หนังสือทวงเงินมัดจำคืน ต้องแยกเหตุคืนเงินอย่างไร

คุณกำลังหาหนังสือทวงเงินมัดจำคืน เพราะจ่ายเงินแล้วอีกฝ่ายไม่ทำตามที่ตกลง แต่ในใบรับเงินใช้คำว่า “ค่าจอง” บทความนี้พาตรวจหน้าที่ของเงิน เหตุที่ขอคืน และหลักฐานก่อนกำหนดยอดในโนติส

หนังสือทวงเงินมัดจำคืนต้องอ้างสิทธิอะไร

ต้องอธิบายว่าเงินที่ส่งมอบมีฐานอย่างไรและเกิดเหตุคืนตามสัญญาหรือกฎหมายแล้วหรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 377 กำหนดหน้าที่ของมัดจำ ส่วนมาตรา 378 วางผลเรื่องคืนหรือริบเมื่อไม่มีข้อตกลงเป็นอย่างอื่นที่ใช้บังคับได้ การเขียนคำว่าทวงคืนอย่างเดียวไม่พิสูจน์เหตุคืน

มัดจำใช้เป็นหลักฐานการทำสัญญาและประกันการปฏิบัติ ส่วนเงินล่วงหน้าอาจเป็นส่วนหนึ่งของราคา และเงินประกันอาจมีหน้าที่คุ้มครองความเสียหายตามข้อตกลง ต้องอ่านเอกสารและจังหวะจ่ายเงินจริง ไม่ตัดสินด้วยชื่อช่องในสลิปเพียงอย่างเดียว

• ระบุว่าจ่ายเงินเมื่อใด เท่าไร ให้ใคร และอ้างข้อตกลงฉบับใด
• อธิบายหน้าที่ที่อีกฝ่ายต้องทำ พร้อมหลักฐานว่าไม่ปฏิบัติหรือเกิดเหตุคืนอย่างไร
• ระบุสถานะสัญญา ว่ายังเรียกให้ทำต่อ เลิกโดยสิทธิ หรือยุติโดยตกลงกันแล้ว
• แยกยอดคืนจากค่าเสียหายและเงินที่รับคืนบางส่วน พร้อมคำขอและกำหนดที่เหมาะสม

ตัวอย่างสมมติ ผู้ซื้อวางมัดจำ 30,000 บาทเมื่อทำสัญญาซื้อสินค้า ผู้ขายแจ้งเป็นหนังสือว่าไม่สามารถส่งสินค้าตามสัญญาและยอมคืนมัดจำเต็มจำนวนภายในวันที่ 30 กันยายน 2569 แต่คืนมาเพียง 10,000 บาท ผู้ซื้อจึงมีเอกสารยืนยันยอดและกำหนดคืน ไม่ต้องแต่งเหตุผิดสัญญาหรือยอดเพิ่มขึ้นเอง

ตามสัญญาและหลักฐานรับมัดจำ 30,000 บาท ท่านได้แจ้งยุติการส่งสินค้าและตกลงคืนมัดจำเต็มจำนวนภายในวันที่ 30 กันยายน 2569 ต่อมาข้าพเจ้าได้รับคืน 10,000 บาท คงเหลือ 20,000 บาท จึงขอให้ชำระยอดคืนที่เหลือภายในวันที่ 25 ตุลาคม 2569 หากมีรายการคืนอื่นโปรดแจ้งหลักฐานเพื่อตรวจสอบ ทั้งนี้ หนังสือนี้เรียกยอดคืนตามข้อตกลงที่ระบุ ไม่ได้รวมข้อเรียกร้องค่าเสียหายที่ยังไม่มีข้อตกลง

หากอีกฝ่ายไม่เคยยอมคืน ห้ามใช้ประโยคในตัวอย่างว่ามีข้อตกลงคืนแล้ว ต้องเขียนเหตุเรียกร้องจากสัญญาและหลักฐานของคุณ และตรวจขั้นบอกกล่าวหรือเลิกสัญญาก่อน อ่านหลักการหนังสือบอกกล่าวทวงถามเพื่อจัดส่วนที่เหลือ

ผู้วางมัดจำเปลี่ยนใจหรือผู้รับผิดสัญญา ต่างกันไหม

ต่างกัน เพราะเหตุที่ไม่ปฏิบัติและข้อตกลงกำหนดผลของเงินเป็นประเด็นหลัก มาตรา 378 ไม่ได้ให้ผู้วางมัดจำขอคืนได้ทุกครั้งที่ต้องการยกเลิก

ถ้าฝ่ายวางมัดจำละเลยไม่ชำระหนี้หรือเลิกสัญญาเพราะความผิดของตน อาจมีเหตุริบตามบทบัญญัติและสัญญาที่ใช้ได้ ถ้าฝ่ายรับมัดจำละเลยไม่ปฏิบัติหรือชำระไม่ได้ด้วยเหตุที่ตนต้องรับผิด ต้องพิจารณาสิทธิคืนตามมาตรา 378(3)

ถ้าเป็นเงินล่วงหน้าหรือเงินประกัน ให้ตรวจเงื่อนไขของเงินประเภทนั้นและผลเลิกสัญญา ไม่ใช้กฎริบมัดจำแทนทุกเงิน ถ้าเป็นสัญญาที่มีกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคเฉพาะ เช่น ธุรกิจที่ควบคุมสัญญา ต้องตรวจประกาศที่ใช้กับวันที่และประเภทสัญญาจริงด้วย

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: คำว่ามัดจำไม่จบข้อพิพาท

คนมักเข้าใจว่า ใบรับเงินเขียนว่ามัดจำแล้วผู้รับย่อมริบได้เสมอ หรือถ้าผู้รับผิดสัญญาก็ต้องคืนสองเท่าทุกกรณี

กฎหมายมองว่า ต้องอ่านบทบาทของเงิน ข้อตกลง และเหตุผิดสัญญา หลักคืนมัดจำตามมาตรา 378 ไม่ได้กำหนดให้คืนสองเท่าเป็นผลทั่วไป หากเรียกเพิ่มต้องมีฐานสัญญาหรือค่าเสียหายที่ตรวจได้

จุดเสี่ยงจริง หนังสือที่เรียกสองเท่าโดยไม่มีที่มาอาจทำให้การเจรจาติดยอดเกินสิทธิ แยกเงินที่ขอคืนกับข้อเรียกร้องอื่นและหลักฐานของแต่ละส่วน จะเห็นได้ว่าประเด็นไหนพร้อมทวงและประเด็นไหนต้องตรวจเพิ่ม

มองสองฝั่ง: ผู้วางเงินกับผู้รับมัดจำ

สองฝ่ายอาจเห็นต่างทั้งผู้ผิดสัญญาและความหมายของเงินก้อนเดียวกัน จึงควรแก้ประเด็นเหล่านี้ก่อนต่อรองจำนวนคืน เพื่อไม่ให้ลงชื่อยุติเรื่องบนความเข้าใจคนละแบบ

ควรทวงคืนเมื่อไรและต้องรอบอกเลิกก่อนหรือไม่

ต้องตรวจว่าเหตุคืนเกิดแล้วหรือยัง และจำเป็นต้องให้โอกาสปฏิบัติตามสัญญาก่อนใช้สิทธิเลิกหรือไม่ มาตรา 387 วางขั้นบอกกล่าวให้ปฏิบัติภายในเวลาพอสมควรสำหรับกรณีทั่วไป แต่มีข้อยกเว้นและข้อตกลงที่ต้องตรวจประกอบ

ถ้ามีข้อตกลงคืนเงินภายในวันที่แน่นอน ให้เก็บเอกสารนั้นและทวงตามยอดที่ยังขาด ถ้ายังเพียงอยากยกเลิกเพราะความไม่สะดวกของตน อย่าเขียนเหมือนสัญญาเลิกโดยชอบแล้ว ตัวอย่างที่ให้เวลาถึงวันที่ 25 ตุลาคมเป็นกำหนดสมมติ ไม่ใช่วันตามกฎหมายของทุกการคืนมัดจำ

อายุความต้องแยกตามฐานเรียกคืนและข้อเรียกร้อง ไม่เริ่มใหม่เพราะส่งโนติส ให้เตรียมวันจ่าย วันผิดสัญญา และวันตกลงคืนสำหรับตรวจด้วยเครื่องมือคำนวณอายุความ หากมีหลายฐานสิทธิให้ตรวจการเลือกประเภทก่อนใช้ผล

เรียกคืนมัดจำและค่าเสียหายกี่บาทจึงมีที่มา

เงินคืนควรแสดงยอดที่รับไปจริงหักยอดคืนแล้ว ส่วนค่าเสียหายต้องแยกเหตุและหลักฐาน อย่าเติมจำนวนเท่าตัวเพราะเห็นคนอื่นใช้ในแบบฟอร์ม

ตัวอย่างสมมติ มัดจำ 30,000 บาท ผู้รับยอมคืนเต็มตามข้อตกลงและโอนมา 10,000 บาท ยอดคืนคงเหลือคือ 30,000 − 10,000 = 20,000 บาท ไม่ใช่ 50,000 บาทจากการเอา 30,000 คูณสองแล้วหักเงินคืน เว้นแต่มีฐานเรียกเพิ่มที่ต้องตรวจต่างหาก

ค่าเดินทาง ค่าจัดหาของใหม่ หรือส่วนต่างราคาไม่ได้เรียกได้เพียงเพราะมีใบเสร็จ ต้องเชื่อมกับเหตุผิดสัญญาและหลักชดใช้ที่เกี่ยวข้อง หากอีกฝ่ายอ้างหักค่าใช้จ่าย ให้ขอรายการและฐานสิทธิ ไม่รับรองยอดหักเพียงเพราะปรากฏในใบสรุปของผู้รับเงิน

เอกสารอะไรพิสูจน์เหตุที่ต้องคืนมัดจำ

เก็บเอกสารที่แสดงเจตนาและเงื่อนไขตอนจ่าย ควบคู่กับเหตุที่ทำให้ขอคืนได้ หลักฐานโอนตอบว่าเงินออกไปเท่าไร แต่ไม่ตอบทั้งหมดว่าเมื่อไรต้องคืน

• สัญญา ใบจอง ใบรับเงิน และข้อความตกลงก่อนจ่าย
• สลิปหรือรายการบัญชีที่เชื่อมกับผู้รับจริง
• โฆษณาหรือรายละเอียดที่กลายเป็นเงื่อนไขของข้อตกลง
• หนังสือแจ้งไม่ปฏิบัติ บอกเลิก หรือข้อตกลงคืนเงิน
• หลักฐานคืนบางส่วนและรายการหักที่อีกฝ่ายอ้าง
• สำเนาหนังสือทวงพร้อมหลักฐานส่งถึง

อย่าแก้ชื่อเงินในเอกสารเก่าจากค่าจองเป็นมัดจำเพื่อให้เข้ากฎหมายที่ต้องการ หากต้องชี้ความหมาย ให้ใช้คำอธิบายประกอบตามข้อเท็จจริงและเก็บต้นฉบับไว้ตรวจ

เงินมัดจำเกี่ยวกับสัญญาและผู้บริโภคอย่างไร

การตรวจข้อสัญญาเรื่องมัดจำและการยกเลิกช่วยแยกสิทธิคืนออกจากค่าปรับ เงื่อนไขที่เขียนไว้ต้องพิจารณาความมีผลใช้บังคับด้วย ไม่ถือว่าอีกฝ่ายพิมพ์ไว้แล้วจึงผูกพันเสมอ

กรณีซื้อสินค้าหรือบริการจากผู้ประกอบธุรกิจอาจมีสิทธิผู้บริโภคและช่องทางร้องเรียนต่อสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคตามขอบเขตที่เกี่ยวข้อง ต้องจำแนกประเภทสัญญาก่อนเลือกช่องทาง และไม่ถือว่าร้องเรียนแล้วหยุดกำหนดรักษาสิทธิทางแพ่งทุกกรณี

หากมีข้อโต้แย้งผู้ผิดสัญญาหรือค่าเสียหาย ให้ตรวจสิทธิเรียกร้องทางแพ่งจากเอกสารทั้งหมด การไม่คืนเงินเพียงอย่างเดียวไม่พอให้เขียนกล่าวหาอีกฝ่ายว่าโกงโดยไม่ประเมินองค์ประกอบและหลักฐาน

ทางไปต่อ: ร่างคำขอคืนเงินให้ตรงเหตุ

เริ่มจากสรุปหน้าเดียวว่าเงินมีหน้าที่อะไร เหตุขอคืนเกิดเมื่อใด และยอดเหลือเท่าไร หากยังไม่มีคำตอบข้อใด ให้หาหลักฐานก่อนเติมข้อความเรียกร้อง

1. เทียบสัญญา ใบรับเงิน และคำตกลงตอนจ่าย
2. แยกเหตุเปลี่ยนใจออกจากเหตุที่อีกฝ่ายไม่ปฏิบัติ
3. ตรวจขั้นบอกกล่าวและสถานะการเลิกสัญญา
4. คำนวณเงินคืนแยกค่าเสียหายและยอดรับแล้ว
5. ส่งหนังสือพร้อมหลักฐานและติดตามผลภายในแผนรักษาสิทธิ

ควรให้ทนายดูเมื่ออีกฝ่ายจะริบเงินทั้งหมด ขอให้เซ็นยอมรับว่าคุณผิดก่อนคืนบางส่วน มีสัญญาหลายฉบับเงื่อนไขไม่ตรง หรือกำลังใกล้ครบอายุความ คุณตรวจแบบฟอร์มโนติสก่อนนำไปใช้ประกอบได้ แต่ไม่ควรข้ามการตรวจเหตุคืน

หากต้องการส่งหนังสือเรียกมัดจำคืน เตรียมสัญญา หลักฐานจ่าย และข้อความยุติรายการให้บริการร่างและส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถามประเมิน แล้วนัดตรวจเหตุคืนและยอดเรียกร้องก่อนส่งจริง

ผู้เขียน นางสาวจุฑาทิพย์ เตี้ยบัวแก้ว ใบอนุญาตว่าความตั้งแต่ปี 2560

สาขาที่เชี่ยวชาญ: คดีแพ่งและการว่าความ · คดีอาญา · ที่ดินและอสังหาริมทรัพย์

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ