ลาป่วยบ่อย ถูกเลิกจ้างได้ไหม? สิทธิลาป่วยตามกฎหมายแรงงานที่ลูกจ้างต้องรู้

"ลาป่วยบ่อยระวังโดนไล่ออกนะ" — ประโยคที่คนทำงานได้ยินกันบ่อย จนหลายคนไม่กล้าใช้สิทธิลาป่วยทั้งที่ป่วยจริง บทความนี้สรุปให้ชัดว่ากฎหมายให้สิทธิลาป่วยแค่ไหน และเส้นแบ่งระหว่าง "เลิกจ้างได้" กับ "เลิกจ้างไม่เป็นธรรม" อยู่ตรงไหน

ลาป่วยได้กี่วัน ได้ค่าจ้างไหม

ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 32 ลูกจ้างมีสิทธิลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง ไม่มีเพดานจำนวนวันลา แต่มาตรา 57 กำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างในวันลาป่วยไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี — แปลว่าป่วยเกิน 30 วันก็ยังลาได้ เพียงแต่ส่วนที่เกินนายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าจ้าง

ต้องมีใบรับรองแพทย์เมื่อไร

การลาป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างอาจให้ลูกจ้างแสดงใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งได้ หากลูกจ้างแสดงไม่ได้ ให้ชี้แจงให้นายจ้างทราบ ส่วนการลาป่วย 1–2 วัน กฎหมายไม่ได้บังคับให้ต้องมีใบรับรองแพทย์ แม้ข้อบังคับบริษัทจะเขียมกว่านั้นก็ต้องไม่ขัดต่อกฎหมาย

ลาป่วยบ่อย ถูกหักเงิน–ตัดโบนัส–เลิกจ้างได้ไหม

แยกเป็น 3 กรณี

• หักค่าจ้างในวันลาป่วยที่ยังไม่เกิน 30 วัน: ทำไม่ได้ เป็นสิทธิตามกฎหมาย
• โบนัส/เบี้ยขยัน: เป็นเงื่อนไขที่นายจ้างกำหนดได้ตามข้อตกลง หากเกณฑ์เขียนไว้ชัดและใช้กับทุกคนเท่าเทียม การไม่ได้เบี้ยขยันเพราะลาป่วยจึงมักทำได้
• เลิกจ้างเพราะลาป่วยบ่อย: ถ้าป่วยจริง ลาถูกระเบียบ และงานยังไปได้ การเลิกจ้างอาจเป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม แต่หากป่วยเรื้อรังยาวจนไม่อาจคาดหมายว่าจะกลับมาทำงานได้ตามปกติ แนวฎีกา (เช่น ฎ. 14670/2558) วินิจฉัยว่านายจ้างเลิกจ้างได้โดยมีเหตุสมควร — และกรณี "หย่อนสมรรถภาพ" เช่นนี้ นายจ้างยังคงต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน เพราะไม่ใช่ความผิดตามมาตรา 119

ลาป่วยเท็จ อันตรายแค่ไหน

การลาป่วยทั้งที่ไม่ได้ป่วย เช่น ขอลาป่วยแต่ไปเที่ยว ถือเป็นการทุจริตและฝ่าฝืนข้อบังคับกรณีร้ายแรงได้ นายจ้างอาจเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยตามมาตรา 119 และแนวฎีกาสนับสนุนการเลิกจ้างลักษณะนี้หลายคดี — สิทธิลาป่วยจึงต้องใช้บนความจริงเท่านั้น

ถูกเลิกจ้างเพราะลาป่วย ควรทำอย่างไร

1. เก็บใบรับรองแพทย์ ประวัติการรักษา และหลักฐานการลาให้ครบ
2. ขอหนังสือเลิกจ้างที่ระบุเหตุผล — เหตุที่ไม่ระบุไว้ นายจ้างยกขึ้นอ้างทีหลังไม่ได้
3. ประเมินสิทธิ: ค่าชดเชยตามอายุงาน ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า และค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม อ่านรายละเอียดในบทความเลิกจ้างไม่เป็นธรรม
4. ยื่นคำร้อง คร.7 ต่อพนักงานตรวจแรงงาน หรือฟ้องศาลแรงงาน (ไม่มีค่าขึ้นศาล)

สำนักงานกฎหมายยอดทิพย์ธรรม ช่วยอะไรได้บ้าง

ทนายคดีแรงงานของเราช่วยประเมินก่อนว่ากรณีของคุณ "ป่วยจริง ลาถูกระเบียบ" หรือเข้าข้อยกเว้นของนายจ้าง พร้อมคำนวณสิทธิทุกก้อนและดำเนินการทั้งชั้นพนักงานตรวจแรงงานและศาลแรงงาน ฝั่งนายจ้างเราช่วยวางข้อบังคับการลาและขั้นตอนเลิกจ้างให้ถูกกฎหมายเพื่อลดความเสี่ยงถูกฟ้อง

ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 32 — สิทธิลาป่วยเท่าที่ป่วยจริง · ลา 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างขอใบรับรองแพทย์ได้
• มาตรา 57 — ค่าจ้างวันลาป่วย ไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี
• มาตรา 118 / 119 — ค่าชดเชยและข้อยกเว้น (ลาป่วยเท็จ = เสี่ยงเข้าข้อยกเว้น)
• แนวฎีกา 14670/2558, 2038/2533 — ป่วยเรื้อรังเลิกจ้างได้โดยมีเหตุสมควร แต่ยังต้องจ่ายค่าชดเชย

คำถามที่พบบ่อย

ลาป่วย 1 วัน ต้องมีใบรับรองแพทย์ไหม?

กฎหมายกำหนดให้นายจ้างขอใบรับรองแพทย์ได้เมื่อลาป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป การลา 1–2 วันจึงไม่บังคับตามกฎหมาย แต่ควรปฏิบัติตามระเบียบแจ้งลาของบริษัทเท่าที่ไม่ขัดกฎหมาย

ลาป่วยเกิน 30 วันต่อปี ถูกเลิกจ้างเลยได้ไหม?

การป่วยเกิน 30 วันไม่ใช่ความผิดโดยตัวเอง เพียงแต่ส่วนเกินไม่ได้ค่าจ้าง การจะเลิกจ้างต้องดูว่ามีเหตุสมควรหรือไม่ เช่น ป่วยเรื้อรังจนไม่อาจคาดหมายว่าจะกลับมาทำงานได้ และกรณีเช่นนั้นยังต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน

นายจ้างไม่ให้ลาป่วย บังคับให้ใช้วันลาพักร้อนแทน ทำได้ไหม?

สิทธิลาป่วยกับวันหยุดพักผ่อนประจำปีเป็นคนละสิทธิกัน การบังคับให้ใช้พักร้อนแทนลาป่วยทั้งที่ลูกจ้างป่วยจริง ขัดต่อเจตนารมณ์ของกฎหมาย ลูกจ้างโต้แย้งและร้องพนักงานตรวจแรงงานได้

ป่วยเป็นโรคเรื้อรัง นายจ้างเลิกจ้าง ต้องได้ค่าชดเชยไหม?

โดยหลักต้องได้ เพราะการเลิกจ้างเหตุหย่อนสมรรถภาพหรือเจ็บป่วยไม่ใช่ความผิดตามมาตรา 119 นายจ้างจึงต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน แม้การเลิกจ้างจะถือว่ามีเหตุสมควรก็ตาม

ผู้เขียน นางสาวจุฑาทิพย์ เตี้ยบัวแก้ว ใบอนุญาตว่าความตั้งแต่ปี 2560

สาขาที่เชี่ยวชาญ: คดีแพ่งและการว่าความ · คดีอาญา · ที่ดินและอสังหาริมทรัพย์

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ