โนติสให้ชำระหนี้ 7 วัน ใช้บังคับจำนองได้ไหม ฎีกา 2710/2568

ส่งโนติสแล้ว ลูกหนี้รับแล้ว และรอหลายเดือนก่อนฟ้อง ยังอาจบังคับจำนองไม่ได้ ถ้าตัวหนังสือให้เวลาชำระสั้นกว่าที่กฎหมายกำหนด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2710/2568 แสดงผลของข้อผิดพลาดนี้ชัดเจน ในคดีเดียวกัน เจ้าหนี้แจ้งผู้ค้ำประกันทันเวลา แต่กลับไม่ผ่านเงื่อนไขบอกกล่าวก่อนบังคับจำนอง

ผู้ตรวจทาน: นายเอกราช ทิพย์แมม ทนายความ เลขใบอนุญาต 2114/2569

หากท่านส่งหนังสือให้ชำระภายใน 7 วันไปแล้ว ควรให้ทนายอ่านหนังสือทั้งชุดก่อนเลือกวันฟ้อง บริการร่างและส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถามของยอดทิพย์ธรรม เริ่มจากตรวจสัญญา ยอดหนี้ และหลักฐานส่ง เพื่อแยกว่าต้องทวงในฐานะใดและมีขั้นตอนใดต้องแก้ก่อนดำเนินคดี

หนังสือทวงหนี้ 7 วัน ใช้บังคับจำนองได้ไหม

หากใช้เป็นคำบอกกล่าวเพื่อฟ้องบังคับจำนองตามมาตรา 728 การให้เวลาเพียง 7 วันไม่ครบเงื่อนไข กฎหมายกำหนดให้มีหนังสือบอกกล่าวลูกหนี้ให้ชำระภายในเวลาอันสมควร ซึ่งต้องไม่น้อยกว่า 60 วันนับแต่วันที่ลูกหนี้ได้รับคำบอกกล่าว เมื่อลูกหนี้ละเลยไม่ปฏิบัติตาม จึงดำเนินการฟ้องบังคับจำนองตามบทนี้ได้

แต่ไม่ได้แปลว่าหนังสือทวงหนี้ทุกประเภทต้องให้เวลา 60 วัน หรือหนังสือที่ให้ 7 วันไม่มีผลทางกฎหมายทุกเรื่อง ต้องดูว่าส่งเพื่อเรียกหนี้ทั่วไป ทำให้ลูกหนี้ผิดนัด แจ้งผู้ค้ำประกัน หรือเตรียมบังคับจำนอง เพราะแต่ละเรื่องใช้เงื่อนไขต่างกัน

ฎีกา 2710/2568 เกิดอะไรขึ้น

คดีนี้จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับธนาคารเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2556 วงเงิน 20 ล้านบาท ส่วนจำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันและนำที่ดิน 3 แปลงพร้อมสิ่งปลูกสร้างจำนองประกันหนี้ในวงเงิน 20 ล้านบาท บุคคลเดียวจึงมีทั้งฐานะผู้ค้ำประกันและผู้จำนองประกันหนี้ของผู้อื่น

ต่อมาธนาคารบอกเลิกสัญญา และส่งหนังสืออีกชุดให้ลูกหนี้ชำระภายใน 7 วันนับแต่ได้รับหนังสือ เมื่อไม่ชำระจึงแจ้งการผิดนัดไปยังผู้ค้ำประกัน แล้วฟ้องเรียกเงินพร้อมขอบังคับจำนอง ศาลฎีกาแยกพิจารณาผลของหนังสือเหล่านี้ ไม่ได้ถือว่าการส่งครบทุกคนทำให้เงื่อนไขทุกเรื่องครบไปด้วย

รายละเอียดทั่วไปเรื่องผู้รับหนังสือและการแจ้งเจ้าของทรัพย์อ่านต่อได้ใน หนังสือบอกกล่าวบังคับจำนอง ต้องให้เวลาชำระเท่าไร ส่วนบทความนี้จะเจาะว่าทำไมหนังสือในฎีกาจึงให้ผลต่างกัน

บอกเลิกวงเงินแล้ว ลูกหนี้ผิดนัดทันทีหรือไม่

ในคดีนี้ คำตอบคือไม่ได้ผิดนัดตั้งแต่วันรับหนังสือบอกเลิกสัญญา หนังสือฉบับลงวันที่ 15 สิงหาคม 2562 บอกยอดหนี้ที่คำนวณถึงวันที่ 31 กรกฎาคม 2562 และแจ้งยกเลิกวงเงินเมื่อได้รับหนังสือ แต่ไม่ได้เรียกให้ชำระหนี้ หนังสือบอกเลิกจึงต้องแยกจากหนังสือทวงถามที่ส่งภายหลัง

จำเลยที่ 1 ได้รับหนังสือบอกเลิกวันที่ 16 สิงหาคม 2562 ซึ่งเป็นวันที่เลิกสัญญาและหักทอนบัญชี ยอดหนี้ถึงขั้นเรียกให้ชำระได้แล้ว ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นวันผิดนัดโดยอัตโนมัติในข้อเท็จจริงแบบนี้ หลักหนี้ถึงกำหนดและการผิดนัดต้องอ่านร่วมกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 203 และ 204 ส่วนลักษณะบัญชีเดินสะพัดเกี่ยวข้องกับมาตรา 856

ธนาคารจึงมีหนังสือวันที่ 18 ตุลาคม 2562 เรียกให้ลูกหนี้ชำระภายใน 7 วัน ลูกหนี้ได้รับวันที่ 19 ตุลาคม 2562 เมื่อพ้นกำหนดแล้วยังไม่ชำระ ศาลจึงถือว่าผิดนัดวันที่ 27 ตุลาคม 2562 วันหลังนี้เป็นจุดเริ่มที่ใช้พิจารณาการแจ้งผู้ค้ำประกันตามมาตรา 686

เรื่องใดนำหลักนี้ไปใช้ตรง ๆ ไม่ได้

ถ้าสัญญากำหนดวันชำระตามปฏิทินไว้ หรือมีเงื่อนไขเร่งรัดหนี้อีกแบบหนึ่ง ต้องตรวจตามสัญญาและกฎหมายของกรณีนั้น ไม่ควรสรุปว่าลูกหนี้ทุกคนจะผิดนัดได้ก็ต่อเมื่อได้รับจดหมาย 7 วันเท่านั้น และการยังไม่ผิดนัดไม่ได้แปลว่าหนี้ไม่เกิดดอกเบี้ยตามสัญญาที่ชอบด้วยกฎหมายเลย ต้องแยกดอกเบี้ยตามปกติออกจากผลของการผิดนัด

เลนส์ทนาย: โนติสฉบับเดียวอาจผ่านเพียงบางเงื่อนไข

ความเข้าใจที่ทำให้พลาดได้ง่ายคือ “แจ้งยอด แจ้งยกเลิก และส่งถึงผู้ค้ำแล้ว น่าจะฟ้องได้ทั้งหมด” แต่กฎหมายไม่ได้ตรวจจำนวนจดหมายอย่างเดียว ศาลต้องอ่านว่าแต่ละฉบับบอกอะไร ให้ใครทำอะไร และให้เวลาตั้งแต่วันไหน

สำหรับฎีกานี้ หนังสือ 7 วันมีผลต่อการพิจารณาวันผิดนัดของลูกหนี้ และทำให้ประเมินได้ว่าจดหมายแจ้งผู้ค้ำฉบับถัดมาทันเวลา แต่ระยะ 7 วันในหนังสือเดียวกันกลับไม่พอสำหรับการบังคับจำนองตามมาตรา 728 การตรวจโนติสจึงต้องแยกหน้าที่ตามกฎหมายทีละเรื่อง แม้ผู้รับคนเดียวจะลงชื่อในสัญญาหลายฐานะ

จุดที่ควรตรวจเพิ่มคือการใช้แบบฟอร์มเก่า หากแบบเดิมเขียนว่าให้ชำระภายใน 7 วันทุกกรณี การเปลี่ยนเพียงชื่อคู่สัญญาและยอดเงินอาจทำให้เจ้าหนี้เดินขั้นตอนต่อไม่ได้ ส่วนการใส่คำว่า “บังคับจำนอง” ในหัวเรื่องก็ไม่ทดแทนการให้เวลาที่ถูกต้องในเนื้อหา

เจ้าหนี้บุคคลที่ให้กู้แล้วรับจำนองที่ดินมักใช้แบบโนติสเงินกู้ทั่วไปที่ให้ 7 หรือ 15 วัน แบบนั้นใช้ทวงเงินกู้ได้เมื่อเนื้อหาและเงื่อนไขตรงกับหนี้ แต่ถ้าจะฟ้องบังคับจำนองด้วย ต้องให้เวลาลูกหนี้อันสมควรไม่น้อยกว่า 60 วันนับแต่วันรับ และมาตรา 714/1 ทำให้ข้อตกลงในสัญญาที่ต่างจากมาตรา 728 เป็นโมฆะ

ส่งซองครบแล้ว แต่เนื้อหาครบหรือยัง

หลักฐานไปรษณีย์ช่วยตอบว่าซองถูกส่งและรับเมื่อไร แต่ไม่แก้ข้อบกพร่องของข้อความในซอง เจ้าหนี้ควรเก็บฉบับที่ส่งจริงและจับคู่กับเลขพัสดุรายคน หากมีทั้งหนังสือเลิกสัญญา หนังสือทวงหนี้ และหนังสือแจ้งผู้ค้ำ ต้องนำมาอ่านต่อกัน ไม่เลือกตรวจเฉพาะฉบับล่าสุด

ส่งหนังสือทุกฉบับพร้อมสัญญาและหลักฐานรับทาง LINE ของสำนักงาน แล้วระบุว่าต้องการเรียกเงินหรือบังคับจำนอง ให้ทนายประเมินขั้นตอนก่อนร่างฉบับใหม่ สำนักงานส่งใบเสนอราคาเป็นหนังสือโดยทั่วไปภายใน 1–2 ชั่วโมงในเวลาทำการ ตามขั้นตอนของ บริการออกโนติส

มองสองฝั่ง: เจ้าหนี้ควรตรวจอะไร ผู้ค้ำควรเข้าใจอย่างไร

คดีนี้เป็นคดีผู้บริโภคระหว่างธนาคารกับลูกค้า ศาลฎีกายกประเด็นการบอกกล่าวบังคับจำนองขึ้นวินิจฉัยเองแม้ไม่มีคู่ความฎีกาเรื่องนี้ โดยถือเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนตาม ป.วิ.พ. มาตรา 142 (5) ประกอบ พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค มาตรา 7 เจ้าหนี้จึงไม่ควรวางแผนโดยหวังว่าอีกฝ่ายไม่ยกเรื่องนี้แล้วศาลจะไม่ตรวจ

60 วันของผู้ค้ำกับบังคับจำนอง เริ่มนับคนละวัน

ไทม์ไลน์จากคำพิพากษา

ตัวเลข 60 วันจึงต้องวางให้ถูกช่อง อย่าใช้กำหนดของมาตรา 686 ไปเขียนแทนเวลาที่ต้องให้ตามมาตรา 728

กรณีมีผู้จำนองประกันหนี้ของผู้อื่น ยังมีหน้าที่ส่งหนังสือให้ผู้นั้นทราบภายใน 15 วันนับแต่วันที่ส่งหนังสือให้ลูกหนี้ตามมาตรา 728 วรรคสองด้วย เรื่องนี้เป็นรายการที่ต้องตรวจเพิ่มเติม ไม่ใช่เหตุหลักที่ศาลยกคำขอบังคับจำนองในฎีกานี้ รายละเอียดอยู่ใน คู่มือบอกกล่าวบังคับจำนอง

เขียน 7 วัน แต่รอเกิน 60 วันก่อนฟ้อง แก้ได้ไหม

จากข้อเท็จจริงคดีนี้ ลูกหนี้ได้รับหนังสือวันที่ 19 ตุลาคม 2562 และฟ้องวันที่ 8 มกราคม 2563 เวลาที่ผ่านจริงเกิน 60 วันแล้ว แต่ศาลยังวินิจฉัยว่าการบอกกล่าวไม่ชอบ เพราะหนังสือให้ชำระเพียง 7 วัน ข้อสังเกตจากลำดับวันนี้คือ ไม่ควรใช้การรอเฉย ๆ เป็นวิธีแก้หนังสือที่ให้เวลาต่ำกว่ากฎหมาย ต้องให้ทนายตรวจว่าควรบอกกล่าวใหม่และจัดกำหนดฟ้องอย่างไร

ยกคำขอบังคับจำนองแล้ว หนี้กว่า 22 ล้านบาทหายไปหรือไม่

ไม่หาย ศาลฎีกาแก้เฉพาะส่วนที่ขอให้ยึดทรัพย์จำนองของจำเลยที่ 2 ออกขายทอดตลาด ส่วนคำสั่งให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระ 22,399,182.60 บาทพร้อมดอกเบี้ย ยังเป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ เพราะศาลเห็นว่าแจ้งผู้ค้ำทันเวลาตามมาตรา 686

จำนวนเงินและดอกเบี้ยในตารางเป็นผลของคดีนี้ ไม่ใช่อัตราที่เจ้าหนี้ทั่วไปนำไปใส่ในโนติสของตนได้ทันที การยกคำขอบังคับจำนองไม่ได้ทำให้ยอดที่ศาลสั่งให้ชำระลดลงเลย และคำสั่งเกี่ยวกับการยึดทรัพย์สินอื่นยังเป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ การประเมินยอดของท่านต้องตรวจสัญญา ประวัติชำระ อัตราที่เรียกได้ และช่วงเวลาที่เกิดหนี้แยกกัน

ส่วนความรับผิดของจำเลยที่ 2 ต้องอ่านโดยคำนึงว่าเป็นสัญญาที่ทำในปี 2556 และจำเลยมีทั้งฐานะผู้ค้ำกับผู้จำนอง อย่านำผลคดีนี้ไปบอกว่าผู้จำนองประกันหนี้ผู้อื่นทุกคนต้องรับผิดด้วยทรัพย์สินทั้งหมด หรือผู้ค้ำทุกคนมีฐานะเหมือนลูกหนี้ร่วม

ก่อนให้ทนายร่างโนติส ต้องส่งเอกสารอะไรบ้าง

ถ้าส่งหนังสือไปแล้ว ควรจัดชุดเอกสารให้ตรวจได้ว่าหนี้ถึงกำหนดเมื่อไร ลูกหนี้ผิดนัดอย่างไร และแต่ละคนได้รับข้อความใด การส่งเฉพาะสัญญาหน้าแรกยังตอบเรื่องเหล่านี้ไม่ครบ

• สัญญาหนี้และเอกสารแก้ไขทั้งหมด: เช่น สัญญากู้ สัญญาเบิกเงินเกินบัญชี ข้อตกลงผ่อนชำระ หรือข้อตกลงขยายเวลา พร้อมวันที่ลงนาม
• สัญญาค้ำประกันและสัญญาจำนอง: รวมรายการจดทะเบียนและข้อมูลเจ้าของทรัพย์ เพื่อแยกฐานะและขอบเขตประกัน
• หนังสือทุกฉบับที่เคยส่ง: ทั้งเลิกสัญญา เรียกชำระ แจ้งผู้ค้ำ และบอกกล่าวบังคับจำนอง ใช้ฉบับที่ส่งจริงพร้อมเอกสารแนบ
• หลักฐานไปรษณีย์รายผู้รับ: ใบรับฝาก ใบตอบรับ ผลติดตาม และซองคืน ถ้าหนังสือคนละฉบับใส่คนละซอง ให้ระบุว่าเลขพัสดุใดตรงกับฉบับไหน
• รายการคำนวณหนี้และการชำระ: แยกเงินต้น ดอกเบี้ย และเงินที่ได้รับหลังส่งโนติส ไม่ใช้ยอดประมาณแทนยอดที่ตรวจสอบได้
• สถานะคดีและเป้าหมาย: เคยฟ้องหรือได้รับคำพิพากษาหรือยัง ต้องการให้ชำระ เจรจา หรือบังคับหลักประกัน พร้อมแจ้งกำหนดเร่งด่วนที่ทราบ

เริ่มจากทำตารางหนึ่งแถวต่อหนังสือ ระบุ “ผู้รับและฐานะ / ขอให้ทำอะไร / วันส่ง / วันรับ / เวลาที่ให้ชำระ” จะช่วยให้เห็นข้อมูลที่ยังขาดก่อนส่งให้ทนายตรวจ หากมีแต่ภาพผลติดตาม ให้หาเนื้อหาฉบับส่งจริงเพิ่มด้วย ดู หลักฐานไปรษณีย์ที่ควรเก็บเมื่อส่งโนติส

เรื่องใกล้เคียงที่ต้องตรวจ โดยไม่ใช้ฎีกานี้แทนทุกคำตอบ

สัญญาเก่าไม่ได้แปลว่าใช้เวลาแบบเก่าได้เสมอ

แม้สัญญาจำนองในคดีทำเมื่อปี 2556 ศาลยังใช้หลักมาตรา 728 ที่แก้ไขแล้วในการตรวจการบอกกล่าวก่อนบังคับจำนองครั้งนี้ จึงไม่ควรยืนยันว่า “เซ็นก่อนแก้กฎหมาย ให้ 7 วันได้” โดยไม่ตรวจบทเฉพาะกาลและขั้นตอนที่เกิดภายหลัง ขณะเดียวกันก็อย่าเหมาว่ากฎหมายใหม่ทุกมาตรานำไปใช้กับสัญญาเก่าได้เหมือนกัน

ผู้ค้ำกับผู้จำนองต้องอ่านความรับผิดแยกกัน

มาตรา 681/1 ในกฎหมายปัจจุบันจำกัดข้อตกลงให้ผู้ค้ำรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมหรือในฐานะลูกหนี้ร่วม โดยมีข้อยกเว้นสำหรับผู้ค้ำที่เป็นนิติบุคคลตามเงื่อนไข ส่วนผู้จำนองประกันหนี้ผู้อื่นมีขอบเขตตามมาตรา 727/1 ซึ่งต้องตรวจข้อยกเว้นและเอกสารที่เกี่ยวข้อง การที่จำเลยคนเดียวในฎีกาลงชื่อหลายฐานะจึงไม่ใช่แบบสัญญาที่นำไปใช้กับลูกค้าทุกรายได้

หากประเด็นของท่านคือแจ้งผู้ค้ำช้า ต้องตรวจผลเฉพาะตามมาตรา 686 ด้วย ไม่สรุปว่าผู้ค้ำหลุดพ้นเงินต้นทั้งหมดทันที อ่าน หนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำประกัน 60 วัน ส่งช้ามีผลอย่างไร

ระยะบอกกล่าวกับอายุความเป็นคนละเรื่อง

การต้องให้เวลาชำระก่อนบังคับจำนองไม่ได้ทำให้ละเลยการตรวจอายุความได้ และการส่งหนังสือทวงถามฝ่ายเดียวก็ไม่ได้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงโดยอัตโนมัติ หากหนี้ค้างมานานต้องประเมินสิทธิเรียกหนี้กับสิทธิเกี่ยวกับหลักประกันตามบทที่ใช้จริง ดู ส่งหนังสือทวงถามหยุดอายุความไหม

ส่งโนติส 7 วันไปแล้ว ควรทำอย่างไรต่อ

อย่าเพิ่งเปลี่ยนวันที่ในแบบเดิมแล้วส่งซ้ำ ขั้นแรกคือรวบรวมหนังสือและผลการส่งทั้งหมดให้ทนายตรวจว่าแต่ละฉบับมีผลอะไรแล้ว จากนั้นจึงแยกงานที่ต้องแก้ เช่น ข้อความบอกกล่าว ระยะเวลาชำระ หรือรายชื่อผู้รับ

หากมีข้อเสนอผ่อนชำระระหว่างทาง ควรตรวจผลของข้อตกลงต่อผู้ค้ำและหลักประกันก่อนรับเงื่อนไขใหม่ งานร่างโนติสกับงานทำข้อตกลงหรือดำเนินคดีควรกำหนดขอบเขตให้ชัดตั้งแต่เสนอราคา

ให้ทนายตรวจชุดหนังสือก่อนส่งฉบับถัดไป

ส่งสัญญาหนี้ สัญญาค้ำหรือจำนอง หนังสือที่เคยส่ง และหลักฐานวันรับทาง LINE ยอดทิพย์ธรรม พร้อมบอกว่าต้องการเรียกเงินหรือบังคับจำนอง ทนายตรวจหลักฐานแล้วส่งใบเสนอราคาเป็นหนังสือ โดยทั่วไปภายใน 1–2 ชั่วโมงในเวลาทำการ เมื่อตกลงจ้าง ร่างหนังสือภายใน 1–2 วันทำการหลังได้รับเอกสารครบและชำระค่าบริการ และส่ง EMS ตอบรับพร้อมแจ้งเลขพัสดุตามขอบเขตงานที่ตกลง

ดูรายละเอียด บริการร่างและส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถาม ก่อนติดต่อ หากมีวันนัดศาลหรือกำหนดอื่นอยู่แล้ว ให้แจ้งพร้อมเอกสารตั้งแต่ต้นเพื่อให้ประเมินงานที่ต้องดำเนินการก่อน

ผู้เขียน นายเอกราช ทิพย์แมม คดีครอบครัว มรดก หนี้สิน และ PDPA

สาขาที่เชี่ยวชาญ: ครอบครัว · มรดกและพินัยกรรม · หนี้สินและบังคับคดี · คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)

ดูประวัติและช่องทางติดต่อผู้เขียน →

ทนายในทีมที่ดูแลเรื่องหนี้สินและบังคับคดี: ทนายจุฑาทิพย์ เตี้ยบัวแก้ว

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ