แชร์ล้ม ท้าวแชร์ไม่จ่าย ลูกแชร์หนี ส่งโนติสถึงใคร

แชร์ล้มอาจเริ่มจากลูกแชร์หยุดส่งหนึ่งคน หรือจากผู้จัดรับเงินไปแล้วไม่จ่ายให้ผู้ถึงคิวรับ การใช้บริการออกโนติสเรียกร้องเงิน ต้องระบุก่อนว่าคุณอยู่ในบทบาทใดและเงินที่เรียกเกิดจากความผูกพันกับใคร

แชร์ล้ม ส่งโนติสหรือฟ้องเรียกเงินจากใครได้บ้าง

ต้องตรวจสัญญาและการเดินเงินจริงเป็นรายคู่ ไม่ถือว่าท้าวแชร์ ลูกแชร์ และคนช่วยรวบรวมเงินรับผิดร่วมกันทั้งหมดโดยอัตโนมัติ พระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 4 อธิบายการรวมเงินหรือทรัพย์เป็นงวดของสมาชิกตั้งแต่สามคนขึ้นไป เพื่อหมุนเวียนรับกองกลางโดยประมูลหรือวิธีอื่น

มาตรา 5 ห้ามนิติบุคคลเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ ส่วนมาตรา 6 จำกัดการจัดวงของบุคคลธรรมดา เช่น จำนวนวง สมาชิก ทุนกองกลาง และประโยชน์ตอบแทนของผู้จัด ที่สำคัญ มาตรา 7 คงสิทธิของสมาชิกที่จะฟ้องหรือเรียกร้องจากผู้จัดในกรณีตามมาตรา 6 จึงไม่อาจสรุปว่าเมื่อผู้จัดฝ่าฝืนแล้วสมาชิกหมดสิทธิทุกอย่าง

1. ระบุรูปแบบที่เกิดจริงว่าเป็นแชร์หมุนเวียน เงินกู้ที่ใช้ชื่อแชร์ หรือการชวนลงทุนรับผลตอบแทน
2. ระบุผู้จัด สมาชิก ผู้รับเงิน และผู้ที่ทำคำรับรองโดยอ่านเงื่อนไขจริง
3. แยกสมาชิกที่ได้รับกองกลางแล้วออกจากผู้ที่ยังไม่เคยได้รับ พร้อมตรวจงวดที่ส่งค้าง
4. ตรวจข้อห้ามตามกฎหมายและสิทธิของผู้เรียกในบทบาทนั้นก่อนระบุผู้รับโนติส

ตัวอย่างสมมติ สมาชิก 10 คนตกลงส่งคนละ 2,000 บาทต่องวด กองกลางก่อนรายการอื่นเท่ากับ 20,000 บาท ผู้จัดรับเงินงวดหนึ่งครบแล้วแต่ไม่ส่งให้ผู้มีสิทธิรับ กรณีนี้ต้องตามหลักฐานว่าผู้จัดรับแทนใครและมีหน้าที่จ่ายอย่างไร ต่างจากกรณีสมาชิกคนหนึ่งได้รับกองกลางไปแล้วและไม่ส่งงวดต่อมา แม้ทั้งสองกรณีถูกเรียกรวมว่าแชร์ล้ม

หากข้อตกลงไม่ชัด ไม่ควรเปลี่ยนทุกยอดเป็นเงินกู้โดยใช้แบบสัญญาสำเร็จรูป การจัดประเภทผิดทำให้เลือกฐานสิทธิ หลักฐาน และคนถูกเรียกผิดไปด้วย

วงแชร์ผิดกฎหมาย สมาชิกยังเรียกเงินได้หรือไม่

ต้องแยกการฝ่าฝืนของผู้จัดออกจากสิทธิของสมาชิกตามบทเฉพาะ และไม่ขยายข้อคุ้มครองเกินกรณีที่กฎหมายกำหนด

บุคคลธรรมดาจัดเกินข้อจำกัด

มาตรา 6 มีข้อห้ามจัดเกิน 3 วง สมาชิกทุกวงรวมเกิน 30 คน และทุนกองกลางต่องวดทุกวงรวมเกินจำนวนในกฎกระทรวง ซึ่งข้อมูลสำนักงานเศรษฐกิจการคลังระบุ 300,000 บาท รวมถึงข้อจำกัดประโยชน์ของผู้จัด มาตรา 7 คุ้มครองสิทธิสมาชิกต่อผู้จัด แต่ไม่ได้เขียนให้ผู้จัดที่ฝ่าฝืนมีสิทธิทวงสมาชิกเหมือนกรณีปกติทุกอย่าง

บริษัทเป็นผู้จัดหรือผู้ค้ำวง

มีข้อห้ามสำหรับนิติบุคคลตามมาตรา 5 และ 8 จึงไม่ควรนำมาตรา 7 ที่อ้างถึงมาตรา 6 ไปใช้ข้ามกรณีโดยไม่ตรวจ ต้องดูฐานเรียกร้องอื่นและผลนิติกรรมจริง รวมถึงบทบาทคนที่ลงชื่อแทนบริษัท

ใช้คำว่าแชร์แต่เงินเป็นของผู้ปล่อยกู้

หากผู้จัดนำเงินของตนให้แต่ละคนกู้แล้วกำหนดค่าตอบแทนสูง ไม่ใช่การหมุนเวียนทุนของสมาชิกตามปกติ ต้องตรวจเงินกู้และกฎหมายดอกเบี้ย หากชักชวนคนทั่วไปให้ลงทุนและนำเงินใหม่หมุนจ่ายผลตอบแทน ต้องประเมินกฎหมายฉ้อโกงประชาชน ไม่ให้ชื่อกลุ่มใน LINE เป็นตัวตัดสิน

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: บทบาทสำคัญกว่าชื่อวงแชร์

คนมักเข้าใจว่า มีสลิปส่งเงินให้ท้าวแชร์ก็เรียกยอดที่คาดว่าจะได้ทั้งหมดได้ทันที หรือทุกคนในกลุ่มต้องช่วยกันชดใช้เมื่อวงล้ม

กฎหมายมองว่า ต้องตรวจข้อตกลง สิทธิถึงคิวรับ เงินที่รับจริง และข้อจำกัดตามกฎหมาย ผู้จัดกับสมาชิกอาจมีสิทธิและข้อห้ามต่างกัน การเข้ากลุ่มหรือช่วยส่งข้อความไม่ทำให้เป็นลูกหนี้ร่วมเอง

จุดเสี่ยงจริง คือบัญชีรวมหลายวงหลายมือจนคิดยอดซ้ำ หรือร่างโนติสในนามผู้จัดโดยยังไม่ตรวจว่าการจัดวงฝ่าฝืนข้อห้ามหรือไม่ หนังสือควรตั้งบนสิทธิที่ตรวจได้ ไม่ใช่ยอดที่ทุกคนพิมพ์ต่อกันในกลุ่ม

มองสองฝั่ง: สมาชิกผู้เรียกกับผู้จัดหรือผู้ค้างส่ง

ตารางนี้ใช้สำหรับสอบทานข้อเท็จจริง ไม่ได้ถือว่าทุกบทบาทเป็นคู่หนี้กันโดยอัตโนมัติ

หากหลายคนรวมเรื่อง ควรแยกยอดและอำนาจดำเนินการของแต่ละคน ไม่ถือว่าคนรวบรวมเอกสารมีสิทธิรับเงินหรือยอมความแทนทุกคนแล้ว

เวลา: อย่ารอผลโนติสจนพ้นกำหนดคดี

กำหนดทางแพ่งและทางอาญาต้องตรวจแยกกัน การส่งหนังสือทวงถามไม่ใช่คำร้องทุกข์ และไม่ทำให้อายุความทุกชนิดหยุด

สิทธิเรียกร้องค่าแชร์ตามสัญญาที่ไม่มีกำหนดเฉพาะต้องตรวจหลักทั่วไป 10 ปีตามมาตรา 193/30 โดยเริ่มเมื่ออาจบังคับสิทธิได้ตามมาตรา 193/12 แต่หากเป็นการกู้แฝง เช็ค การคืนทรัพย์ หรือฐานอื่น อาจใช้กำหนดต่างกัน ไม่ควรใช้คำว่าแชร์แล้วกำหนด 10 ปีทุกยอด

ถ้ามีข้อเท็จจริงเป็นฉ้อโกงที่ยอมความได้ ต้องระวังมาตรา 96 เรื่องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ ภายใต้กำหนดอาญาตามมาตรา 95 แต่คดีฉ้อโกงประชาชนหรือกฎหมายเฉพาะอาจต่างออกไป ให้ตรวจฐานความผิดทันทีแทนการรอครบกำหนดในโนติส

จดวันโอน วันถึงคิว วันรู้ปัญหา และวันที่รู้ตัวบุคคลลงในเครื่องมือจัดเส้นเวลาเหตุการณ์แห่งคดี พร้อมนำไปตรวจกำหนดเวลาเบื้องต้น

เงิน: คำนวณยอดแชร์ที่ขอคืนอย่างไร

ต้องทำบัญชีรายคนและรายวง แยกเงินส่ง เงินรับกองกลาง ผลประมูล และค่าตอบแทนที่มีปัญหา ไม่ใช้ผลรวมสลิปฝ่ายเดียวเป็นยอดฟ้อง

ตัวอย่างสมมติ สมาชิกส่ง 6 งวด งวดละ 2,000 บาท รวม 12,000 บาท ยังไม่ได้รับกองกลาง และได้รับคืนหลังเกิดปัญหา 3,000 บาท ส่วนต่างเงินออกกับเงินคืนคือ 9,000 บาท แต่ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลทางบัญชีเริ่มต้น ยอดเรียกตามกฎหมายยังต้องตรวจสิทธิถึงคิว เงื่อนไข และความรับผิดของผู้ถูกเรียก

หากคนเดียวถือหลายมือ ให้แยกแต่ละมือและการรับเงินก่อนรวม มิฉะนั้นอาจนับการโอนระหว่างบัญชีซ้ำ การใช้บริการจัดยอดเพื่อส่งหนังสือเรียกร้องค่าแชร์ ควรแนบตารางและที่มาของทุกบรรทัด ไม่ใส่กำไรในอนาคตทั้งหมดโดยยังไม่มีฐาน

หลักฐาน: เก็บอะไรเมื่อกลุ่มแชร์เริ่มเงียบ

ควรเก็บข้อมูลที่ระบุโครงวงและการส่งเงินก่อนเข้าถึงไม่ได้ โดยไม่แก้ไขหรือเข้าบัญชีคนอื่นโดยไม่มีสิทธิ

• กติกาวง รายชื่อสมาชิก จำนวนมือ วันเปิดและตารางรับกองกลาง
• หลักฐานประมูลหรือกำหนดคิว พร้อมข้อความก่อนและหลังที่ให้บริบท
• สลิปและรายการเดินบัญชีที่จับคู่กับงวด ผู้รับ และวงที่เกี่ยวข้อง
• หลักฐานรับเงินกองกลางหรือคืนเงินแล้ว ไม่ตัดรายการที่ต้องนำมาหัก
• ข้อมูลตัวบุคคลและบัญชีที่ได้มาโดยชอบ แยกผู้จัดกับผู้ช่วยติดต่อ
• ข้อความชักชวน คำรับรองผลตอบแทน และข้อมูลวงอื่นเท่าที่มีจริง หากสงสัยการหลอกลวง

อ่านการรักษาหลักฐานเมื่อแชทเสี่ยงสูญหาย เพื่อแยกต้นฉบับกับสำเนา หากรวมเอกสารหลายคน ควรจำกัดการเข้าถึงและบันทึกว่าใครเป็นเจ้าของข้อมูลชุดใด

กฎหมายข้างเคียง: แชร์ลูกโซ่ไม่ใช่เพียงค้างชำระ

การค้างเงินไม่พิสูจน์ฉ้อโกงเอง แต่หากมีการสร้างวงเท็จ ปกปิดข้อเท็จจริง หรือชักชวนผลตอบแทนในลักษณะที่เข้ากฎหมายฉ้อโกงประชาชน ต้องประเมินกับงานคดีอาญา ควบคู่ ไม่รอให้หนังสือทางแพ่งแก้ทั้งหมด

ถ้าเป็นเงินกู้แฝง ต้องตรวจพระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 และเนื้อแท้ของสัญญา อ่านข้อจำกัดของหนี้ที่เรียกคืนไม่ได้ตามคิด ก่อนร่างเอกสารใหม่ หน่วยงานการเงินนอกระบบมีข้อมูลและช่องทางของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง สำหรับตรวจแนวทางตามเรื่อง

ทางไปต่อ: แยกคน แยกวง แล้วเลือกกระบวนการ

เริ่มจากรักษาหลักฐานและตรวจเส้นตายก่อนตกลงแผนคืนเงินหรือส่งหนังสือ

1. หยุดโอนเพิ่มเพียงเพื่อให้ได้สิทธิถอนเงิน โดยตรวจเหตุและเงื่อนไขก่อน
2. จัดตารางรายวง รายมือ และผู้รับเงินจริง
3. จำแนกบทบาทผู้เรียกร้องกับผู้ถูกเรียกและรูปแบบกิจกรรมที่เกิดจริง
4. ให้ตรวจข้อกฎหมายแพ่งและอาญาที่เกี่ยวข้องโดยไม่รอผลทางใดทางหนึ่งเสมอ
5. เลือกส่งหนังสือ เจรจา ร้องทุกข์ หรือดำเนินคดีตามสิทธิและหลักฐาน พร้อมเก็บยอดรับคืนทุกครั้ง

ควรให้ทนายดูเมื่อผู้จัดมีหลายวงเกินข้อจำกัด บริษัทเป็นผู้จัด มีผู้เสียหายหลายคน หรือมีข้อเสนอให้ลงชื่อยอมรับยอดใหม่ หากต้องการเรียกเงินจากวงแชร์ เตรียมกติกา ตารางงวด และหลักฐานโอน เพื่อประเมินหนังสือทวงถามและแนวทางเรียกร้องที่ตรงกรณี ผ่านหน้าติดต่อสำนักงาน

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ