PDPA สำหรับเจ้าหนี้และธุรกิจสินเชื่อ ส่งข้อมูลให้ผู้ทวงหนี้อย่างไร

PDPA ธุรกิจสินเชื่อไม่ได้จบที่ข้อความท้ายใบสมัคร เมื่อบัญชีผิดนัด ข้อมูลมักไหลจากเจ้าหน้าที่สินเชื่อไปศูนย์ติดตามหนี้ บริษัทรับจ้างและผู้รับโอนสิทธิ หากไม่มีขอบเขตงานที่ชัด จะตอบยากว่าใครส่งข้อมูลอะไรให้ใคร และคนที่โทรหาญาติลูกหนี้ได้ข้อมูลมาจากส่วนใด

สถานการณ์ที่ต้องแยกก่อนตัดสินใจ

กรณีต่อไปนี้เป็นตัวอย่างสมมติ ใช้อธิบายความแตกต่างของข้อเท็จจริง ไม่ใช่ข้อมูลลูกความหรือคำพิพากษา

• เจ้าหนี้ส่งยอดหนี้และช่องทางที่ลูกหนี้ให้ติดต่อแก่ผู้รับจ้างตามขอบเขตงาน ต้องตรวจฐาน สัญญาและการใช้จริง
• ผู้รับจ้างขอรายชื่อคนในสมุดโทรศัพท์ของลูกหนี้เพื่อเพิ่มโอกาสตามเจอ ความสะดวกไม่ได้แสดงว่าจำเป็นหรือชอบด้วยกฎหมาย
• พนักงานอ้างว่าเป็นสมาชิกเครดิตบูโรจึงใช้ข้อมูลลูกค้าไปขายประกันได้ ข้อยกเว้นของกิจการข้อมูลเครดิตไม่ครอบคลุมทุกวัตถุประสงค์

เริ่มแก้ปัญหาตามลำดับใด

แยกกระบวนการสมัคร พิจารณาสินเชื่อ ติดตามหนี้และขายต่อ ตรวจฐานแต่ละงาน กำหนดชุดข้อมูลขั้นต่ำให้ผู้รับจ้าง ตรวจวิธีติดต่อตามกฎหมายทวงถามหนี้ แล้วติดตามผลด้วยหลักฐานจริงแทนคำรับรองทั่วไป

ควบคุมข้อมูลตั้งแต่อนุมัติสินเชื่อจนปิดบัญชี

ข้อยกเว้นข้อมูลเครดิตต้องอ่านตามกิจกรรม

มาตรา 4(6) กล่าวถึงการดำเนินการกับข้อมูลของบริษัทข้อมูลเครดิตและสมาชิกตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจข้อมูลเครดิต ต้องตรวจว่าเรื่องที่ทำอยู่ในขอบเขตนั้นจริงหรือไม่ งานส่งการตลาด ประเมินพนักงาน หรือเปิดเผยข้อมูลแก่ผู้รับจ้างอื่นไม่ควรถูกเหมารวม เพียงองค์กรมีสถานะสมาชิกไม่ได้ทำให้ทุกฐานข้อมูลขององค์กรได้รับยกเว้น

ฐานสัญญาต้องใช้กับสิ่งที่จำเป็นต่อสัญญาจริง

ข้อมูลระบุตัว คู่สัญญา ช่องทางชำระและรายการหนี้อาจสัมพันธ์กับการดำเนินสัญญา แต่การใช้ข้อมูลคนใกล้ชิดที่ไม่ได้เป็นคู่สัญญาหรือการทำโฆษณาต่อเนื่องต้องวิเคราะห์แยก ต้องแจ้งวัตถุประสงค์และผู้รับตามหน้าที่ ไม่เก็บข้อมูลผู้ค้ำหรือบุคคลอ้างอิงเกินกว่าความสัมพันธ์และหน้าที่ที่ตรวจได้

เลือกผู้ประมวลผลหรือผู้ควบคุมจากงานจริง

บริษัททวงถามหนี้ที่ดำเนินการตามคำสั่งกับผู้รับโอนหนี้ที่กำหนดการใช้ข้อมูลเองอาจมีบทบาทต่างกัน สัญญาควรสะท้อนบทบาทนั้น ระบุข้อมูลที่ส่ง ผู้มีสิทธิใช้ การรักษาความลับ ผู้รับจ้างช่วง การแจ้งเหตุและการคืนหรือลบข้อมูล การตั้งชื่อสัญญาว่า DPA ไม่ทำให้การเปิดเผยที่ไม่มีฐานถูกต้องขึ้น

กฎหมายทวงถามหนี้จำกัดการติดต่อคนอื่น

ต้องตรวจว่าผู้ทวงและลูกหนี้อยู่ในนิยามของพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้หรือไม่ มาตรา 8 จำกัดการติดต่อบุคคลอื่นและการแจ้งหนี้ มีข้อยกเว้นเฉพาะซึ่งต้องอ่านตามเงื่อนไข การรู้เบอร์นายจ้างหรือญาติไม่ได้แปลว่าสามารถโทรบอกยอดค้างเพื่อกดดันได้ และข้อตกลงกับลูกหนี้ไม่ใช่เหตุละเลยข้อห้ามตามกฎหมาย

ปิดบัญชีต้องหยุดการใช้ที่หมดความจำเป็น

เมื่อชำระหรือจบการมอบหมาย ให้แจ้งสถานะทุกระบบและผู้รับจ้าง ป้องกันการทวงซ้ำเพราะไฟล์เก่า ระยะเก็บเอกสารต้องสัมพันธ์กับหน้าที่ตามกฎหมายและสิทธิเรียกร้อง ไม่ลบทันทีทุกอย่างหรือเก็บตลอดไปทั้งหมด หากต้องเก็บเพื่อพิพาทให้แยกจากรายชื่อใช้งานและจำกัดผู้เข้าถึง

ข้อกฎหมายที่ใช้และเงื่อนไขที่ต้องระวัง

PDPA มาตรา 4(6) เป็นข้อยกเว้นเฉพาะกิจการข้อมูลเครดิต มาตรา 23 และ 24 ใช้ตรวจหน้าที่แจ้งและฐานข้อมูลทั่วไป มาตรา 37(2) เกี่ยวข้องกับการป้องกันผู้รับข้อมูลใช้หรือเปิดเผยโดยมิชอบ และมาตรา 40 เกี่ยวกับผู้ประมวลผล ต้องพิจารณาพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ.2558 โดยเฉพาะนิยามมาตรา 3 และข้อจำกัดมาตรา 8 ถึง 12 ประกอบ

พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ.2562 ฉบับราชกิจจานุเบกษา เป็นตัวบทหลักที่ใช้อ้างอิงในบทความนี้

พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ.2558

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ถ้าพลาดแล้วต้องรับมืออะไร

เมื่อผู้รับจ้างเปิดเผยหนี้ต่อสาธารณะ เจ้าหนี้ควรตรวจคำสั่ง ช่องทางส่งข้อมูลและการกำกับดูแลของตน ไม่สรุปว่ามีสัญญาชดใช้แล้วจบ ความรับผิดของแต่ละฝ่ายขึ้นกับหน้าที่และข้อเท็จจริง การติดตามหนี้ที่ชอบกับการใช้ข้อมูลที่ชอบต้องพิสูจน์แยกกัน

หลักฐานที่ควรเก็บก่อนข้อมูลเปลี่ยนไป

• แผนผังการส่งข้อมูลตามช่วงของสัญญาสินเชื่อ
• ฐานและคำแจ้งของผู้กู้ ผู้ค้ำและบุคคลอ้างอิง
• รายการข้อมูลที่ส่งพร้อมผู้รับและวันเวลา
• สัญญาและผลตรวจวิธีทวงถามของผู้รับจ้าง
• หลักฐานปิดงาน แก้ยอดและหยุดใช้ไฟล์เก่า

ให้เจ้าของงานระบุว่าเอกสารแต่ละฉบับใช้กับกระบวนการใด ใครเป็นผู้อนุมัติ และเริ่มใช้เมื่อใด เก็บหลักฐานการทำงานจริงประกอบแบบฟอร์ม เช่น ผลทดสอบสิทธิหรือบันทึกการส่งข้อมูล หากพบว่าเอกสารกับระบบไม่ตรงกัน ให้บันทึกช่องว่างและผู้รับผิดชอบแก้ไข ไม่เปลี่ยนบันทึกย้อนหลังให้ดูเหมือนปฏิบัติถูกต้องมาตั้งแต่ต้น

ก่อนส่งหลักฐานให้ผู้อื่น ตรวจว่ามีข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้องปะปนหรือไม่ สำเนาสำหรับตรวจอาจปกปิดส่วนที่ไม่จำเป็นได้ โดยรักษาต้นฉบับไว้ในพื้นที่จำกัดสิทธิ บันทึกผู้รับ วันที่ส่งและวัตถุประสงค์ หากมีข้อพิพาทต้องพิจารณาระยะเก็บและการพักทำลายเฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช้เหตุเตรียมคดีเป็นข้ออ้างเก็บข้อมูลทุกชุดไม่มีกำหนด

ผู้รับจ้างอ้างว่าลูกหนี้ให้เบอร์ญาติไว้แล้ว

การมีเบอร์ญาติในใบสมัครยังต้องตรวจว่าให้ไว้ในฐานะใด และการติดต่อครั้งนั้นมีวัตถุประสงค์อะไร บุคคลอ้างอิง ผู้ค้ำและผู้ที่ลูกหนี้ระบุให้ติดต่อเพื่อทวงถามหนี้อาจมีฐานะต่างกัน ผู้ว่าจ้างควรตรวจสคริปต์โทร บันทึกการสนทนาและคำสั่งงาน ไม่ดูเพียงสัญญาที่เขียนว่าผู้รับจ้างต้องทำถูกกฎหมาย หากพบส่งข้อความเปิดเผยยอดหนี้แก่ผู้ไม่เกี่ยวข้อง ให้ระงับวิธีนั้นและรักษาหลักฐานเพื่อประเมินความรับผิดแต่ละฝ่าย

แผนลงมือวันนี้ ภายใน 7 วันและ 30 วัน

ช่วงเวลานี้เป็นตัวอย่างแผนจัดงาน ไม่ใช่กำหนดตามกฎหมาย หากมีเหตุเร่งด่วน หนังสือกำหนดตอบหรืออายุความ ต้องดำเนินการตามกำหนดนั้นก่อน

ช่วงเวลา	สิ่งที่ควรทำ
วันนี้	ตรวจชุดข้อมูลที่ผู้รับจ้างได้รับและช่องทางโทรหาคนอื่น
ภายใน 7 วัน	แก้ขอบเขตสัญญาและขั้นตอนรับข้อร้องเรียน
ภายใน 30 วัน	สุ่มตรวจการติดตามหนี้และการปิดบัญชีด้วยรายการที่ปกปิดข้อมูลแล้ว

ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยง

อย่าอ้างว่าต้องได้เงินคืนจึงเปิดเผยได้ทุกอย่าง อย่าใช้ข้อยกเว้นเครดิตบูโรครอบคลุมงานอื่น และอย่ากำหนดค่าตอบแทนจนผู้รับจ้างมีแรงจูงใจละเลยข้อจำกัดการติดต่อ

อ่านต่อและเตรียมเรื่องก่อนปรึกษา

อ่านภาพรวมในคู่มือจัดการคู่ค้าและ DPA สำหรับองค์กร ก่อนส่งข้อมูลจนเลิกใช้ระบบ แล้วนำมาเทียบกับเหตุการณ์และเอกสารของตน

เรื่องที่เกี่ยวข้องโดยตรงคือถูกทวงหนี้ประจาน โทรหาที่ทำงานหรือญาติ ใช้สิทธิเรื่องข้อมูลอย่างไร และซื้อรายชื่อเบอร์โทรลูกค้ามาใช้ขายของ ต้องตรวจอะไรตาม PDPA

หากต้องพิจารณาขั้นตอนที่เชื่อมกัน อ่านประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย ใช้เมื่อใดและบันทึกการชั่งน้ำหนักอย่างไรประกอบ

สำนักงานกฎหมายยอดทิพย์ธรรมช่วยแยกบทบาทผู้ให้สินเชื่อ ผู้รับโอนหนี้และบริษัททวงถาม ตรวจสัญญาส่งข้อมูลกับหลักฐานกำกับวิธีติดต่อผ่านบริการกฎหมาย PDPA โดยประเด็นที่เกี่ยวข้องสามารถประเมินร่วมกับหนี้และการบังคับคดี และธุรกิจและสัญญา ก่อนนัดหมายปรึกษา ควรเตรียมลำดับเหตุการณ์ เอกสารที่ได้รับ และผลที่ต้องการให้อีกฝ่ายดำเนินการ เพื่อประเมินทางเลือกจากหลักฐานที่มีจริง

บทความโดยนายเอกราช ทิพย์แมม ดูข้อมูลผู้เขียนและทีมทนายความยอดทิพย์ธรรมประกอบการติดต่อ

ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 4(6): ข้อยกเว้นเฉพาะการดำเนินการกับข้อมูลตามกฎหมายธุรกิจข้อมูลเครดิต
• มาตรา 23–24: คำแจ้งและฐานตามกิจกรรมสินเชื่อที่อยู่ภายใต้ PDPA
• มาตรา 37(2) และ 40: การป้องกันการใช้โดยมิชอบของผู้รับข้อมูลและหน้าที่ผู้ประมวลผล
• พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 มาตรา 3 และ 8–12: ขอบเขตบุคคลและข้อจำกัดการทวงถามตามเงื่อนไข

คำถามที่พบบ่อย

เจ้าหนี้ต้องขอความยินยอมก่อนทวงหนี้เสมอไหม

ไม่เสมอ ต้องตรวจฐานที่เหมาะกับงานและข้อเท็จจริง แต่การมีฐานใช้ข้อมูลไม่ทำให้ทวงด้วยวิธีที่กฎหมายห้ามได้ ข้อมูลบุคคลอ้างอิงที่ไม่ได้เป็นคู่สัญญาต้องประเมินฐานและวิธีติดต่ออีกส่วน

สมาชิกเครดิตบูโรพ้น PDPA ทั้งบริษัทหรือไม่

ไม่ใช่ ข้อยกเว้นต้องพิจารณาตามกิจกรรมที่ระบุในมาตรา 4(6) ต้องแยกงานตามกฎหมายข้อมูลเครดิตออกจากการตลาดและงานข้อมูลประเภทอื่น

ส่งข้อมูลให้บริษัททวงหนี้ต้องมีข้อตกลงไหม

ต้องตรวจบทบาทและหน้าที่ ถ้าเป็นผู้ประมวลผลต้องจัดข้อตกลงตามมาตรา 40 และควรกำหนดขอบเขตการใช้กับหลักฐานกำกับดูแลให้ชัด กรณีผู้รับโอนหนี้กำหนดการใช้เอง อาจต้องจัดข้อตกลงตามบทบาทผู้ควบคุมแทนการใช้ DPA แบบเดียวกัน

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ