ไม่รู้ที่อยู่ลูกหนี้ จะส่งหนังสือทวงถามอย่างไร

มีหลักฐานหนี้ครบแต่ส่งหนังสือไม่ได้ เพราะที่อยู่เก่าไม่มีคนรับ ปัญหาไม่รู้ที่อยู่ลูกหนี้ควรแก้ด้วยการตรวจข้อมูลและเลือกช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย พร้อมดูอายุความควบคู่ ไม่ใช่กระจายเรื่องหนี้ไปถามทุกคนที่รู้จักลูกหนี้

ไม่รู้ที่อยู่ลูกหนี้ เริ่มจากข้อมูลที่ได้มาโดยชอบ

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 169 ผูกผลการแสดงเจตนาต่อบุคคลที่อยู่ห่างกับการไปถึงผู้รับ การมีชื่อหรือรูปโปรไฟล์จึงยังไม่พอสำหรับสรุปว่าส่งโนติสถึงคู่กรณีแล้ว เจ้าหนี้ควรเริ่มจากสัญญา ใบสมัครเครดิต ใบสั่งซื้อ และข้อความที่ลูกหนี้เคยแจ้งสถานที่รับเอกสาร แล้วเรียงตามวันเพื่อดูว่าข้อมูลใดใหม่กว่า

หากเข้าเงื่อนไขพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 มาตรา 9 การติดต่อทางไปรษณีย์หรือด้วยตนเองให้เริ่มจากสถานที่ที่ลูกหนี้หรือบุคคลที่ลูกหนี้ระบุไว้เพื่อทวงถามหนี้แจ้งไว้ เมื่อไม่ได้แจ้ง หรือพยายามติดต่อตามสมควรแล้วติดต่อไม่ได้ จึงพิจารณาภูมิลำเนา ถิ่นที่อยู่ หรือสถานที่ทำงานตามเงื่อนไขกฎหมาย ไม่ข้ามไปกดดันที่ทำงานเพียงเพราะสะดวกกว่า

• ทำรายการที่อยู่จากเอกสารแต่ละฉบับ พร้อมแหล่งที่มาและวันที่ได้รับ
• แยกที่อยู่สำหรับรับหนังสือออกจากที่ส่งสินค้าและที่อยู่ออกใบกำกับภาษี
• ติดต่อคู่กรณีทางช่องทางที่เคยใช้เพื่อขอยืนยันสถานที่รับเอกสาร โดยไม่เผยแพร่ข้อความในกลุ่ม
• ถ้ามีซองคืน ให้เก็บเหตุคืนและตรวจว่าผู้รับเคยแจ้งย้ายก่อนส่งหรือไม่
• เมื่อจำเป็นต้องขอข้อมูลจากหน่วยงาน ให้ใช้ช่องทางตามกฎหมายและแสดงสิทธิหรือประโยชน์เกี่ยวข้องตามที่หน่วยงานกำหนด

ตัวอย่างสมมติ ร้านค้าขายอุปกรณ์ให้บุคคลหนึ่งค้างชำระ 45,000 บาท ใบสั่งซื้อมีที่อยู่บ้าน แต่ใบส่งของเป็นสถานที่ก่อสร้างซึ่งปิดไปแล้ว ผู้ขายไม่ควรถือว่าสถานที่ก่อสร้างเป็นบ้านปัจจุบันทันที ควรเทียบข้อมูลในสัญญา ตรวจคำแจ้งติดต่อภายหลัง และถามยืนยันกับลูกหนี้ก่อนวางแผนส่ง

การขอคัดข้อมูลทะเบียนไม่ใช่สิทธิเปิดค้นข้อมูลของใครก็ได้ และไม่ควรรับรองว่าจะได้ข้อมูลทุกครั้ง ผู้ขอต้องตรวจคุณสมบัติ เอกสาร และอำนาจของตนตามกระบวนการที่ใช้จริง หากให้ทนายดำเนินการ ต้องตกลงขอบเขตพร้อมหลักฐานหนี้และการมอบอำนาจที่เกี่ยวข้อง ไม่ซื้อข้อมูลจากแหล่งที่ไม่ทราบที่มา

ก่อนใช้กฎหมายทวงหนี้ ต้องตรวจว่าอยู่ในขอบเขตใด

มาตรา 3 ของพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 นิยามผู้ทวงถามหนี้และลูกหนี้ไว้เฉพาะ โดยลูกหนี้ตามกฎหมายนี้เป็นบุคคลธรรมดาและรวมผู้ค้ำประกันที่เป็นบุคคลธรรมดา ส่วนผู้ทวงถามหนี้รวมเจ้าหนี้ทางธุรกิจตามนิยามและผู้รับมอบอำนาจที่เกี่ยวข้อง จึงไม่ควรกล่าวว่าหนี้ระหว่างเพื่อนทุกกรณีหรือหนี้บริษัททุกแห่งอยู่ในขอบเขตเหมือนกัน

แม้ข้อเท็จจริงบางเรื่องไม่อยู่ภายใต้กฎหมายฉบับนี้ ก็ไม่ได้เปิดทางให้ข่มขู่ หมิ่นประมาท หรือใช้ข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่มีฐานที่ชอบ การเลือกวิธีหาที่อยู่ต้องประเมินกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องด้วย โดยใช้ข้อมูลเท่าที่จำเป็นต่อการเรียกร้องสิทธิ

หากลูกหนี้เสียชีวิต เลิกกิจการ หรือมีข้อมูลว่าอยู่ต่างประเทศ ต้องหยุดใช้แผนส่งแบบเดิมและตรวจคู่กรณีที่ถูกต้องก่อน การส่งถึงชื่อเดิมซ้ำโดยไม่ตรวจสถานะอาจไม่ตอบโจทย์สิทธิที่ต้องรักษา และอาจมีกำหนดเวลาเฉพาะซึ่งต้องตรวจต่างหาก

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ที่อยู่ต้องมีที่มาและวันที่

คนมักเข้าใจว่า ขอชื่อเพื่อนร่วมงานหรือญาติได้แล้วก็ฝากให้ทวงแทนได้เลย แต่การขอข้อมูลติดต่อกับการเปิดเผยยอดหนี้และกดดันบุคคลอื่นเป็นคนละเรื่อง ต้องแยกเป้าหมายของการติดต่อให้ชัดก่อนพูดหรือส่งเอกสาร

กฎหมายมองว่า ในกรณีที่อยู่ภายใต้กฎหมายทวงถามหนี้ มาตรา 8 จำกัดการติดต่อบุคคลอื่นเพื่อสอบถามหรือยืนยันสถานที่ติดต่อ และกำหนดวิธีปฏิบัติ ไม่ใช่อำนาจให้บอกเรื่องหนี้แก่ทุกคนที่ช่วยค้นหาได้ การแอบอ้างฐานะเพื่อให้ได้ข้อมูลก็เป็นสิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยง

จุดเสี่ยงจริง คือข้อมูลคนชื่อซ้ำ ที่อยู่เก่า หรือบัญชีออนไลน์ของบุคคลอื่นถูกนำมาปะปนในแฟ้ม แล้วส่งคำทวงถึงคนผิด การตรวจตัวบุคคลอย่างพอเหมาะและบันทึกที่มาช่วยลดความผิดพลาด โดยไม่จำเป็นต้องเก็บข้อมูลครอบครัวหรือพฤติกรรมส่วนตัวที่ไม่เกี่ยวกับเรื่อง

มองสองฝั่งเมื่อช่องทางติดต่อไม่เป็นปัจจุบัน

มาตรา 8 มีข้อยกเว้นเกี่ยวกับสามี ภริยา บุพการี หรือผู้สืบสันดานที่เป็นผู้สอบถามสาเหตุของการติดต่อ โดยชี้แจงได้เท่าที่จำเป็นและเหมาะสมตามเงื่อนไข ไม่ควรขยายเป็นสิทธิแจ้งรายละเอียดแก่ญาติทุกคนตั้งแต่เริ่มโทร หรือให้ญาติรับภาระหนี้แทน

เจ้าหนี้ควรเตรียมข้อความสอบถามที่สั้นและตรงวัตถุประสงค์ แจ้งตัวตนตามจริง ส่วนผู้ถูกติดต่อซึ่งไม่ใช่ลูกหนี้สามารถขอทราบว่าใครติดต่อและเรื่องใดที่จำเป็นต้องแจ้งได้ ไม่ควรถูกบังคับให้รับรองหนี้หรือสัญญาชำระโดยไม่มีฐานหน้าที่ของตน

อย่ารอที่อยู่จนเลยกำหนดรักษาสิทธิ

ทำตารางสองเส้นเวลาแยกกัน ได้แก่ ความคืบหน้าการตรวจที่อยู่ และกำหนดที่เกี่ยวกับสิทธิเรียกร้อง การค้นหาที่อยู่หรือส่งซองทดลองไม่ได้ทำให้อายุความหยุดโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจฐานหนี้ วันเริ่มนับ และเหตุสะดุดหยุดลงตามมาตรา 193/14 ด้วย

หากเหลือเวลาไม่มาก ควรให้ทนายประเมินเอกสารและกระบวนการดำเนินคดีควบคู่กับการตรวจข้อมูล ไม่ตั้งเป้าว่าต้องส่งครบสามครั้งก่อนจึงปรึกษาได้ เพราะจำนวนครั้งทวงไม่ใช่เงื่อนไขเดียวสำหรับหนี้ทุกชนิด

เมื่อได้ที่อยู่ใหม่ ให้ลงวันที่ทราบและตรวจระยะให้ชำระตามหนังสือจริง ไม่ย้อนลงวันที่รับเพื่อให้ครบกำหนดเร็วขึ้น หากมีผู้ค้ำประกันหรือหลักประกันซึ่งต้องบอกกล่าวเฉพาะ ควรแยกผู้รับและเส้นเวลานั้นออกจากลูกหนี้หลัก ใช้เครื่องมือคำนวณเวลาช่วยหลังตรวจฐานนับวันแล้ว

ประเมินงบค้นข้อมูลกับยอดหนี้ให้แยกกัน

การตั้งงบติดตามช่วยตัดสินใจว่าจะตรวจเอกสารเพิ่มเติม ส่งใหม่ หรือให้ทนายประเมินคดี แต่ค่าใช้จ่ายค้นที่อยู่ไม่ควรบวกเป็นยอดหนี้โดยไม่มีฐานสัญญาหรือกฎหมาย ต้องแจ้งคู่กรณีให้แยกออกจากเงินต้นและดอกเบี้ยที่เรียกได้จริง

ตัวอย่างสมมติ เจ้าหนี้ตั้งงบตรวจเอกสาร 600 บาท และจัดส่งสองรอบรอบละ 100 บาท งบรวมคือ 600 + (100 × 2) = 800 บาท ตัวเลขนี้ใช้แสดงการวางงบเท่านั้น ไม่ใช่ค่าธรรมเนียมหน่วยงาน ค่าคัดทะเบียน หรือราคาบริการสำนักงาน

หากหนี้ต้น 45,000 บาท ไม่มีรายการอื่นที่ตรวจฐานได้ ยอดเรียกร้องไม่ควรกลายเป็น 45,800 บาทเพียงเพราะตั้งงบดังกล่าว ควรขอขอบเขตงานและค่าใช้จ่ายจากผู้ให้บริการก่อนเริ่ม และประเมินความคุ้มค่าร่วมกับหลักฐานหนี้โดยไม่รับประกันว่าจะพบที่อยู่หรือเรียกเงินได้ครบ

แฟ้มที่อยู่ควรมีข้อมูลเท่าที่จำเป็นต่อเรื่อง

• สัญญาและเอกสารที่แสดงตัวลูกหนี้กับที่อยู่ซึ่งได้รับมาโดยชอบ
• ข้อความแจ้งช่องทางรับเอกสารหรือเปลี่ยนที่อยู่ พร้อมวันและบริบท
• ใบรับฝาก ซองคืน และผลติดตามของความพยายามติดต่อที่เกิดขึ้นจริง
• บันทึกการขอข้อมูลผ่านหน่วยงานและเอกสารตอบกลับที่ได้รับ
• หนังสือมอบอำนาจและข้อจำกัดการใช้ข้อมูล หากให้ผู้แทนดำเนินการ

ทำตารางระบุว่าแต่ละที่อยู่ใช้เพื่ออะไร ใครเป็นผู้ให้ และยืนยันล่าสุดเมื่อใด ไม่ส่งต่อสำเนาบัตรหรือข้อมูลบุคคลทั้งชุดให้คนช่วยค้นหาที่ไม่จำเป็นต้องเห็น หากต้องส่งเอกสารให้ทนายตรวจ ให้ใช้ช่องทางที่ตกลงและแจ้งว่าเอกสารใดมีข้อมูลของบุคคลอื่น

เก็บข้อมูลตามวัตถุประสงค์และความจำเป็นของงาน พร้อมจำกัดคนเข้าถึง การมีเรื่องพิพาทไม่ได้แปลว่าควรสะสมข้อมูลชีวิตส่วนตัวทุกด้านของคู่กรณี เมื่อได้ที่อยู่จากแหล่งใหม่ ควรตรวจความสอดคล้องก่อนใช้ ไม่ให้การค้นหาที่อยู่สร้างข้อพิพาทเพิ่ม

เรื่องใกล้เคียงที่ทำให้แผนส่งหนังสือเปลี่ยน

ด้านพยานหลักฐาน หากใช้แชทติดต่อ ต้องตรวจว่าเป็นบัญชีของคู่กรณีและเก็บข้อความครบ ไม่ใช้ชื่อแสดงผลเป็นหลักฐานตัวบุคคลเพียงอย่างเดียว หลักฐานหนี้เงินยืมอ่านต่อได้ที่ยืมเงินไม่มีสัญญาใช้หลักฐานอะไร

ด้านการส่งคืน หากมีซองตีกลับอยู่แล้ว ให้แยกย้ายที่อยู่กับไม่มารับหรือปฏิเสธรับตามแนวตรวจหนังสือทวงถามตีกลับ ไม่ใช้การหาไม่พบครั้งเดียวสรุปว่าไม่มีทางบอกกล่าวได้

ด้านวิธีทวง ควรอ่านข้อจำกัดการติดตามทวงหนี้ประกอบ ส่วนโครงหนังสือและเป้าหมายการบอกกล่าวอยู่ในคู่มือโนติสฉบับหลัก การออกแบบเอกสารควรเกิดหลังยืนยันคู่กรณีและช่องทางที่เหมาะสม

ทางไปต่อเมื่อยังยืนยันที่อยู่ไม่ได้

1. รวบรวมที่อยู่ทุกแหล่งที่มีโดยชอบและเรียงตามวัน
2. ตรวจเงื่อนไขสัญญาและขอบเขตกฎหมายทวงถามหนี้
3. ขอยืนยันช่องทางรับเอกสารกับลูกหนี้โดยตรงเท่าที่ทำได้
4. ให้ทนายประเมินช่องทางขอข้อมูลและกำหนดคดีที่ต้องรักษา
5. ส่งหนังสือเมื่อข้อมูลเพียงพอและบันทึกผลตามจริง

ควรให้ทนายช่วยเมื่อข้อมูลระบุตัวบุคคลไม่ตรงกัน มีลูกหนี้หลายคน ไม่ทราบว่าผู้รับเสียชีวิตหรือเลิกกิจการ หรือมีผู้เสนอขายข้อมูลลับ อย่าตัดสินใจซื้อข้อมูลเพราะคิดว่าจะทำให้ส่งจดหมายได้เร็วขึ้นโดยไม่ตรวจความชอบด้วยกฎหมาย

สำนักงานกฎหมายยอดทิพย์ธรรมให้บริการตรวจหลักฐานและร่างหนังสือบอกกล่าวทวงถาม พร้อมประเมินวิธีติดต่อที่เหมาะกับเรื่อง เตรียมสัญญา หลักฐานหนี้ และข้อมูลติดต่อที่มี แล้วติดต่อเพื่อกำหนดขอบเขตงานก่อนเริ่มดำเนินการ

ผู้เขียน นางสาวจุฑาทิพย์ เตี้ยบัวแก้ว ใบอนุญาตว่าความตั้งแต่ปี 2560

สาขาที่เชี่ยวชาญ: คดีแพ่งและการว่าความ · คดีอาญา · ที่ดินและอสังหาริมทรัพย์

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ