ลูกค้าหักค่าปรับจากค่างาน ส่งหนังสือทวงยอดที่เหลืออย่างไร

ลูกค้าหักค่าปรับจากค่างานจนโอนมาไม่ครบ ผู้รับจ้างควรตรวจว่าหักด้วยสิทธิอะไร ก่อนตอบรับยอดสุทธิ บทความนี้แยกเหตุหักเงินและหลักฐานที่ต้องใช้ เพื่อเตรียมหนังสือทวงโดยไม่เผลอยอมรับค่าปรับที่ยังโต้แย้ง

ทนายความรับออกโนติสในนามสำนักงาน · ใบเสนอราคาโดยทั่วไปภายใน 1–2 ชั่วโมงในเวลาทำการ

ตรวจทานโดย นายเอกราช ทิพย์แมม · ใบอนุญาตให้เป็นทนายความเลขที่ 2114/2569

ลูกค้าหักค่าปรับจากค่างานได้เลยหรือไม่

ต้องแยกว่าลูกค้าอ้างหนี้ค่าปรับมาหักกลบ เก็บเงินไว้จนกว่าจะแก้งาน หรือตกลงลดราคากันแล้ว แต่ละกรณีมีผลต่างกัน หนังสือทวงจึงต้องตอบเหตุที่ลูกค้าใช้ ไม่ใช่เรียกส่วนต่างอย่างเดียว

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 วางหลักเรื่องหักกลบลบหนี้ไว้ว่า คู่กรณีต้องต่างเป็นเจ้าหนี้และลูกหนี้ซึ่งกันและกัน หนี้มีวัตถุเป็นอย่างเดียวกัน และถึงกำหนดชำระทั้งสองฝ่าย โดยยังต้องดูสภาพแห่งหนี้และข้อตกลงที่อาจกีดกันการหักกลบด้วย ส่วนมาตรา 342 ให้ฝ่ายหนึ่งแสดงเจตนาหักกลบต่ออีกฝ่ายได้ จึงไม่ถูกที่จะบอกว่า “ผู้รับจ้างไม่เซ็นยินยอม ลูกค้าหักไม่ได้เสมอ”

แต่การที่ลูกค้าเขียนตัวเลขขึ้นมาเองก็ไม่ได้ทำให้เกิดหนี้ค่าปรับตามตัวเลขนั้นโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจว่ามีข้อสัญญารองรับหรือไม่ เกิดเหตุที่ทำให้ต้องรับผิดแล้วหรือยัง และสิทธิเรียกร้องที่นำมาหักยังมีข้อต่อสู้ตามมาตรา 344 หรือไม่ การปฏิเสธลอย ๆ ว่าไม่ยอมรับยอดไม่ใช่คำตอบแทนการตรวจข้อต่อสู้จริง

ถ้าผู้รับจ้างโต้แย้งฐานหรือการคำนวณค่าปรับโดยมีเหตุ ค่าปรับส่วนที่ยังพิพาทอาจเป็นสิทธิเรียกร้องที่มีข้อต่อสู้ ซึ่งมาตรา 344 ไม่ให้นำมาหักกลบ

แยกเหตุที่จ่ายไม่ครบก่อนร่างโนติส

ตัวอย่างสมมติ: วางบิล 300,000 บาท ได้รับ 220,000 บาท และถูกแจ้งหักค่าปรับ 80,000 บาท ต้องตรวจทั้งวันถึงกำหนดค่างานและฐานค่าปรับ ไม่ถือว่าส่วนต่างคือหนี้ที่เรียกได้แน่นอน ดูวิธีแยกยอดในหัวข้อเรื่องเงินด้านล่าง

กรณีใดลูกค้าอาจมีสิทธิเก็บค่างานไว้ก่อน

แม้หักกลบลบหนี้ไม่ได้ ก็ยังต้องตรวจสิทธิไม่ชำระหรือยึดหน่วงสินจ้างแยกต่างหาก มาตรา 369 ให้คู่สัญญาในสัญญาต่างตอบแทนไม่ยอมชำระหนี้จนกว่าอีกฝ่ายจะชำระหรือเสนอชำระได้ตามเงื่อนไขของมาตรา แต่ใช้เหตุนี้ไม่ได้ถ้าหนี้ของอีกฝ่ายยังไม่ถึงกำหนด ต้องอ่านลำดับส่งงานและจ่ายเงินที่ตกลงกันไว้ด้วย

สำหรับสัญญาจ้างทำของ มาตรา 599 ระบุถึงกรณีส่งมอบช้าหรือส่งมอบงานชำรุดบกพร่อง ผู้ว่าจ้างอาจยึดหน่วงสินจ้างไว้ได้ เว้นแต่ผู้รับจ้างให้ประกันตามสมควร การบอกเพียงว่า “งานส่วนใหญ่เสร็จแล้ว” จึงอาจยังไม่พอให้ทวงเงินทั้งหมดโดยไม่จัดการข้อบกพร่องที่มีจริง ดูหนังสือทวงค่าจ้างผู้รับเหมา แยกงวดงานกับเงินประกัน ประกอบ

รับมอบงานแล้ว ต้องอ่านว่ารับแบบใด

ใบรับมอบที่ไม่มีข้อทักท้วงกับใบรับมอบที่แนบรายการงานแก้มีน้ำหนักต่างกัน มาตรา 597 กล่าวถึงการรับมอบโดยไม่อิดเอื้อนกับความรับผิดส่งมอบล่าช้า ส่วนมาตรา 598 วางหลักเรื่องรับมอบงานชำรุดบกพร่องและข้อยกเว้นกรณีที่ตรวจไม่พบขณะรับมอบหรือมีการปิดบัง จึงไม่ควรสรุปว่ามีลายเซ็นรับงานแล้วหมดสิทธิเรียกร้องทุกอย่าง

ในเรื่องเบี้ยปรับสำหรับการชำระหนี้ไม่ถูกต้อง มาตรา 381 วรรคสามยังมีเงื่อนไขเรื่องสงวนสิทธิในเวลารับชำระหนี้ ต้องตรวจใบรับมอบ หนังสือสงวนสิทธิ และพฤติการณ์ร่วมกัน หากลูกค้าอ้างว่าให้ช่างรายอื่นแก้แล้ว ดูแนวจัดหลักฐานเพิ่มเติมในเรื่องหนังสือให้ผู้รับเหมาแก้ไขงานบกพร่อง

หากเป็นสัญญาจ้างของหน่วยงานรัฐ สัญญาทางปกครอง หรือการหักค่าจ้างลูกจ้าง ต้องแยกไปตรวจหลักเกณฑ์เฉพาะ บทความนี้มุ่งที่ข้อพิพาทค่างานระหว่างคู่สัญญาเอกชน ไม่ใช้แทนหลักการหักค่าจ้างตามกฎหมายแรงงาน

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: อย่าทวงโดยข้ามเหตุที่อีกฝ่ายหัก

คนมักเข้าใจว่า มีใบแจ้งหนี้ก็เรียกยอดที่เหลือได้ทันที

ใบแจ้งหนี้ต้องอ่านกับเงื่อนไขจ่ายและผลงานที่ส่ง ถ้างวดสุดท้ายผูกกับการทดสอบที่ยังไม่ผ่าน ต้องพิสูจน์ก่อนว่าค่างานถึงกำหนดแล้ว ไม่ใช่นับวันผิดนัดจากวันที่ออกบิลอย่างเดียว

กฎหมายมองว่า หนี้ค่างานกับหนี้ค่าปรับต้องมีฐานของตัวเอง

ผู้รับจ้างต้องพิสูจน์ว่าค่างานถึงกำหนด ส่วนผู้ว่าจ้างที่อ้างค่าปรับต้องชี้ฐานและเหตุให้รับผิด หนังสือควรตอบเป็นข้อว่าโต้แย้งวันส่งงาน สูตรคำนวณ หรือความรับผิด ไม่ปล่อยให้คำว่า “งานมีปัญหา” ครอบทุกงวด

จุดเสี่ยงจริงอยู่ที่ข้อความรับเงินและเอกสารปิดงาน

ก่อนลงชื่อว่า “รับเงินครบถ้วน ไม่มีสิทธิเรียกร้องต่อกัน” เพื่อรับยอดที่ลูกค้ายอมจ่าย ต้องตรวจผลก่อน การสงวนสิทธิภายหลังอาจไม่แก้ข้อตกลงที่เกิดแล้ว ใบลดหนี้และอีเมลยืนยันยอดก็ต้องตรวจว่ามีการยอมลดหนี้จริงหรือไม่

หากคู่ค้าโอนเงินบางส่วนมาเอง ให้บันทึกว่าได้รับเท่าไร สำหรับหนี้รายการใด และมีเงื่อนไขประกอบอย่างไร อย่ารับรองว่าเป็นการปิดยอดโดยยังไม่ได้ตรวจ ดูประเด็นต่อในรับเงินบางส่วนหลังส่งโนติส

มองสองฝั่งก่อนส่งหนังสือโต้แย้งการหักเงิน

ส่งใบแจ้งหนี้ รายการหัก และใบรับมอบทาง LINE ของสำนักงาน พร้อมบอกว่าต้องการรักษาคู่ค้าหรือเตรียมดำเนินคดี สำนักงานเสนอราคาเป็นหนังสือโดยทั่วไปภายใน 1–2 ชั่วโมงในเวลาทำการ งานร่างและส่งเริ่มตามขอบเขตว่าจ้าง

ถ้าโต้แย้งต้นหนี้หลายรายการ อ่านแนวตรวจยอดหนี้ที่คู่กรณีไม่ยอมรับ ประกอบ ส่วนหน้านี้เน้นค่าปรับและค่าเสียหายที่หักจากค่างาน

ต้องรีบคัดค้านภายในกี่วัน และโนติสช่วยเรื่องอายุความหรือไม่

ไม่มีกำหนดคัดค้าน 7 หรือ 15 วันที่ใช้กับทุกสัญญา ให้ตรวจกำหนดทักท้วง กำหนดแจ้งขยายเวลา วันรับมอบ และอายุความแยกกัน ผลของการพลาดกำหนดในสัญญาต้องประเมินตามข้อกำหนดและกฎหมาย

ค่าการงานที่ผู้ประกอบการค้าหรือช่างฝีมือเรียก ต้องตรวจมาตรา 193/34(1) ซึ่งกำหนดอายุความ 2 ปี หากเป็นงานที่ทำเพื่อกิจการของฝ่ายลูกหนี้และเข้าข้อยกเว้นของมาตรานี้ ให้ตรวจอายุความ 5 ปีตามมาตรา 193/33(5) ต้องดูวัตถุประสงค์ของงานจริง ไม่ตัดสินจากการที่ลูกหนี้เป็นบริษัทอย่างเดียว อ่านอายุความหนี้ 2 ปี 5 ปี 10 ปี ดูจากอะไร

หนังสือทวงถามที่เจ้าหนี้ส่งฝ่ายเดียวไม่ใช่เหตุให้อายุความสะดุดหยุดลงตามมาตรา 193/14 โดยอัตโนมัติ อย่ารอให้การเจรจาจบก่อนจึงตรวจอายุความ โดยเฉพาะงานที่ค้างมานานหรือมีหลายงวด อ่านเพิ่มเติมเรื่องส่งหนังสือทวงถามหยุดอายุความไหม

แยกยอดค่างาน ค่าปรับ และค่าเสียหายก่อนทวงเท่าไร

จัดบัญชีของตัวเองก่อน โดยยังไม่ยอมรับตัวเลขค่าปรับเพียงเพราะลูกค้าลงไว้ในใบสรุป ตัวอย่างต่อไปนี้สมมติยอดค่างานตามสัญญา 300,000 บาท ได้รับแล้ว 220,000 บาท และไม่มีรายการภาษี เงินประกัน หรือส่วนลดอื่น เพื่อให้เห็นเฉพาะข้อพิพาท 80,000 บาท

สมมติใบแจ้งหักของลูกค้าระบุค่าปรับวันละ 2,000 บาท ล่าช้า 20 วัน แต่หักจากค่างานไป 80,000 บาท จึงต้องขอให้ชี้แจงว่าส่วนต่างอีก 40,000 บาทมาจากรายการใด

ผลคูณ 40,000 บาทยังไม่ใช่ยอดที่ยอมรับ ต้องตรวจวันเริ่มนับ การขยายเวลาและการสงวนสิทธิ หากยังโต้แย้ง อย่าเขียนว่า “ยอมให้หัก 40,000 บาท” เพียงเพราะตรวจเลขแล้วตรง

มาตรา 383 ให้ศาลลดเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วนได้ ไม่ใช่ให้ผู้รับจ้างลดเอง และเมื่อใช้เงินตามเบี้ยปรับแล้ว สิทธิขอลดอาจสิ้นไปตามมาตรานี้ ก่อนเซ็นยอมรับการหักจึงต้องตรวจผล การถูกหักฝ่ายเดียวกับการยินยอมชำระต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริง

หลักฐานที่ทำให้โนติสตอบเรื่องค่าปรับได้ตรงจุด

ส่งหลักฐานตามที่มี และแจ้งส่วนที่ยังหาไม่พบ เพื่อไม่ให้ร่างหนังสือโดยเข้าใจว่าเอกสารนั้นไม่มีอยู่

1. สัญญาและเอกสารที่เป็นส่วนหนึ่งของสัญญา รวมใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ แบบ ขอบเขตงาน เงื่อนไขทั่วไป และฉบับแก้ไข โดยระบุฉบับที่ตกลงใช้จริง
2. หลักฐานงานเพิ่มและเหตุล่าช้า เช่น คำสั่งเปลี่ยนแบบ การรออนุมัติ การส่งพื้นที่ และคำตอบเรื่องขยายเวลา ต้องเก็บทั้งข้อความที่สนับสนุนและข้อความที่เสียเปรียบ
3. เอกสารส่งมอบและตรวจรับ รวมรายการแก้ ภาพผลงาน รายงานทดสอบ และชื่อผู้รับมอบพร้อมอำนาจของเขา ถ้าเซ็นเฉพาะรับเอกสาร ต้องไม่บรรยายว่าเป็นการตรวจรับงานสำเร็จ
4. บัญชีเงินที่เทียบกันได้ ใบแจ้งหนี้ สลิป เงินประกัน ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ใบลดหนี้ และใบแจ้งหักค่าปรับ แยกงวดกับวันที่ให้ครบ
5. การโต้ตอบเรื่องความเสียหาย หนังสือแจ้งซ่อม กำหนดเข้าแก้ เหตุที่เข้าไม่ได้ และค่าใช้จ่ายที่คู่ค้าเรียก ห้ามตัดข้อความจนความหมายเปลี่ยน

ตัวอย่างข้อความเพื่อใช้เป็นแนวทาง ไม่ใช่แบบที่กรอกยอดแล้วส่งได้ทุกเรื่อง:

ตามใบแจ้งหนี้เลขที่ [ ] บริษัทได้รับชำระแล้ว [ ] บาท และยังไม่ได้รับ [ ] บาท ส่วนรายการค่าปรับที่ท่านแจ้งเมื่อวันที่ [ ] บริษัทยังไม่ยอมรับด้วยเหตุ [ระบุข้อเท็จจริงและเอกสาร] บริษัทเห็นว่ารายการดังกล่าวเป็นสิทธิเรียกร้องที่ยังมีข้อต่อสู้ จึงไม่อาจนำมาหักกลบกับค่างานได้ตามมาตรา 344 ขอให้ท่านชี้แจงข้อสัญญา ช่วงวันที่ และหลักฐานคำนวณของแต่ละรายการ พร้อมชำระส่วนที่ถึงกำหนดและไม่มีเหตุระงับชำระตามรายละเอียดแนบ ภายใน [กำหนดที่เหมาะกับข้อเท็จจริง] ทั้งนี้ การรับเงินบางส่วนตามที่ระบุไม่ใช่การยืนยันว่าชำระครบหรือยอมรับรายการหักที่ยังโต้แย้ง

ข้อความอ้างมาตรา 344 ต้องมีข้อต่อสู้ที่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงและหลักฐาน การใส่ประโยคนี้อย่างเดียวไม่ทำให้การหักกลบที่ชอบอยู่แล้วหมดผล ต้องปรับข้อความหากมีข้อตกลงลดหนี้ ปิดบัญชี หรือสิทธิยึดหน่วงที่ยังไม่สิ้นไป บางเรื่องควรเสนอเข้าตรวจและแก้งานควบคู่กับทวงเงิน

เรื่องอื่นที่ต้องตรวจพร้อมหนี้ค่างาน

งานตามสัญญาเดิมกับงานเพิ่ม

งานเพิ่มต้องพิสูจน์ผู้สั่ง อำนาจ ราคา และการส่งมอบ หากต้องปรับสัญญาโครงการต่อไป ดูสัญญาจ้างทำของและให้บริการ หรือสัญญาจ้างก่อสร้าง

ความเสียหายกับเบี้ยปรับไม่ใช่ตัวเลขประเภทเดียวกัน

เบี้ยปรับอาศัยข้อตกลง ส่วนค่าเสียหายต้องตรวจฐานความรับผิด เหตุและหลักฐาน การเรียกสองอย่างยังต้องไม่ชดเชยซ้ำส่วนเดียวกัน จึงควรขอแยกยอดค่าซ่อม ค่าขาดรายได้ และค่าปรับ

ภาษีและเอกสารบัญชี

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายและเงินประกันตามสัญญาไม่ใช่ค่าปรับ ให้ผู้ทำบัญชีเทียบเอกสารก่อน ส่วนหนี้ค่าปรับมีอยู่หรือไม่ยังต้องตรวจข้อสัญญา ไม่แก้ชื่อรายการบัญชีเพียงเพื่อให้ตรงยอดคู่ค้า หากเป็นยอดที่กันไว้ตามสัญญา อ่านหนังสือทวงคืนเงินประกันผลงาน เพื่อแยกเงื่อนไขคืนจากข้อพิพาทค่าปรับ

จะทวงเอง เจรจา หรือให้ทนายออกหนังสืออย่างไร

หากข้อพิพาทแคบและคู่ค้าตอบพร้อมหลักฐาน อาจเจรจาหรือนัดตรวจงานก่อน แต่ถ้าค่าปรับสูงหรือมีเอกสารให้ลงชื่อปิดสิทธิ ควรตรวจให้ชัดก่อนตอบรับ

แนวทางดำเนินการที่ใช้จัดเรื่องได้คือ

1. แยกยอดค่างานแต่ละงวด เงินที่ได้รับ และรายการหักโดยไม่รวมกันเป็นยอดเดียว
2. ตรวจสิทธิเรียกเงินเทียบกับเหตุที่ลูกค้าอ้าง รวมกำหนดในสัญญาและอายุความ
3. เลือกเป้าหมายหนังสือว่าจะขอชำระส่วนใด ขอหลักฐานอะไร และเสนอแก้งานหรือเจรจาหรือไม่
4. ส่งถึงคู่สัญญาที่ถูกต้องด้วยวิธีที่มีหลักฐาน และติดตามคำตอบโดยไม่รอจนพ้นกำหนดใช้สิทธิ
5. หากตกลงไม่ได้ ให้ประเมินการไกล่เกลี่ยหรือคดีจากยอดที่พิสูจน์ได้ ค่าใช้จ่าย และโอกาสบังคับชำระจริง

ถ้าต้องการให้สำนักงานออกหนังสือ ส่งสัญญา ใบแจ้งหนี้ ใบรับมอบ และรายการที่ลูกค้าหักมาทาง LINE ยอดทิพย์ธรรม พร้อมบอกยอดที่ยังไม่ได้รับและกำหนดเร่งด่วน ทนายจะตรวจและเสนอขอบเขตเป็นหนังสือ โดยทั่วไปเสนอราคาภายใน 1–2 ชั่วโมงในเวลาทำการ เมื่อตกลงจ้าง ร่างโนติสภายใน 1–2 วันทำการหลังได้รับเอกสารครบและชำระค่าบริการ แล้วส่ง EMS ตอบรับพร้อมแจ้งเลขพัสดุตามบริการที่ตกลง

ดูขอบเขตบริการออกหนังสือทวงถาม ได้ การส่งหนังสือไม่รับประกันว่าคู่ค้าจะชำระหรือศาลจะรับยอดทั้งหมด

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก หนี้สิน และ PDPA

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี · คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)

ดูประวัติและช่องทางติดต่อผู้เขียน →

ทนายในทีมที่ดูแลเรื่องหนี้สินและบังคับคดี: ทนายจุฑาทิพย์ เตี้ยบัวแก้ว

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ