เปิดมือถือคู่สมรสและใช้แชตฟ้องหย่า ต้องระวัง PDPA และที่มาหลักฐาน

แชตคู่สมรสฟ้องหย่าอาจเป็นหลักฐานที่เกี่ยวข้อง แต่ภาพหน้าจอหนึ่งภาพยังไม่ตอบว่าได้มาอย่างไร เป็นบัญชีของใคร และข้อความก่อนหน้าพูดถึงอะไร ผู้กำลังมีปัญหาครอบครัวควรตรวจประเด็นเหล่านี้ก่อนส่งต่อ เพราะการหาหลักฐานเพิ่มด้วยวิธีที่ละเมิดสิทธิอาจสร้างข้อพิพาทอีกเรื่อง

สถานการณ์ที่ต้องแยกก่อนตัดสินใจ

กรณีต่อไปนี้เป็นตัวอย่างสมมติ ใช้อธิบายความแตกต่างของข้อเท็จจริง ไม่ใช่ข้อมูลลูกความหรือคำพิพากษา

• คู่สมรสส่งข้อความมายอมรับข้อเท็จจริงในแชตที่ผู้รับเป็นคู่สนทนา ผู้รับควรเก็บบริบทและต้นฉบับไว้ตรวจ
• คนหนึ่งรู้รหัสจากการยืมมือถือครั้งก่อน แต่ต่อมาเข้าอ่านบัญชีที่อีกฝ่ายไม่ได้อนุญาต ต้องตรวจขอบเขตสิทธิ ไม่ถือว่ารู้รหัสเท่ากับได้รับอนุญาตตลอดไป
• มีภาพแชตที่เกี่ยวกับคดีแล้วนำไปโพสต์พร้อมชื่อและที่ทำงานของบุคคลอื่น การเผยแพร่ครั้งนี้ต้องประเมินแยกจากการยื่นศาล

เริ่มแก้ปัญหาตามลำดับใด

หยุดการเข้าถึงที่ยังไม่มีสิทธิชัดเจน เก็บเฉพาะสิ่งที่ตนได้รับโดยชอบพร้อมต้นทาง ทำลำดับเหตุการณ์ แล้วให้ทนายประเมินความเกี่ยวข้อง ความน่าเชื่อถือและวิธีขอหลักฐานเพิ่มเติมผ่านกระบวนการที่เหมาะสม

ก่อนใช้แชตในคดีครอบครัว ต้องตอบอะไรให้ได้

สิทธิในเครื่องกับสิทธิในบัญชีอาจไม่ตรงกัน

ผู้ซื้อโทรศัพท์หรือผู้จ่ายค่าอินเทอร์เน็ตไม่ได้มีสิทธิอ่านบัญชีส่วนตัวทุกบัญชีเสมอไป ต้องดูความยินยอม ขอบเขตการใช้ร่วมและมาตรการป้องกันที่มี การให้ยืมโทรศัพท์เพื่อโทรหนึ่งครั้งไม่ควรถูกตีความเป็นอนุญาตคัดลอกข้อมูลทั้งหมด ความสัมพันธ์ในครอบครัวเป็นข้อเท็จจริงหนึ่ง ไม่ใช่คำตอบแทนองค์ประกอบกฎหมาย

ข้อยกเว้นครอบครัวต้องดูวัตถุประสงค์จริง

มาตรา 4(1) กล่าวถึงกิจกรรมส่วนตนหรือครอบครัวเท่านั้น จึงต้องพิจารณาการกระทำที่เป็นปัญหาเป็นครั้ง ๆ การเก็บไว้ใช้ส่วนตัวกับการส่งให้นายจ้างของอีกฝ่ายหรือโพสต์เปิดสาธารณะมีขอบเขตต่างกัน แม้กิจกรรมหนึ่งเข้าข้อยกเว้น PDPA ก็ยังต้องตรวจสิทธิส่วนบุคคลและกฎหมายเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์

สิทธิใช้เพื่อคดีไม่ได้ล้างปัญหาที่มาหลักฐาน

การประเมินการรับฟังพยานเป็นเรื่องของกฎหมายวิธีพิจารณาและศาล ส่วนความรับผิดจากวิธีได้ข้อมูลต้องตรวจแยก ไม่ควรรับรองว่าแชตใช้ได้แน่นอนหรือถูกตัดทิ้งแน่นอนจากคำบอกเล่าเพียงอย่างเดียว ให้ทนายตรวจอุปกรณ์ต้นทาง บริบท ผู้ส่งและวิธีรักษาไฟล์ โดยไม่แก้ข้อความเพื่อให้ตรงกับข้อกล่าวหา

ข้อมูลบุคคลที่สามต้องจำกัดตามประเด็น

บทสนทนาอาจมีข้อมูลเด็ก สุขภาพหรือเรื่องส่วนตัวของคนที่ไม่เกี่ยวกับข้อพิพาท การเตรียมสำเนาเพื่อปรึกษาควรเลือกช่วงที่จำเป็นและทำเครื่องหมายส่วนที่ยังไม่ยืนยัน หากเป็นข้อมูลอ่อนไหวต้องตรวจเงื่อนไขมาตรา 26 รวมทั้งข้อยกเว้นเพื่อสิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย ไม่อ้างว่าจะฟ้องแล้วใช้ทุกอย่างได้

วางแผนหลักฐานที่ขาดผ่านช่องทางชอบ

บอกทนายว่าประเด็นใดมีเพียงข้อสงสัยและหลักฐานใดอยู่กับผู้อื่น เพื่อพิจารณาขอเอกสารหรือใช้กระบวนการศาลที่เหมาะกับคดี ไม่ให้ผู้รับจ้างแอบเข้าบัญชีหรือใช้เครื่องมือเฝ้าติดตามโดยไม่มีสิทธิ หากมีความรุนแรงหรือภัยต่อคนในบ้านต้องวางแผนความปลอดภัยแยกจากเรื่องหลักฐาน ไม่รอรวบรวมแชตให้ครบก่อนขอความช่วยเหลือ

ข้อกฎหมายที่ใช้และเงื่อนไขที่ต้องระวัง

PDPA มาตรา 4(1) เป็นข้อยกเว้นกิจกรรมส่วนตนหรือครอบครัว และมาตรา 4(5) มีขอบเขตกระบวนการยุติธรรมเฉพาะที่ระบุ ไม่ใช่ยกเว้นการกระทำของคู่กรณีทั้งหมด มาตรา 24 และมาตรา 26(4) ต้องพิจารณาตามข้อมูลและการใช้เพื่อสิทธิเรียกร้อง ส่วนพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 5 และ 7 เกี่ยวกับการเข้าถึงระบบหรือข้อมูลที่มีมาตรการป้องกันโดยมิชอบตามองค์ประกอบ

พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ.2562 ฉบับราชกิจจานุเบกษา เป็นตัวบทหลักที่ใช้อ้างอิงในบทความนี้

พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ ฉบับปรับปรุงที่ ETDA เผยแพร่

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ถ้าพลาดแล้วต้องรับมืออะไร

คดีครอบครัวอาจเสียรูปคดีจากการโพสต์โต้ตอบหรือแก้ไฟล์หลักฐาน การใช้ข้อมูลที่เกินประเด็นยังอาจกระทบเด็กและบุคคลอื่น ควรประเมินสิ่งที่ต้องพิสูจน์ในคดีและผลเสียจากการเปิดเผยร่วมกัน ไม่สรุปว่าพบข้อความน่าสงสัยแล้วข้อกล่าวหาทั้งหมดเป็นจริง

หลักฐานที่ควรเก็บก่อนข้อมูลเปลี่ยนไป

• บทสนทนาที่ได้รับโดยชอบพร้อมบริบทก่อนหลัง
• ข้อมูลแหล่งที่มา วันเวลาและอุปกรณ์ที่เก็บต้นฉบับ
• บันทึกขอบเขตการอนุญาตให้ใช้เครื่องหรือบัญชีหากมี
• ลำดับเหตุการณ์ที่แยกสิ่งเห็นเองจากคำบอกเล่า
• รายการผู้ได้รับสำเนาและเหตุผลในการส่ง

เก็บไฟล์ต้นฉบับไว้ต่างหากจากสำเนาที่ทำเครื่องหมายอธิบาย ภาพหน้าจอควรเห็นบริบท วันเวลาและช่องทางต้นทางเท่าที่จำเป็น หากเหตุการณ์ต่อเนื่องให้ทำตารางเรียงเวลา ระบุว่าส่วนใดเห็นเอง ส่วนใดได้รับแจ้ง และส่วนใดยังเป็นข้อสงสัย การแยกเช่นนี้ช่วยให้ผู้รับเรื่องตรวจต่อได้โดยไม่เข้าใจว่าข้อสันนิษฐานเป็นข้อเท็จจริงที่พิสูจน์แล้ว

ก่อนส่งหลักฐานให้ผู้อื่น ตรวจว่ามีข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้องปะปนหรือไม่ สำเนาสำหรับตรวจอาจปกปิดส่วนที่ไม่จำเป็นได้ โดยรักษาต้นฉบับไว้ในพื้นที่จำกัดสิทธิ บันทึกผู้รับ วันที่ส่งและวัตถุประสงค์ หากมีข้อพิพาทต้องพิจารณาระยะเก็บและการพักทำลายเฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช้เหตุเตรียมคดีเป็นข้ออ้างเก็บข้อมูลทุกชุดไม่มีกำหนด

อีกฝ่ายอ้างว่าแชตตัดต่อหรือได้มาโดยไม่มีสิทธิ

แยกข้อโต้แย้งความแท้ของข้อความออกจากวิธีได้มา เตรียมไฟล์ต้นฉบับ อุปกรณ์หรือแหล่งที่ตรวจได้ และบริบทก่อนหลังข้อความสำคัญ อธิบายตามจริงว่าใครเปิดบัญชี ใครส่งไฟล์และได้รับอนุญาตเพียงใด หากมีช่องว่างให้ระบุไว้ ไม่เติมคำอธิบายที่ยังไม่มีหลักฐาน การที่ข้อความช่วยสนับสนุนข้อกล่าวหาไม่ได้ทำให้วิธีเข้าถึงบัญชีชอบด้วยกฎหมายโดยอัตโนมัติ ทนายต้องประเมินทั้งการใช้พยานและความเสี่ยงจากการได้มาควบคู่กัน

แผนลงมือวันนี้ ภายใน 7 วันและ 30 วัน

ช่วงเวลานี้เป็นตัวอย่างแผนจัดงาน ไม่ใช่กำหนดตามกฎหมาย หากมีเหตุเร่งด่วน หนังสือกำหนดตอบหรืออายุความ ต้องดำเนินการตามกำหนดนั้นก่อน

ช่วงเวลา	สิ่งที่ควรทำ
วันนี้	รักษาหลักฐานที่มีและหยุดการเข้าถึงที่ไม่มีสิทธิชัดเจน
ภายใน 7 วัน	ให้ทนายตรวจประเด็นคดีกับที่มาของข้อมูล
ภายใน 30 วัน	จัดหลักฐานตามประเด็นและช่องทางขอเพิ่มเติม โดยเคารพกำหนดคดีจริง

ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยง

อย่าถือว่าจดทะเบียนสมรสแล้วเป็นเจ้าของรหัสผ่านของอีกฝ่าย และอย่าเผยแพร่แชตเพื่อให้สังคมตัดสินก่อนตรวจบริบท การเก็บหลักฐานกับการประจานมีผลและผู้รับต่างกัน

อ่านต่อและเตรียมเรื่องก่อนปรึกษา

อ่านภาพรวมในถูกละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล ร้องเรียน สคส. หรือฟ้องศาล ทางไหนได้อะไร แล้วนำมาเทียบกับเหตุการณ์และเอกสารของตน

เรื่องที่เกี่ยวข้องโดยตรงคือใช้ข้อมูลส่วนบุคคลของคู่กรณีเป็นหลักฐานฟ้องคดี ต้องขออนุญาตไหม และถูกโพสต์รูป ชื่อ ที่อยู่หรือแชตโดยไม่ยินยอม ใช้ PDPA ช่วยอย่างไร

หากต้องพิจารณาขั้นตอนที่เชื่อมกัน อ่านปกปิดข้อมูลบุคคลที่สามในไฟล์ที่ส่งมอบอย่างไรให้ถูกต้อง 6 ขั้นตอนและกับดักทางเทคนิคที่คนพลาดบ่อยประกอบ

สำนักงานกฎหมายยอดทิพย์ธรรมช่วยตรวจที่มาและบริบทแชต คัดหลักฐานที่เกี่ยวกับคดีครอบครัวและประเมินทางขอเอกสารที่ขาดโดยชอบผ่านบริการกฎหมาย PDPA โดยประเด็นที่เกี่ยวข้องสามารถประเมินร่วมกับกฎหมายครอบครัว ก่อนนัดหมายปรึกษา ควรเตรียมลำดับเหตุการณ์ เอกสารที่ได้รับ และผลที่ต้องการให้อีกฝ่ายดำเนินการ เพื่อประเมินทางเลือกจากหลักฐานที่มีจริง

บทความโดยนายเอกราช ทิพย์แมม ดูข้อมูลผู้เขียนและทีมทนายความยอดทิพย์ธรรมประกอบการติดต่อ

ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 4(1) และ 4(5): ข้อยกเว้นครอบครัวและกระบวนการยุติธรรมมีขอบเขตเฉพาะ
• มาตรา 24 และ 26(4): ฐานข้อมูลทั่วไปและข้อมูลอ่อนไหวที่จำเป็นต่อสิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย
• พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 5 และ 7: การเข้าถึงระบบหรือข้อมูลที่มีมาตรการป้องกันโดยมิชอบต้องครบองค์ประกอบ
• การรับฟังพยานต้องตรวจตามกฎหมายวิธีพิจารณาของคดี ไม่อนุมานจากฐาน PDPA เพียงอย่างเดียว

คำถามที่พบบ่อย

รู้รหัสมือถือคู่สมรสแล้วเปิดดูได้เสมอไหม

ไม่เสมอ ต้องดูสิทธิและขอบเขตการอนุญาต การรู้รหัสอย่างเดียวไม่ตอบว่าการเข้าถึงชอบหรือไม่ การอนุญาตให้ใช้เครื่องเพื่อธุระหนึ่งครั้งอาจไม่ครอบคลุมการคัดลอกบทสนทนาทั้งบัญชี

แชตทุกภาพใช้ฟ้องหย่าได้แน่นอนหรือไม่

ไม่แน่นอน ต้องตรวจความเกี่ยวข้อง ความน่าเชื่อถือ ที่มาและหลักเกณฑ์การรับฟังพยาน ควรเก็บบริบทก่อนหลังและต้นฉบับ แทนการส่งเฉพาะภาพที่ครอปจนตรวจที่มาไม่ได้

ส่งให้ทนายกับโพสต์สาธารณะเหมือนกันไหม

ต่างกันด้านวัตถุประสงค์ ผู้รับและขอบเขต ต้องประเมินฐานและความจำเป็นของแต่ละการเปิดเผย การส่งเพื่อประเมินคดีควรจำกัดผู้รับและข้อมูลเฉพาะส่วนที่จำเป็น

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก และหนี้สิน

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ