สัญญาจ้างสองภาษา ข้อความไม่ตรงกันควรยึดฉบับไหน

สัญญาจ้างสองภาษาที่บริษัทส่งให้พนักงานอาจมีคำแปลเรื่องโบนัสหรือการเลิกจ้างไม่ตรงกัน การกำหนดว่าฉบับใดใช้ก่อนช่วยเรื่องการตีความ แต่ยังต้องตรวจเนื้อหาที่ตกลงและกฎหมายไทย บทความนี้วางรายการส่งตรวจให้ HR แก้ความต่างก่อนนำสัญญาไปใช้

สัญญาจ้างสองภาษา ข้อความขัดกันยึดฉบับไหน

ต้องอ่านข้อกำหนดเรื่องภาษาคู่กับเจตนาที่ตกลงและข้อกฎหมายที่บังคับใช้ ไม่มีกฎว่าภาษาอังกฤษชนะภาษาไทยหรือภาษาไทยชนะภาษาอังกฤษในสัญญาจ้างเอกชนทุกฉบับ หากกำหนดให้ภาษาใดใช้ตีความเมื่อขัดกัน ต้องตรวจด้วยว่าพนักงานได้รับข้อความนั้นและเข้าใจสาระ

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 14/1 ให้อำนาจศาลตรวจสัญญาจ้าง ข้อบังคับ ระเบียบ หรือคำสั่งที่ทำให้นายจ้างได้เปรียบเกินสมควร ข้อกำหนดเลือกภาษาไม่ได้อนุญาตให้ลดสิทธิขั้นต่ำหรือเปลี่ยนหน้าที่ตามกฎหมายด้วยคำแปล

มาตรา 108 กำหนดเรื่องข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นภาษาไทยสำหรับนายจ้างที่เข้าเกณฑ์ ต้องแยกออกจากประเด็นว่าตัวสัญญาจ้างจะจัดทำกี่ภาษา บริษัทจึงไม่ควรใช้สัญญาสองภาษาแทนข้อบังคับทั้งหมดโดยไม่ตรวจว่ามีรายการที่กฎหมายกำหนดครบหรือไม่

งานร่างสัญญาสองภาษาเริ่มจากตกลงสาระให้แน่นอนก่อนแปล เลือกข้อความต้นทางที่ผ่านการอนุมัติ แล้วทำตารางเทียบทีละข้อ ผู้แปลต้องทราบความหมายของคำที่มีผลทางกฎหมาย เช่น ค่าจ้าง ค่าชดเชย สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า และโบนัสตามเงื่อนไข ไม่ใช้ศัพท์ใกล้เคียงแทนกันตามความลื่นไหลของภาษา

1. ยืนยันคู่สัญญาและขอบเขตงานให้ตรงกันทั้งสองภาษา
2. เทียบตัวเลข สกุลเงิน วันจ่าย และหน่วยเวลาทุกจุด
3. แยกสิทธิที่แน่นอนออกจากสิ่งที่ยังต้องผ่านเงื่อนไข
4. เขียนวิธีจัดการเมื่อคำแปลขัดกันโดยไม่ตัดสิทธิตามกฎหมาย
5. แนบเอกสารที่อ้างถึงครบทั้งฉบับ ไม่ให้ลิงก์ไปยังนโยบายที่เปลี่ยนได้โดยไม่แจ้ง

ตัวอย่างสมมติ ฉบับไทยเขียนว่าได้รับโบนัสประจำปีหนึ่งเดือน แต่ฉบับอังกฤษระบุว่าขึ้นกับดุลพินิจและผลประกอบการ ความต่างนี้เป็นความต่างเรื่องสิทธิ ไม่ใช่คำสะกด บริษัทต้องตัดสินใจให้ชัดว่าประสงค์ตกลงแบบใดและตรวจสิทธิที่เกิดจากทางปฏิบัติเดิมก่อนแก้ ไม่เลือกฉบับที่จ่ายน้อยกว่าเมื่อถึงวันจ่าย

ถ้าเอกสารต้นทางมาจากต่างประเทศ ควรอ่านการนำ Policy ภาษาอังกฤษมาใช้กับพนักงานไทยร่วมกัน ส่วนบทความนี้เน้นการร่างคู่ภาษาในสัญญารายบุคคลและหลักฐานที่ยืนยันว่าทั้งสองฉบับมีสาระเดียวกัน

เลือกภาษาอังกฤษหรือกฎหมายต่างประเทศแล้วจบไหม

ยังไม่จบ เพราะการเลือกภาษา การเลือกกฎหมาย และการเลือกศาลเป็นคนละข้อ ต้องตรวจทีละเรื่อง ไม่เขียนรวมเป็นประโยคเดียวแล้วเข้าใจว่ากฎหมายแรงงานไทยหมดผล

ถ้าทำงานในประเทศไทยแต่ใช้ภาษาอังกฤษทั้งหมด

ถ้าการจ้างอยู่ในขอบเขตกฎหมายไทย สิทธิแรงงานที่บังคับใช้ยังต้องถูกตรวจ แม้พนักงานใช้ภาษาอังกฤษคล่อง บริษัทควรมีคำอธิบายเงื่อนไขให้ตรงกัน และเตรียมเอกสารภาษาไทยที่หน่วยงานหรือศาลต้องใช้ตามขั้นตอนจริง

ถ้าข้อสัญญาภาษาเดียวระบุเงินสูงกว่าอีกฉบับ

ถ้าตัวเลขต่างกัน ควรพักการใช้แบบและตรวจการเจรจา ไม่แก้ในฐานข้อมูลเงินเดือนฝ่ายเดียว หากลงนามไปแล้ว ให้ทำเอกสารแก้ไขที่ระบุข้อเดิม ข้อใหม่ และวันมีผล พร้อมตรวจว่าเป็นการลดสิทธิที่ต้องได้รับความยินยอมโดยชอบหรือไม่

ถ้าพนักงานอ่านฉบับที่กำหนดให้ใช้ก่อนยังไม่เข้าใจ

ถ้ามีข้อเท็จจริงว่าไม่ได้รับคำอธิบายหรือถูกให้เซ็นโดยเข้าใจผิด หลักฐานการรับรู้และเจตนาจะเป็นประเด็นเพิ่ม ควรจัดเวลาให้อ่านและสอบถาม ใช้ผู้ช่วยแปลเมื่อจำเป็น ไม่ให้เซ็นข้อความรับรองว่าเข้าใจทุกอย่างทั้งที่ยังมีข้อสงสัยค้างอยู่

เลนส์ทนายยอดทิพย์ธรรม: คำแปลเปลี่ยนสิทธิ

คนมักเข้าใจว่า ให้ผู้แปลตรวจภาษาถูกแล้วสัญญาจะมีผลเหมือนกันทั้งสองฉบับ

กฎหมายมองว่า ต้องตรวจผลของเงื่อนไขด้วย คำว่าอาจจ่ายกับจะจ่าย หรือการรวมเงินบางประเภทไว้ในค่าตอบแทนรวม สามารถทำให้คู่กรณีเข้าใจหน้าที่ต่างกัน แม้ไวยากรณ์ไม่ผิด

จุดเสี่ยงจริง คือบริษัทแก้ต้นฉบับภาษาหนึ่งแล้วส่งอีกภาษาเก่าให้พนักงานเซ็น ต้องมีเลขฉบับร่วมและรายการเปลี่ยนแปลงที่อ่านเทียบได้ก่อนผู้มีอำนาจลงนาม

มองสองฝั่ง: บริษัทใช้แบบกลาง พนักงานอ่านต่างภาษา

ทั้งสองฝ่ายควรมีสำเนาที่ลงนามเหมือนกัน การให้สำเนาเฉพาะภาษาที่บริษัทเลือกใช้ภายหลังอาจทำให้พิสูจน์เงื่อนไขที่ได้รับในวันตกลงยากขึ้น

ต้องแก้คำแปลก่อนวันไหน และใช้ย้อนหลังได้ไหม

ควรแก้ให้เสร็จก่อนลงนามและก่อนใช้จ่ายเงินหรือออกคำสั่งตามข้อนั้น ไม่มีระยะเวลาตายตัวสำหรับการตรวจคำแปลที่ใช้ได้กับทุกสัญญา แต่วันที่มีผลและวันที่ลงนามต้องบันทึกตามจริง

ตัวอย่างสมมติ ทีมกำหนดให้ตรวจแบบก่อนรับพนักงาน 10 วันทำการ ตัวเลขนี้เป็นเวลาบริหารงาน ไม่ใช่เส้นตายตามกฎหมาย หากตรวจไม่ทัน ควรระบุเรื่องที่ยังไม่ตกลงให้ชัด ห้ามทำให้พนักงานเข้าใจว่าฉบับสมบูรณ์แล้วทั้งที่เงื่อนไขเงินยังเปลี่ยนได้

ถ้าใช้แบบผิดมาหลายเดือน การทำฉบับแก้ไขวันนี้ไม่ได้ลบสิทธิหรือเหตุการณ์ในอดีตโดยอัตโนมัติ ให้แยกการแก้สำหรับอนาคตจากการจัดการยอดที่เกิดแล้ว และเก็บทั้งวันที่ตรวจพบ วันที่แจ้ง และวันที่คู่กรณีตกลง

สำหรับกลุ่มพนักงานที่มีนโยบายส่วนกลางอยู่แล้ว ใช้คู่มือระบบเอกสารแรงงานของนายจ้างเพื่อตรวจว่าปัญหาเป็นเพียงคำแปลหรือเป็นสิทธิจากเอกสารอีกฉบับที่ยังผูกพันอยู่

คำแปลโบนัสต่างกัน บริษัทควรตั้งงบตรวจเท่าไร

คำนวณวงเงินของข้อความแต่ละทางเลือกเพื่อให้ผู้อนุมัติเห็นผล แต่ยังไม่สรุปว่ายอดด้านใดเป็นหนี้จนตรวจสิทธิและเงื่อนไขครบ

ตัวอย่างนี้ใช้ลูกจ้างที่มีเงินเดือนเท่ากันและสมมติว่าสิทธิครบเงื่อนไขทั้งปี ไม่ใช่อัตราโบนัสตามกฎหมาย หากมีคนเข้าใหม่ ลางาน หรือมีเงื่อนไขผลประกอบการ ต้องตรวจข้อความและการปฏิบัติของบริษัทก่อนคำนวณเป็นรายคน

อย่านำยอดส่วนต่างไปหักจากเงินเดือนงวดต่อไปเพื่อแก้คำแปลผิด การจ่ายเงินเกินและสิทธิหักค่าจ้างเป็นอีกประเด็นที่ต้องมีฐานรองรับ งานร่างฉบับแก้ไขควรระบุวิธีจัดการความต่างโดยไม่เพิ่มการผิดกฎหมายเรื่องการจ่ายเงิน

ส่งตรวจสัญญาสองภาษา ต้องเก็บฉบับใดบ้าง

ควรส่งทั้งไฟล์แก้ไขได้และสำเนาที่ลงนามจริง รวมประวัติข้อความที่เจรจา เพื่อแยกความผิดพลาดของการแปลออกจากข้อตกลงที่เปลี่ยนในภายหลัง

• สัญญาทั้งสองภาษาที่ใช้คู่กันพร้อมเลขฉบับ
• ตารางศัพท์เฉพาะและความหมายที่บริษัทต้องการใช้
• เอกสารอนุมัติเงิน โบนัส และสวัสดิการ
• อีเมลคำถามของพนักงานและคำอธิบายที่บริษัทตอบ
• ประวัติแก้ไขที่เห็นว่าข้อใดเปลี่ยนและใครอนุมัติ
• หลักฐานส่งสำเนาให้คู่สัญญาและเอกสารแนบทุกรุ่น

ไม่ควรลบฉบับผิดหลังทำฉบับใหม่ เพราะฉบับเดิมอาจเป็นหลักฐานว่ามีการให้ข้อมูลอะไรในวันที่ตกลง ให้จำกัดสิทธิแก้ไขและเก็บเป็นประวัติ โดยกำหนดผู้มีสิทธิเข้าถึงตามหน้าที่ ไม่ส่งแฟ้มพนักงานทั้งชุดให้ผู้แปลเมื่อใช้เพียงแบบที่ตัดข้อมูลส่วนบุคคลได้

สัญญาสองภาษาเกี่ยวกับ PDPA และงานสัญญาบริษัทอย่างไร

การส่งสัญญาที่มีเงินเดือนและข้อมูลพนักงานให้ผู้แปลหรือสำนักงานใหญ่ต้องตรวจความจำเป็นและหน้าที่คุ้มครองข้อมูล ใช้ระบบ HR Privacyกำหนดผู้รับ เอกสารที่ควรปกปิด และช่องทางส่งที่เหมาะสม ไม่ถือว่าทุกคนในกลุ่มบริษัทเข้าดูได้เสมอ

ถ้ามีข้อเลือกกฎหมายต่างประเทศ อนุญาโตตุลาการ หรือผลประโยชน์ที่นิติบุคคลอื่นต้องจ่าย ควรตรวจข้อสัญญานั้นเฉพาะ ไม่สรุปจากคำแปลเพียงอย่างเดียว งานนี้สัมพันธ์กับการตรวจสัญญาธุรกิจและอำนาจลงนาม ส่วนตัวบทแรงงานให้ตรวจจากฐานกฎหมายของกระทรวงแรงงานประกอบ

ทางไปต่อ: ทำสัญญาสองภาษาให้เป็นฉบับเดียวกัน

เริ่มจากทำบัญชีข้อที่ให้ผลต่างกัน แล้วกำหนดคนตัดสินใจสาระก่อนส่งให้ผู้แปลแก้ภาษา

1. หยุดใช้แบบที่พบข้อเงินหรือสิทธิไม่ตรงกันกับพนักงานใหม่
2. รวบรวมฉบับที่แจกจริงและแยกกลุ่มคนที่ได้รับแต่ละรุ่น
3. เทียบกับรายการตรวจสัญญาจ้างเดิมเพื่อหาว่าสิทธิอื่นถูกแก้ตามไปด้วยหรือไม่
4. ทำตารางข้อเดิม ข้อแก้ และเหตุผลที่ตรวจสอบได้
5. จัดคำอธิบายให้คู่สัญญาอ่านและเก็บหลักฐานข้อตกลงใหม่

• ตัวเลขเงิน โบนัส หรือระยะบอกกล่าวต่างกัน
• พนักงานโต้แย้งว่าไม่เคยได้รับภาษาที่บริษัทใช้อ้าง
• มีข้อเลือกกฎหมายหรือศาลต่างประเทศ
• บริษัทจะลดสิทธิย้อนหลังโดยเรียกว่าแก้คำแปล

หากบริษัทใช้สัญญาคู่ภาษา ส่งทั้งสองฉบับพร้อมนโยบายที่อ้างถึงให้ทีมตรวจและร่างสัญญาแรงงานยอดทิพย์ธรรมทำรายการความต่างและตรวจผลทางกฎหมายในขั้นแรก โดยนัดประเมินงานตรวจสัญญาสองภาษาพร้อมแจ้งจำนวนแบบและกลุ่มพนักงานที่ใช้อยู่

ผู้เขียน นางสาวจุฑาทิพย์ เตี้ยบัวแก้ว ใบอนุญาตว่าความตั้งแต่ปี 2560

สาขาที่เชี่ยวชาญ: คดีแพ่งและการว่าความ · คดีอาญา · ที่ดินและอสังหาริมทรัพย์

ดูประวัติทีมทนายความ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะคดี ผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินเรื่องของท่านโดยเฉพาะ