และการติดต่อทั้งหมดมาประเมินผ่านช่องทางสำนักงานก่อนกำหนดเวลารอลูกหนี้เพิ่มเติม โดยเฉพาะหนี้เก่าหรือหนี้ที่เคยเปลี่ยนเงื่อนไขหลายครั้ง

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ