หนังสือบอกกล่าวบังคับจำนอง ต้องให้เวลาชำระเท่าไร

หนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองใช้กำหนดเวลาเฉพาะ การคัดโนติสทวงหนี้ทั่วไปที่ให้จ่ายใน 7 หรือ 15 วันมาใช้จึงเสี่ยงไม่ครบเงื่อนไข ต้องตรวจทั้งลูกหนี้ เจ้าของทรัพย์ และวันส่งกับวันรับ ก่อนกำหนดวันดำเนินคดี

หนังสือบอกกล่าวบังคับจำนอง ต้องให้เวลาเท่าไร

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 728 กำหนดให้ผู้รับจำนองมีหนังสือบอกกล่าวลูกหนี้ก่อน ให้ชำระภายในเวลาอันสมควรซึ่งต้องไม่น้อยกว่า 60 วันนับแต่วันที่ได้รับคำบอกกล่าว ถ้าลูกหนี้ละเลยไม่ปฏิบัติตาม จึงมีขั้นฟ้องศาลเพื่อขอให้ยึดทรัพย์จำนองขายทอดตลาดตามเงื่อนไขของกฎหมาย

คำว่าไม่น้อยกว่า 60 วันเป็นขั้นต่ำ ไม่ได้เปลี่ยนข้อความเวลาอันสมควรให้หายไป หนังสือจึงควรระบุฐานหนี้และข้อเรียกร้องชัดพอให้ผู้รับทราบว่าต้องทำอะไร พร้อมกำหนดเวลาที่ไม่สั้นกว่ากฎหมาย ผู้ร่างต้องตรวจด้วยว่าหนี้ที่นำมาบังคับถึงขั้นเรียกได้แล้วและผู้ส่งมีสิทธิในฐานะผู้รับจำนอง

ถ้าเจ้าของทรัพย์นำทรัพย์ของตนจำนองประกันหนี้บุคคลอื่น วรรคสองให้ส่งหนังสือดังกล่าวให้ผู้จำนองทราบภายใน 15 วันนับแต่วันส่งหนังสือให้ลูกหนี้ กรอบนี้ไม่ได้เริ่มเมื่อเจ้าหนี้ได้รับใบตอบรับกลับมา หากรอเอกสารตอบรับจนเกินเวลา อาจเกิดผลต่อความรับผิดในอุปกรณ์แห่งหนี้ตามที่กฎหมายกำหนด

ตัวอย่างสมมติ บริษัทเป็นผู้กู้ แต่กรรมการนำที่ดินส่วนตัวมาจำนอง ต้องแยกบริษัทในฐานะลูกหนี้ออกจากกรรมการในฐานะผู้จำนอง การส่งจดหมายถึงบริษัทเพียงแห่งเดียวไม่ใช่เหตุให้ข้ามการแจ้งผู้จำนองแทนผู้อื่น ต้องตรวจที่อยู่และหลักฐานของทั้งสองฝ่าย

โครงทั่วไปของหนังสือควรบอกสัญญาที่อ้าง ยอดที่ตรวจแล้ว การผิดนัดหรือเหตุใช้สิทธิ และความประสงค์บังคับจำนองหากไม่ชำระตามกำหนด ควรตรวจรายละเอียดทรัพย์ให้ตรงเอกสารจดทะเบียนด้วย ไม่อาศัยว่าเคยมีคดีที่ยอมรับตัวเลขพิมพ์ผิดแล้วปล่อยข้อมูลผิดในงานใหม่

ข้อยกเว้นและเอกสารเก่าที่ใช้แทนกันไม่ได้

การฟ้องบังคับจำนองตามมาตรา 728 ต้องแยกจากการเรียกหนี้สามัญหรือช่องทางตามบทอื่น การถือสัญญาจำนองไม่ได้ทำให้เจ้าหนี้เข้าไปยึดบ้านเองเมื่อครบวันที่เขียนในจดหมาย และบทความนี้ไม่ใช่ขั้นตอนขายทรัพย์โดยไม่ผ่านศาลตามเงื่อนไขเฉพาะอื่น

มาตรา 714/1 กำหนดว่าข้อตกลงเกี่ยวกับจำนองที่แตกต่างจากมาตรา 728 เป็นโมฆะ จึงไม่ควรใช้ข้อความในสัญญาให้ชำระภายใน 7 วันมาแทนขั้นต่ำตามบทนี้ หรือถือว่าลูกหนี้ลงชื่อยินยอมแล้วเจ้าหนี้ย่นเวลาได้เสมอ

หนังสือและแนวคดีเก่าอาจอ้างกฎหมายก่อนแก้ไขซึ่งกล่าวถึงเวลาอันสมควรโดยไม่มีขั้นต่ำแบบปัจจุบัน ต้องตรวจวันที่และบทเฉพาะกาลของกฎหมายแก้ไขก่อนคัดข้อความ หากเคยส่งเพียง 30 วัน ไม่ควรแก้ด้วยการรอให้ครบ 60 วันเองโดยไม่ตรวจความสมบูรณ์ของคำบอกกล่าวเดิม

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: ระวังนับวันคนละฐาน

คนมักเข้าใจว่า เมื่อหนังสือลงวันที่แล้วให้นับ 60 วันจากวันนั้นได้เลย ทั้งที่อาจยังไม่ได้ส่งหรือผู้รับเพิ่งได้รับอีกหลายวันภายหลัง การนับเร็วไปทำให้ประเมินวันฟ้องคลาดเคลื่อน

กฎหมายมองว่า กรอบขั้นต่ำให้ลูกหนี้ชำระผูกกับวันที่ได้รับคำบอกกล่าว ขณะที่หน้าที่ส่งแจ้งผู้จำนองประกันหนี้ผู้อื่นผูกกับวันที่ส่งให้ลูกหนี้ จึงต้องมีข้อมูลสองชุดและหลักฐานรองรับต่างกัน

จุดเสี่ยงจริง คือระบบติดตามเก็บแต่เลขพัสดุแต่ไม่เก็บเนื้อหาฉบับส่งหรือผู้รับแต่ละฐานะ เมื่อเกิดข้อพิพาทอาจพิสูจน์ไม่ได้ว่าซองนั้นบอกกล่าวหนี้ใดและให้เวลาเท่าใด ควรเก็บชุดสำเนาลงชื่อพร้อมเอกสารแนบและจับคู่เลขส่งตั้งแต่วันฝากส่ง

มองสองฝั่ง: เจ้าหนี้กับเจ้าของทรัพย์

ผู้จำนองประกันหนี้ผู้อื่นควรตรวจฐานะตามมาตรา 727/1 และเอกสารที่ลงชื่อ ไม่ควรถูกเหมารวมว่ารับผิดทุกทรัพย์สินเหมือนลูกหนี้หลัก กฎหมายมีขอบเขตความรับผิดและข้อยกเว้นที่ต้องอ่านตามข้อเท็จจริง โดยเฉพาะเมื่อเกี่ยวข้องกับนิติบุคคลและสัญญาค้ำประกันแยกต่างหาก

หากตกลงแก้หนี้หรือชำระเพื่อป้องกันการบังคับจำนอง ต้องทำหลักฐานยอดที่รับและเงื่อนไขเกี่ยวกับทรัพย์ให้ชัด ไม่ใช้การรับเงินเพียงอย่างเดียวสรุปว่าถอนจำนองหรือหยุดคดีแล้ว ส่วนผู้ชำระแทนควรตรวจสิทธิเรียกคืนจากลูกหนี้ด้วย

เส้นเวลา: ทำสองแถวก่อนเลือกวันฟ้อง

ควรบันทึกวันลงชื่อ วันส่ง และวันรับไว้คนละช่อง เมื่อรู้วันรับแล้วจึงตรวจวันครบกำหนดตามหลักนับระยะเวลา รวมถึงวันสุดท้ายที่ตรงวันหยุดหากบทนับเวลานั้นใช้กับกรณี อย่าลบวันหยุดทุกวันที่อยู่ระหว่างช่วงออกจากการนับโดยไม่มีฐาน

ถ้ามีผู้จำนองหลายคนหรือส่งคนละวัน ให้ทำรายการรายคนและตรวจข้อเท็จจริงของแต่ละซอง การคำนวณด้วย เครื่องมือช่วยนับระยะเวลา เป็นเพียงเครื่องช่วยหลังเลือกหลักกฎหมายถูกแล้ว ไม่ใช้แทนการตรวจวันถึงและประเภทหนังสือ

ยอดเงินและผลเมื่อแจ้งผู้จำนองล่าช้า

มาตรา 728 วรรคสองกำหนดผลเมื่อไม่ส่งแจ้งผู้จำนองประกันหนี้ผู้อื่นภายในกรอบ 15 วัน ให้หลุดพ้นจากดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และค่าภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ที่เกิดนับแต่พ้นกำหนดนั้น ไม่ใช่ลบจำนองหรือทำให้หนี้ประธานหายทั้งหมดทันที

ตัวอย่างสมมติเพื่อจัดบัญชี เงินต้นที่อยู่ในขอบเขตประกัน 500,000 บาท อุปกรณ์ที่ตรวจแล้วเกิดก่อนพ้นกำหนด 8,000 บาท และหลังพ้นกำหนด 12,000 บาท ถ้าเข้าเงื่อนไขหลุดพ้นตามวรรคสอง ต้องแยก 12,000 บาทออกจากส่วนที่นำมาตรวจความรับผิดผู้จำนอง กรอบตั้งต้นของตัวอย่างจึงเป็น 500,000 + 8,000 = 508,000 บาท ก่อนตรวจข้อจำกัดอื่น

ยอดนี้ไม่ใช่การประเมินราคาทรัพย์หรือรับรองว่าจะขายได้เท่าใด และไม่ใช่คำตอบว่าลูกหนี้หลักหลุดพ้นยอดเดียวกัน ต้องแยกบัญชีแต่ละฐานะ ส่วนดอกเบี้ยต้องตรวจอัตราและช่วงเวลาตาม แนวทางคำนวณดอกเบี้ยในโนติส ก่อนบวกลงหนังสือ

หลักฐานก่อนส่ง: ตรวจหนี้พร้อมทะเบียนจำนอง

• สัญญาหนี้ประธาน เอกสารแก้ไข และประวัติชำระ
• สัญญาจำนองและรายการจดทะเบียนที่เกี่ยวข้อง
• ข้อมูลเจ้าของทรัพย์ ลูกหนี้ และผู้มีอำนาจของนิติบุคคล
• หลักฐานถึงกำหนด ผิดนัด หรือขั้นที่ใช้เรียกหนี้ตามสัญญา
• ที่อยู่และเงื่อนไขการติดต่อ พร้อมสำเนาหนังสือฉบับส่งจริง
• ใบรับฝาก หลักฐานรับ และซองคืนแยกผู้รับ

ถ้าพบชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์เปลี่ยนไปหรือมีรายการจดทะเบียนอื่น ต้องแจ้งผู้ตรวจ ไม่ใช้สำเนาโฉนดเก่าที่ได้รับตอนให้กู้เป็นข้อมูลปัจจุบันโดยไม่ตรวจ เพราะอาจมีประเด็นผู้รับโอนและการบอกกล่าวเพิ่มเติมตามฐานะ

กรณีหนังสือตีกลับต้องวิเคราะห์พฤติการณ์และเงื่อนไข ไม่ถือว่ามีใบส่งจึงถึงแล้วทุกกรณี อ่าน แนวทางเมื่อหนังสือตีกลับ และเก็บซองไว้ทั้งฉบับเพื่อให้ตรวจเหตุส่งไม่สำเร็จได้

เรื่องใกล้เคียงที่ต้องแยกจากการจำนอง

ถ้ามีผู้ค้ำประกันด้วย ต้องตรวจหน้าที่แจ้งตามมาตรา 686 อีกส่วนหนึ่ง แม้บุคคลเดียวจะลงชื่อหลายเอกสารก็ยังต้องแยกฐานะ ดู หนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำประกัน เพื่อไม่สลับ 60 วันจากผิดนัดกับ 60 วันจากรับหนังสือ

อายุความหนี้ประธานและสิทธิบังคับหลักประกันมีบทเฉพาะที่ต้องตรวจ การส่งโนติสไม่ได้หยุดอายุความทั่วไปด้วยตัวเอง จึงต้องจัดเส้นเวลาคู่กัน อ่าน ส่งหนังสือทวงถามหยุดอายุความไหม ก่อนตัดสินใจรอ

เมื่อต้องฟ้องหรือมีข้อพิพาทสิทธิในทรัพย์ การประเมินงาน คดีแพ่ง ต้องครอบคลุมคู่ความ เอกสารทะเบียน และวิธีบังคับตามสิทธิจริง ค่าร่างและส่งหนังสือไม่ควรถูกเข้าใจว่ารวมทุกขั้นถึงขายทอดตลาดโดยไม่มีข้อตกลง

ทางไปต่อก่อนบอกกล่าวบังคับจำนอง

1. จัดแผนผังคู่กรณีว่าผู้กู้กับเจ้าของทรัพย์เป็นคนเดียวกันหรือไม่
2. ตรวจสัญญาและทะเบียนให้ตรงกับยอดหนี้ที่จะเรียก
3. ร่างหนังสือให้เวลาอย่างน้อยตามกฎหมายและเหมาะกับกรณี
4. ส่งพร้อมติดตามสองกรอบเวลาและเก็บหลักฐานรายคน
5. ประเมินคำตอบ ยอดชำระ และเงื่อนไขครบก่อนดำเนินคดี

ควรให้ตรวจเมื่อใช้แบบเก่า 30 วัน มีผู้จำนองแทนบุคคลอื่น ทรัพย์หลายแปลง หรือหนังสือไม่ถึงผู้รับ ดูภาพรวมใน คู่มือหนังสือบอกกล่าว และ บริการร่างและส่งโนติสพร้อมประเมินคดีหนี้ โดย ติดต่อยอดทิพย์ธรรม พร้อมสัญญาจำนองและประวัติส่งหนังสือเพื่อกำหนดงานที่ต้องทำต่อ

ผู้เขียน นางสาวจุฑาทิพย์ เตี้ยบัวแก้ว ใบอนุญาตว่าความตั้งแต่ปี 2560

สาขาที่เชี่ยวชาญ: คดีแพ่งและการว่าความ · คดีอาญา · ที่ดินและอสังหาริมทรัพย์

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ