ดอกเบี้ยในหนังสือทวงถาม คิดจากยอดไหนและวันใด

ดอกเบี้ยในหนังสือทวงถามที่สูงกว่าหนี้จริงทำให้การเจรจาสะดุดและเพิ่มข้อโต้แย้งได้ ก่อนกดเครื่องคิดเลขจึงต้องตอบให้ได้ว่าเงินต้นส่วนใดถึงกำหนด ใช้อัตราใด และเริ่มผิดนัดเมื่อใด แล้วจึงแนบตารางที่ลูกหนี้ตรวจสอบได้

ดอกเบี้ยในหนังสือทวงถาม เริ่มตรวจจากฐานสิทธิ

การเป็นเจ้าหนี้ไม่ได้ทำให้คิดดอกเบี้ยทุกชนิดย้อนหลังได้ตั้งแต่วันจ่ายเงินเสมอ ต้องแยกระหว่างดอกเบี้ยตอบแทนตามข้อตกลง ดอกเบี้ยผิดนัด และค่าปรับที่อาจมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ แต่ละรายการต้องมีฐานเรียกและอาจมีข้อจำกัดต่างกัน การตั้งชื่อในตารางว่า “ค่าติดตาม” ก็ไม่ได้ทำให้ยอดที่ไม่มีสิทธิเรียกกลายเป็นชอบด้วยกฎหมาย

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 7 ใช้กรณีต้องเสียดอกเบี้ยแก่กันแต่ไม่ได้กำหนดอัตราโดยนิติกรรมหรือกฎหมายชัดเจน อัตราที่บัญญัติไว้คือ 3% ต่อปี ส่วนมาตรา 224 ให้หนี้เงินระหว่างผิดนัดใช้อัตราตามมาตรา 7 บวกอีก 2% ต่อปี จึงเป็น 5% ตามบทที่ตรวจเมื่อ 6 ตุลาคม 2569 ไม่ใช่นำ 5% ไปบวกอีก 2% เป็น 7%

ถ้ามีเหตุอื่นอันชอบด้วยกฎหมายให้เรียกสูงกว่านั้น มาตรา 224 เปิดให้คงอัตรานั้นได้ จึงไม่ถูกต้องที่จะบอกว่าทุกสัญญาต้องลดเหลือ 5% หรือทุกอัตราที่เขียนไว้ในสัญญาใช้ได้ทั้งหมด ผู้ตรวจต้องอ่านเงื่อนไข ประเภทเจ้าหนี้ และกฎหมายเฉพาะประกอบ

ตัวอย่างสมมติ ผู้ซื้อค้างค่าสินค้าถึงกำหนดและผิดนัดแล้ว 60,000 บาท ไม่มีข้อตกลงดอกเบี้ยที่ใช้ได้เป็นอย่างอื่น หากเข้าหลักทั่วไป เจ้าหนี้คำนวณดอกเบี้ยผิดนัดจากเงินต้นก้อนนี้ในช่วงวันที่ผิดนัดจริง ไม่รวมเงินจากใบสั่งซื้ออีกฉบับที่ยังไม่ส่งมอบและยังไม่ถึงกำหนดมาคิดพร้อมกัน

โนติสควรแสดงยอดถึงวันที่คำนวณหนึ่งวัน พร้อมระบุฐานคิดต่อหลังวันนั้นโดยไม่ซ้ำวัน และบอกให้ติดต่อขอยอดปิด ณ วันชำระจริง ถ้าหลักฐานวันผิดนัดยังไม่ครบ ให้ตรวจเรื่องบอกกล่าวก่อน อย่าเติมวันที่ตามความคุ้นเคยเพื่อให้ตารางดูสมบูรณ์

ข้อยกเว้น: งวดค้าง อัตราเฉพาะ และหนี้เก่า

มาตรา 224/1 จำกัดการคิดดอกเบี้ยผิดนัดในหนี้ที่ต้องผ่อนเป็นงวดให้คิดจากต้นเงินของงวดที่ผิดนัด ไม่ใช่เงินต้นทั้งหมดที่ยังไม่ถึงกำหนด และข้อตกลงขัดหลักนี้เป็นโมฆะ หากอ้างว่าบอกเลิกหรือเร่งรัดจนหนี้ทั้งหมดถึงกำหนด ต้องตรวจความสมบูรณ์และผลของขั้นตอนนั้นก่อน ไม่ใช้ข้อความในหนังสือเพียงฝ่ายเดียวแทนฐานสิทธิ

สัญญาที่มีดอกเบี้ยหรือค่าปรับสูง รวมถึงสินเชื่อที่อยู่ภายใต้การกำกับ ต้องตรวจบทเฉพาะ ไม่ใช้บทความทั่วไปแทนเงื่อนไขของผลิตภัณฑ์ การมีลายมือชื่อยินยอมไม่ได้ลบข้อห้ามตามกฎหมาย และค่าปรับที่สูงเกินส่วนอาจมีประเด็นให้ศาลลดได้ตามลักษณะของข้อตกลง

หากช่วงค้างชำระคร่อมวันที่ 11 เมษายน 2564 ต้องแยกช่วงตามบทเฉพาะกาลของกฎหมายแก้ไข ไม่ใช่ใช้ 5% หรือ 7.5% ครอบทั้งช่วงโดยไม่ตรวจ อัตราตามมาตรา 7 ยังอาจเปลี่ยนผ่านพระราชกฤษฎีกา จึงต้องตรวจบทที่ใช้ในช่วงคำนวณ ไม่อิงดอกเบี้ยนโยบายธนาคารแห่งประเทศไทยโดยตรง

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ยอดที่อธิบายได้ช่วยการทวง

คนมักเข้าใจว่า ใส่ดอกเบี้ยสูงไว้ก่อนแล้วค่อยลดตอนเจรจาจะได้เปรียบ แต่เมื่อลูกหนี้พบว่ายอดตั้งต้นผิด อาจโต้แย้งทั้งเอกสารและไม่เชื่อถือยอดที่เรียกจริง การตั้งยอดเผื่อต่อรองจึงสร้างภาระพิสูจน์ให้เจ้าหนี้เอง

กฎหมายมองว่า ต้องมีฐานเรียกแต่ละรายการและวันเริ่มที่ถูกต้อง มาตรา 224 ยังห้ามคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยระหว่างผิดนัด จึงไม่ควรรวมดอกเบี้ยค้างเข้าต้นทุกเดือนแล้วคิดดอกเบี้ยผิดนัดต่อจากยอดใหม่โดยอัตโนมัติ

จุดเสี่ยงจริง มักอยู่ที่ข้อมูลต้นทาง เช่น ลืมหักเงินที่ชำระแล้ว ใช้วันออกใบแจ้งหนี้แทนวันครบกำหนด หรือเอาดอกเบี้ยกับค่าปรับรายการเดียวกันมาบวกซ้ำ ควรให้ผู้ตรวจอีกคนไล่จากเอกสารกลับมายอดรวม และเก็บเวอร์ชันตารางที่ใช้แนบหนังสือจริง

มองสองฝั่ง: ขอชำระยอดที่ตรวจสอบได้

หากเห็นต่างเฉพาะดอกเบี้ย ควรระบุว่าข้อโต้แย้งอยู่ที่อัตรา วันเริ่ม หรือฐานเงินต้น เพื่อให้ตรวจได้ตรงจุด ไม่จำเป็นต้องกล่าวหาว่าอีกฝ่ายจงใจโกงทันที ส่วนเจ้าหนี้ที่พบความผิดพลาดควรส่งตารางแก้ไขพร้อมอธิบายรายการที่เปลี่ยน

การจ่ายเฉพาะยอดที่ไม่โต้แย้งต้องตกลงให้ชัดว่ารับเงินไว้ในฐานใดและตัดรายการใด ไม่ใช่ถือเอาเองว่าการรับเงินเท่ากับยอมปิดบัญชีหรือยอมรับยอดที่เหลือทั้งหมด ต้องอ่านข้อความประกอบการจ่ายและการรับด้วย

เส้นเวลา: วันผิดนัดไม่จำเป็นต้องเป็นวันส่ง

มาตรา 204 แยกกรณีที่ต้องเตือนหลังหนี้ถึงกำหนดออกจากกรณีกำหนดชำระตามวันปฏิทินซึ่งอาจผิดนัดโดยไม่ต้องเตือน หากหนังสือให้เวลาชำระเพิ่มเติม ต้องอ่านว่าเป็นการผ่อนเวลา เปลี่ยนกำหนด หรือเพียงเปิดทางเจรจา เพราะถ้อยคำอาจกระทบช่วงที่นำมาคิดดอกเบี้ย

ตารางควรมีวันครบกำหนดตามสัญญา วันผิดนัดที่ใช้คำนวณ และวันสิ้นสุดรอบคำนวณแยกช่อง ถ้าต้องอาศัยหนังสือบอกกล่าว ให้มีวันที่หนังสือถึงและวันครบเวลาที่ให้ไว้ด้วย อ่าน โนติสให้เวลากี่วัน เพื่อเลือกกรอบเวลาที่ตรงประเภทหนี้

เมื่อได้รับชำระบางส่วน ให้แยกคำนวณก่อนและหลังรายการชำระตามผลตัดหนี้ที่ถูกต้อง อย่านับวันรับเงินซ้ำในสองช่วง และอย่าลืมว่าอายุความดอกเบี้ยต้องตรวจแยกจากเงินต้น การส่งจดหมายใหม่ไม่ได้ทำให้ยอดเก่าทั้งหมดกลับมาเรียกได้โดยไม่ตรวจ

ตัวอย่างเงิน: แยกสูตรก่อนรวมยอด

ตัวอย่างสมมติสำหรับตรวจเลขเท่านั้น เงินต้นที่ถึงกำหนด 60,000 บาท อัตราผิดนัดที่ใช้ได้ 5% ต่อปี ระยะคำนวณที่ตรวจแล้ว 30 วัน ใช้ฐาน 365 วัน และไม่มีการชำระระหว่างช่วง ดอกเบี้ย = 60,000 × 0.05 × 30 ÷ 365 = 246.58 บาท เมื่อปัดสองตำแหน่ง ยอดรวมจึงเป็น 60,246.58 บาท

สูตรนี้ไม่ได้ตัดสินว่าวันใดเริ่มผิดนัดหรือทุกสัญญาต้องหาร 365 เหมือนกันเสมอ ต้องกำหนดหลักนับวันและฐานปีให้ตรงข้อตกลงที่ชอบและแนวคำนวณที่ใช้จริง กรณีคร่อมปีหรือเปลี่ยนฐานระหว่างช่วงควรแยกแถวเพื่อให้ตรวจสอบได้

หากเป็นสัญญาผ่อนรวม 120,000 บาท แต่มีต้นเงินงวดค้างเพียง 10,000 บาท การใช้ฐาน 120,000 บาทเพราะเห็นยอดสัญญาทั้งก้อนย่อมต้องหยุดตรวจมาตรา 224/1 ก่อน ส่วนค่าทนายและค่าจัดส่งให้แสดงเฉพาะรายการที่มีฐานเรียก ไม่บวกค่าบริการที่เจ้าหนี้ตกลงกับสำนักงานลงเป็นหนี้ลูกหนี้ทั้งหมดเอง

เอกสารที่ต้องส่งให้ผู้ตรวจยอด

• สัญญาและเอกสารแก้ไขอัตราหรือกำหนดชำระครบทุกหน้า
• ใบส่งมอบ ใบตรวจรับ และใบแจ้งหนี้ที่ระบุงวดชัดเจน
• รายการรับชำระและใบเสร็จ รวมถึงเงินคืนหรือใบลดหนี้
• หนังสือบอกกล่าวเดิมพร้อมหลักฐานถึงผู้รับ
• ตารางคำนวณที่แสดงสูตรและสมมติฐาน ไม่ส่งเฉพาะยอดสรุป

ก่อนแนบตารางให้ลูกหนี้ ควรตรวจว่าการอ้างเอกสารตรงเลขที่และชื่อคู่สัญญา ไม่มีรายรับของบุคคลอื่นปนมา หากแสดงรายการเดินบัญชีเพื่ออธิบายการรับเงิน ให้จำกัดข้อมูลเท่าที่จำเป็นและปิดข้อมูลธุรกรรมที่ไม่เกี่ยวข้อง

สำหรับเงินกู้ที่มีเพียงสลิปและแชท ต้องตรวจสิทธิฟ้องและข้อตกลงดอกเบี้ยก่อนคำนวณ อ่าน ยืมเงินไม่มีสัญญา ฟ้องได้ไหม ประกอบ เพราะความแม่นของสูตรไม่ทดแทนหลักฐานก่อหนี้

เรื่องใกล้เคียงที่อาจทำให้ยอดเปลี่ยน

ในหนี้การค้า ใบลดหนี้ สินค้าคืน และข้อโต้แย้งส่งมอบอาจลดฐานเงินต้นก่อนคิดดอกเบี้ย ตรวจ หนังสือทวงค่าสินค้าค้างชำระ ควบคู่การกระทบยอด ไม่ใช้ใบแจ้งหนี้เพียงฉบับเดียวสรุปว่าลูกหนี้ยอมรับครบ

ในข้อพิพาทงานรับเหมา ต้องพิจารณาการตรวจรับ ความชำรุด และสิทธิยึดหน่วงชำระที่อาจกระทบการผิดนัด การตรวจสัญญากับหลักฐานหน้างานผ่าน บริการกฎหมายธุรกิจและสัญญา ช่วยกำหนดประเด็นที่ต้องพิสูจน์ก่อนเรียกดอกเบี้ย

หากมีการเรียกค่าปรับหรือค่าทวงหนี้ร่วมด้วย ต้องตรวจว่ากฎหมายทวงถามหนี้และกฎเฉพาะครอบคลุมกรณีนั้นหรือไม่ ไม่ใช้ชื่อรายการเลี่ยงข้อจำกัด และไม่ใช้การเปิดเผยหนี้ต่อคนอื่นเป็นวิธีเร่งชำระ อ่าน ข้อควรระวังการทวงหนี้ ก่อนติดตาม

ทางไปต่อก่อนส่งยอดให้ลูกหนี้

1. ยืนยันฐานเงินต้นและหักรายการชำระที่ตรวจสอบได้
2. ให้ผู้ตรวจเลือกอัตราและวันผิดนัดจากเอกสารจริง
3. คำนวณแยกงวด แยกช่วง และตรวจการปัดเศษ
4. ร่างโนติสอ้างตารางยอดพร้อมช่องทางขอคำอธิบาย
5. เมื่อมีเงินเข้าหรือข้อมูลใหม่ ปรับยอดและเก็บฉบับที่ส่งจริง

ควรส่งตรวจเมื่อมีดอกเบี้ยทบต้น ค่าปรับซ้ำ หลายรายการรับเงิน หรือไม่แน่ใจวันผิดนัด ดูโครงรวมใน คู่มือหนังสือทวงถาม และ บริการร่างและส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถาม หากต้องการให้ตรวจยอดก่อนส่ง สามารถ ติดต่อยอดทิพย์ธรรม พร้อมสัญญาและตารางรับชำระเพื่อประเมินขอบเขตงาน

ผู้เขียน นางสาวจุฑาทิพย์ เตี้ยบัวแก้ว ใบอนุญาตว่าความตั้งแต่ปี 2560

สาขาที่เชี่ยวชาญ: คดีแพ่งและการว่าความ · คดีอาญา · ที่ดินและอสังหาริมทรัพย์

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ