ลูกหนี้โต้แย้งยอดหนี้ในโนติส เจ้าหนี้ควรตอบอย่างไร

ลูกหนี้โต้แย้งยอดหนี้ในโนติสไม่ได้แปลว่าเจ้าหนี้ต้องถอนคำทวงทั้งหมด หรือเดินหน้าทวงยอดเดิมโดยไม่ตรวจ ควรขอรายละเอียดว่าคัดค้านรายการใด แล้วเทียบหลักฐานก่อนเลือกแก้ยอด ชี้แจง หรือเจรจาข้อพิพาทที่ยังเหลือ

ลูกหนี้โต้แย้งยอดหนี้ ต้องแยกเรื่องไหนก่อนตอบ

เริ่มจากถามว่าตัวเลขต่างกันเพราะอะไร หากลูกหนี้ชำระแล้วแต่เงินยังไม่เข้าระบบ เป็นเรื่องตรวจรับเงินและตัดยอด หากบอกว่าสินค้าขาดหรือบริการไม่ครบ ต้องอ่านเงื่อนไขส่งมอบและหลักฐานงาน ส่วนการเรียกค่าเสียหายกลับจากเจ้าหนี้เป็นอีกประเด็นหนึ่ง ไม่ควรรวมทั้งหมดเป็นคำว่าขอลดหนี้

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 วางหลักหักกลบลบหนี้เมื่อบุคคลสองฝ่ายต่างเป็นหนี้ซึ่งกันและกัน มีวัตถุแห่งหนี้อย่างเดียวกัน และถึงกำหนดชำระ โดยยังต้องตรวจข้อจำกัดตามสภาพหนี้และข้อตกลง มาตรา 342 กำหนดการแสดงเจตนาต่ออีกฝ่าย ไม่ใช่เพียงลงตัวเลขในบัญชีภายในแล้วถือว่าจบ

มาตรา 344 ยังจำกัดการนำสิทธิเรียกร้องที่มีข้อต่อสู้มาหักกลบ จึงต้องตรวจสาระของข้อพิพาทจริง การที่เจ้าหนี้ไม่ชอบข้อเสนอหรือเขียนว่าไม่ยินยอมอย่างเดียว ไม่ใช่เหตุให้มองข้ามเงื่อนไขตามกฎหมาย ควรให้ผู้ตรวจอ่านทั้งข้ออ้างและคำตอบ ไม่ตัดสินจากหัวจดหมาย

ตัวอย่างสมมติ เจ้าหนี้ทวงค่าสินค้า 90,000 บาท ลูกหนี้ส่งหลักฐานโอน 20,000 บาทและอ้างว่าสินค้าชำรุดเสียหายอีก 15,000 บาท ต้องตรวจเงินโอนก่อนว่าสำหรับใบแจ้งหนี้นี้จริงหรือไม่ ส่วน 15,000 บาทต้องดูข้อเท็จจริงและสิทธิ ไม่ใช้การรับรองเงินโอนเป็นการยอมรับค่าเสียหายไปด้วย

คำตอบที่ช่วยยุติความคลาดเคลื่อนควรระบุเลขใบแจ้งหนี้ วันที่รับเงิน ยอดที่แก้ และรายการที่ยังตรวจอยู่ หากมีการแก้โนติสเดิมให้ระบุชัดว่าฉบับใหม่แก้ส่วนใด เพื่อให้ลูกหนี้ ฝ่ายบัญชี และผู้ดำเนินคดีใช้ยอดชุดเดียวกัน

ข้อยกเว้น: อย่าใช้หลักหักกลบแทนทุกข้อต่อสู้

สัญญาต่างตอบแทนอาจมีประเด็นมาตรา 369 คือฝ่ายหนึ่งอาจยังไม่ชำระจนกว่าอีกฝ่ายชำระหรือขอปฏิบัติการชำระ ทั้งนี้มีข้อยกเว้นเมื่อหนี้ของอีกฝ่ายยังไม่ถึงกำหนด การอ้างว่ายังไม่ได้รับงานจึงอาจต้องตรวจสิทธิไม่ชำระตอบแทน มากกว่ากระโดดไปคิดว่าเป็นหนี้สองก้อนหักกันได้

กรณีค่าจ้างแรงงาน หนี้อยู่ในคดีล้มละลาย หรือมีคำสั่งอายัด ต้องตรวจบทเฉพาะและสถานะคดีเพิ่ม ไม่ใช้ตัวอย่างหนี้การค้าทั่วไปตัดสินทุกประเภท โดยเฉพาะการหักเงินของบุคคลที่ไม่ได้เป็นคู่หนี้เดียวกัน

หากพบยอดผิดจริงควรแก้ไขตามหลักฐาน แต่ไม่ลงวันที่ย้อนหลังให้ดูเหมือนฉบับเดิมถูกต้องตั้งแต่แรก เก็บทั้งฉบับเดิมและฉบับแก้ พร้อมอธิบายเหตุแก้ เพื่อให้ตรวจย้อนหลังได้ว่าแต่ละช่วงเรียกเงินบนฐานอะไร

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ตอบข้อเท็จจริงก่อนเพิ่มแรงกดดัน

คนมักเข้าใจว่า ลูกหนี้คัดค้านคือพยายามซื้อเวลาเสมอ จึงตอบด้วยกำหนดที่สั้นลงหรือคำขู่ฟ้อง แต่ยอดผิดเพียงรายการเดียวอาจทำให้ความน่าเชื่อถือของบัญชีที่เหลือถูกตั้งคำถามได้

กฎหมายมองว่า สิทธิเรียกร้องต้องมีฐานและจำนวนที่อธิบายได้ การตอบเป็นรายประเด็นพร้อมเอกสารช่วยแยกส่วนที่ยอมรับจากส่วนที่ยังพิพาท โดยไม่ควรใช้ถ้อยคำรับรองเกินสิ่งที่ตรวจแล้ว

จุดเสี่ยงจริง คือคนตอบหนังสือกับคนรับเงินไม่มีข้อมูลชุดเดียวกัน จนทวงรายการที่เพิ่งรับไป หรือยอมลดทั้งยอดทั้งที่ตั้งใจแก้เพียงการลงบัญชี ควรกำหนดผู้รวบรวมข้อมูลและผู้อนุมัติคำตอบก่อนส่ง

มองสองฝั่ง: สิทธิชี้แจงกับหน้าที่ตรวจยอด

เมื่อมีหลายใบแจ้งหนี้ ควรทำตารางเดียวที่ทั้งคู่ใช้เลขอ้างอิงตรงกัน ใส่สถานะว่าตรงกันแล้ว รอเอกสาร หรือมีข้อพิพาทเรื่องสิทธิ แทนการส่งยอดรวมหลายเวอร์ชันที่ไม่บอกว่าเปลี่ยนรายการใด

การยอมรับว่ายอดหนึ่งคำนวณผิดไม่จำเป็นต้องเป็นการปลดหนี้ทั้งหมด แต่ข้อความจริงอาจมีผลต่างกัน ควรระบุขอบเขตให้ชัด ส่วนลูกหนี้ควรอ่านเอกสารรับรองยอดก่อนลงชื่อ หากยังคัดค้านบางรายการให้บันทึกไว้ตามจริง ไม่รับรองทั้งก้อนเพื่อให้ได้เวลาจ่าย

เส้นเวลา: ตรวจคำตอบโดยไม่ปล่อยสิทธิขาดเวลา

ลงวันได้รับหนังสือคัดค้านและกำหนดวันติดตามเอกสารภายในทีม หากข้อมูลยังไม่ครบ อาจตอบรับว่ากำลังตรวจพร้อมระบุเอกสารที่ขอเพิ่ม การตั้งวันนัดตอบเป็นการบริหารงาน ไม่ใช่กฎว่าต้องตอบภายในเจ็ดวันทุกคดี

ถ้าจะให้เวลาชำระใหม่ ต้องตรวจว่ากำลังแก้กำหนดของหนี้หรือเพียงนัดส่งเอกสาร รวมถึงผลต่อผู้ค้ำและหลักประกัน อย่าใช้คำว่าเลื่อนได้ตามสะดวกหากยังไม่ได้รับอนุมัติหรือไม่ทราบผลของการผ่อนเวลา

การส่งคำตอบหรือการคุยยอดของเจ้าหนี้ฝ่ายเดียวไม่ได้รักษาอายุความให้อัตโนมัติ ต้องตรวจเหตุทางกฎหมายและวันที่จริง ดู โนติสกับอายุความ หากเหลือเวลาน้อยควรให้ผู้ดำเนินคดีประเมินพร้อมกับการกระทบยอด ไม่รอให้คุยกันจบก่อนเสมอ

เงิน: แยกยอดแก้บัญชีกับยอดที่ยังพิพาท

ตัวอย่างสมมติเพื่อแสดงวิธีจัดข้อมูลเท่านั้น ใบแจ้งหนี้ 90,000 บาท ตรวจพบเงินรับตรงรายการ 20,000 บาท และใบลดหนี้ที่ออกถูกต้อง 5,000 บาท จึงเหลือฐานค่าสินค้า 90,000 − 20,000 − 5,000 = 65,000 บาท ก่อนพิจารณาดอกเบี้ยและข้อเรียกร้องอื่น

ไม่ควรเขียนว่ายอดเหลือ 50,000 บาทโดยอัตโนมัติจากการลบค่าเสียหายที่ยังไม่ได้ตรวจ หากต่อมาตกลงยุติข้อพิพาทที่ยอดนั้น ต้องมีข้อความบอกผลและขอบเขตข้อตกลง ไม่เปลี่ยนช่องบัญชีอย่างเดียวแล้วถือว่าสละสิทธิเรียบร้อย

ดอกเบี้ยต้องคำนวณบนฐานและช่วงเวลาที่ถูกต้อง หากเงินต้นลดตามวันรับเงินจริงต้องแยกช่วงตามข้อเท็จจริง ดู วิธีตรวจดอกเบี้ยในโนติส ไม่เติมค่าติดตามหรือค่าทนายลงในยอดที่ลูกหนี้ต้องจ่ายโดยไม่มีฐาน

เอกสารสำหรับทำคำตอบที่ตรวจย้อนกลับได้

• โนติสฉบับที่ส่งจริงและคำคัดค้านฉบับเต็ม
• สัญญา ใบสั่งซื้อ ใบส่งของ และเอกสารรับงาน
• ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จ เงินโอน และรายการบัญชีที่เกี่ยวข้อง
• ใบลดหนี้หรือข้อตกลงปรับราคา พร้อมเหตุและผู้อนุมัติ
• ภาพความเสียหาย รายการตรวจงาน และหลักฐานค่าแก้ไขที่ถูกอ้าง
• ตารางเปรียบเทียบยอดเดิม ยอดแก้ และส่วนที่ยังไม่ยอมรับ

ขอหลักฐานเท่าที่จำเป็นต่อเรื่อง ไม่ต้องให้ลูกหนี้เปิดรายการบัญชีส่วนตัวทั้งหมดถ้าพิสูจน์เงินโอนรายการเดียวได้ เมื่อส่งเอกสารกลับควรปิดข้อมูลของลูกค้ารายอื่นและตรวจอีเมลผู้รับก่อนแนบ

คำตอบควรบอกว่ารับข้อเท็จจริงข้อใด ปฏิเสธข้อใด เพราะเอกสารอะไร และขออะไรเพิ่ม หากจะอ้างว่ายอดยังคงเดิมให้แนบวิธีคำนวณที่อ่านได้ ไม่อาศัยถ้อยคำว่าตรวจแล้วถูกต้องโดยไม่แสดงรายการ

เรื่องใกล้เคียง: จากข้อโต้แย้งไปสู่ข้อตกลง

หากข้อต่อสู้เกี่ยวกับงานไม่ครบ ต้องตรวจเงื่อนไขสัญญาและการตรวจรับด้วย งานตรวจสัญญาธุรกิจ ช่วยแยกว่าส่วนใดเป็นราคางาน ส่วนใดเป็นความรับผิดอื่น ก่อนร่างคำตอบที่ผูกมัดคู่กรณี

เมื่ออีกฝ่ายชำระส่วนที่ไม่โต้แย้ง ให้บันทึกขอบเขตการรับเงินตาม แนวทางรับชำระบางส่วน การรับเงินไม่ควรถูกเขียนเป็นยุติข้อพิพาททุกเรื่องหากทั้งคู่ยังไม่ได้ตกลงเช่นนั้น

ถ้าต้องการลดข้อพิพาทด้วยการยอมผ่อนผัน ให้ตรวจ ข้อตกลงหลังได้รับโนติส โดยเฉพาะสิทธิที่สละและผลต่อผู้ค้ำ การเปลี่ยนจากการชี้แจงเป็นการประนีประนอมต้องใช้อำนาจและข้อความที่เหมาะกับงานนั้น

ทางไปต่อเมื่อยอดยังไม่ลงตัว

1. แยกคำคัดค้านตามรายการและเลขเอกสาร
2. ยืนยันเงินที่รับแล้วกับฝ่ายบัญชี
3. ตรวจฐานข้ออ้างหักหนี้หรือไม่ชำระตอบแทน
4. จัดคำตอบและยอดที่แก้พร้อมผู้อนุมัติ
5. เลือกเจรจา ไกล่เกลี่ย หรือเตรียมคดีตามสิทธิและเวลา

ควรให้ตรวจเมื่อมีการหักค่าเสียหาย ยอดหลายสัญญาปะปน มีผู้ค้ำ หรือใกล้อายุความ ดู คู่มือหนังสือทวงถาม และ บริการตรวจและส่งหนังสือทวงถาม จากนั้น ติดต่อยอดทิพย์ธรรม พร้อมคำคัดค้านและตารางยอด เพื่อกำหนดคำตอบจากหลักฐานชุดเดียวกัน

ผู้เขียน นางสาวจุฑาทิพย์ เตี้ยบัวแก้ว ใบอนุญาตว่าความตั้งแต่ปี 2560

สาขาที่เชี่ยวชาญ: คดีแพ่งและการว่าความ · คดีอาญา · ที่ดินและอสังหาริมทรัพย์

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ